Op termijn woning aanpassen of verhuizen?

De meeste AOW’ers worden er vroeg of laat mee geconfronteerd: de woning past niet meer helemaal bij de leefomstandigheden en de mobiliteit! Dan moet er nagedacht worden. Vragen als: doe ik er goed aan als ik in mijn huidige woning blijf of is het verstandiger te verhuizen naar bijv. een kleinere woning? Wat zijn de consequenties van de diverse mogelijkheden? AOW.nu realiseert zich dat dit een zeer moeilijke keuze is. Daarom hebben we onderstaande tekst voor u samengesteld. We hopen dat de gegeven informatie u verder helpt met het maken van deze ingrijpende keuze.

Klik snel door naar:

Denk tijdig na over de (nabije) toekomst

Het is vaak geen aangenaam onderwerp om over na te denken, maar het is wel een heel belangrijk onderwerp. Onverwachte veranderingen in de gezondheid of mobiliteit kunnen betekenen dat er dan onder druk een beslissing moet worden genomen. En dat is ook niet aangenaam!

Ouderen die anticipeerden op deze situatie en tijdig hun woning aanpasten of verhuisden, melden vaak dat ze dit eerder hadden moeten doen. En dat is een wijze les voor diegenen die de overwegingen uitstellen.

In de huidige woning blijven?

Mogelijke voordelen van in dezelfde woning blijven wonen

U bent aan uw huis gehecht met alle herinneringen en emoties die daarbij horen.
U wilt blijven genieten van uw vertrouwde omgeving waar u zich thuis voelt en de sociale banden en verbindingen met buren en gemeenschappen behouden.
U hoeft geen afscheid van spullen te nemen omdat u kleiner gaat wonen.
Bovengenoemde aandachtspunten gelden zowel voor huurders als woningeigenaren.
Bij woningeigenaren is er vaak sprake van een (bijna) afbetaalde koopwoning en dat betekent lage woonlasten.
Zeker als uw huidige woning al is aangepast aan uw behoeften, kan dat een betere keuze zijn.

Mogelijke nadelen van in dezelfde woning blijven wonen

Naarmate men ouder wordt, wordt het netwerk kleiner. Dat vergroot de kans op vereenzaming.
Bij benodigde hulp is men aangewezen op de naasten, zoals kinderen die mantelzorg moeten verlenen.
Misschien moeten er woningaanpassingen gedaan worden. Dat kost ook geld.
Is er niet altijd voldoende zorg voorhanden, vanwege personeelstekorten.

Verbouwen

Veranderende woonwensen betekenen niet automatisch verhuizen. Het huis kan ook aangepast worden aan de (toekomstige) behoeften. Denk daarbij aan:

een slaapkamer en badkamer op de begane grond;
drempels verwijderen;
het huis toegankelijker maken door het verbreden van kozijnen en deuren voor rolstoelen en rollators;
een hoger aanrecht in de keuken,
gemakkelijk te openen kasten,
ergonomische keukenapparatuur;
installeren van een traplift;
verhogen van het toilet;
plaatsen van beugels in toilet en badkamers;
antislip maken van de douchevloer.

Misschien kunt u zelfs een deel van uw woning verkopen of verhuren. Voor huurders geldt dat er dan overlegd moet worden met de verhuurder. Voor aanpassingen vanwege een beperking (Wmo) kunt u contact opnemen met de gemeente of woningcorporatie.

Vergoeding woningaanpassing

Voor veel aanpassingen zijn vergoedingen mogelijk. Neemt u daartoe contact op met de gemeente waar u woont.

Gemeenten en ouderenbeleid ten aanzien van woningaanpassingen

Elke gemeente beschikt over een gemeentelijke woonvisie. Hierin is beschreven hoe de gemeente ervoor zorg draagt dat ouderen geschikt kunnen blijven wonen én of de woonomgeving aansluit bij de behoeften van ouderen. Daartoe maken de gemeenten afspraken met woningcorporaties en zorgaanbieders.

Ze overleggen over de:

mogelijkheden tot aanpassing van woningen;
beschikbaarheid van aangepaste woningen;
leefbaarheid van de diverse wijken (afstand tot voorzieningen, winkels, kerk);
mobiliteitsbeperkingen in de bevolking.

Financiële ondersteuning voor woningaanpassingen

Het kan bijv. nodig zijn een traplift te installeren of het toilet te laten verhogen. Daartoe bestaan onderstaande instanties waar u een verzoek tot financiële ondersteuning kunt indienen:

de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning);
de Wlz (Wet langdurige zorg), afhankelijk van zorgbehoefte en zwaarte.

Indien de woningaanpassing te duur is, kan de gemeente ervoor kiezen een verhuisvergoeding toe te kennen.

Verhuizen?

Zo’n 60% van de 55-plussers in Nederland denkt na over kleiner wonen. De redenen variëren van: de kinderen zijn uit huis, de woning is inmiddels te groot, de gezondheid wordt wat minder, minder onderhoud, lagere woonlasten, verandering in levensstijl en, zeker bij een gelijkvloerse woning, een betere toegankelijkheid van de woning. Ook dichter gaan wonen bij familie of zorgfaciliteiten zijn vaak een reden. Kleiner wonen zorgt vaak voor meer financiële vrijheid en minder stress over de huishoudelijke taken.

Verhuizen op oudere leeftijd, betekent zekerheid zoeken voor de komende jaren. Oudere woningen zijn vaak financieel aantrekkelijk, ook als er eerst nog gerenoveerd moet worden. Indien de huidige woning een eigendomswoning is, moet deze eerst getaxeerd worden om de waarde te bepalen. Indien verhuisd wordt naar een andere koopwoning, moet een inschatting van de kosten gemaakt worden (verhuiskosten, koopprijs andere woning, bijkomende kosten, renovaties enz.).

Indien van een koopwoning naar een huurwoning wordt overgegaan, komt er waarschijnlijk een bedrag vrij. Houd daarbij rekening met belasting, verhuiskosten, borg, bijkomende kosten, enz.)

Indien van een huurwoning naar een huurwoning wordt verhuisd, betekent dat dat de woning zo opgeleverd moet worden als met de verhuurder overeengekomen is. Ook bij deze verhuizing zijn er kosten, zoals verhuiskosten, bijkomende kosten, vaak een borg voor de huur enz.). Let daarbij op de huurtoeslag.

Voordelen van kleiner wonen

minder onderhoud van de woning;
minder schoonmaakwerk en huishoudelijke taken;
een gelijkvloerse woning betekent geen trappen en minder obstakels, dus meer bewegingsvrijheid;
indien wordt besloten de woning te verkopen en een kleinere woning te gaan bewonen, kan er overwaarde vrijkomen. Dat betekent financieel meer ruimte of een ruimer spaarpotje;
kleinere woningen zijn over het algemeen goedkoper in aanschaf en onderhoud;
kleiner wonen betekent ook dat alles meer binnen handbereik is, daardoor worden dagelijkse taken gemakkelijker en efficiënter;
kleiner wonen betekent een verbeterde veiligheid. Kleine woningen zijn vaak veiliger voor ouderen met minder kans op ongelukken en valpartijen;
op latere leeftijd kan kleiner wonen vele voordelen bieden voor ouderen. Het is een bewuste keuze die gepaard gaat met verschillende voordelen, met name op het gebied van gemak, financiën en veiligheid. Het kan ook de kwaliteit van leven verbeteren en nieuwe mogelijkheden bieden voor sociale interactie en gemeenschapsbetrokkenheid.

Nadelen van kleiner wonen

wennen aan een nieuwe omgeving;
kleiner gaan wonen betekent afstand moeten nemen van spullen;
minder ruimte en (vaak ook) minder privacy;
sommige hobby’s zijn moeilijker omdat ruimte ontbreekt;
aan- en verkoop kunnen stresserend zijn;
een passende huurwoning vinden is niet de eenvoudigste activiteit.

Duurzaamheid en kleiner wonen

Kleiner wonen kan een positieve milieu-impact hebben en bijdragen aan een duurzamere levensstijl. Er zijn verschillende redenen waarom kleiner wonen duurzaam is.

Kleiner wonen vermindert de ecologische voetafdruk. Kleine woningen hebben een kleinere oppervlakte. Er is minder energie nodig om ze te verwarmen en te koelen. In kleinere woningen is er vaak minder ruimte voor elektronische apparaten. Het gevolg? Een lager energieverbruik!

Kleiner wonen kan ook leiden tot minder afvalproductie. Een kleinere woonruimte betekent dat u kritisch moet bekijken welke van uw bezittingen mee verhuizen en welke niet. Dit kan leiden tot een meer minimalistische levensstijl, waarbij de focus ligt op het kopen van kwaliteitsvolle en duurzame producten in plaats van op overmatige consumptie.

De mogelijkheid bestaat dat de auto niet meer noodzakelijk is. Veel kleinere woningen bevinden zich in stedelijke gebieden waar toegang tot vervoer op loopafstand beschikbaar is. Dit moedigt mensen aan om vaker te lopen, fietsen of gebruik te maken van het openbaar vervoer. Het gevolg? Minder autoverkeer en een lagere uitstoot van schadelijke stoffen.

Tips om de overgang naar een kleinere woning te vereenvoudigen

begin op tijd met na te denken over de toekomstige woonwensen;’
bespreek de wensen tijdig met partner of familie;
bekijk welke soorten woningen passen bij de wensen;
bekijk welke buurt het meeste past;
inventariseer de huidige en de toekómstige behoeften (bijv. toegankelijkheid en de nabijheid van voorzieningen of zorg);
maak een lijst met belangrijke zaken;
neem de tijd om te bekijken wat er écht mee moet verhuizen;
begin op tijd met op te ruimen;
maak een financieel plan om inzicht in het bestedingsbedrag te krijgen;
houd bij het financiële plan rekening met een eventuele overwaarde en een besparing op de maandlasten;
houd bij het plan ook rekening met bijkomende kosten;
bedenk hoe de nieuwe, kleinere ruimte, ingericht zou kunnen worden (multifunctionele meubels en handige opbergoplossingen);
verhuizen en zich meteen op het gemak voelen werkt niet. Er is tijd nodig om de nieuwe plek te leren kennen;
maak de nieuwe woonruimte gezellig met persoonlijke spullen;
ontwikkel nieuwe routines om snel een ‘thuisgevoel’ te hebben;
blijf contact onderhouden met vrienden en familie;
probeer nieuwe contacten op te doen in de nieuwe woonomgeving. Dat geeft sneller een ‘thuisgevoel’.

Een mantelzorgwoning op eigen terrein

Als gezin de ouders in een mantelzorgwoning op eigen terrein te laten wonen, is mogelijk. Of de kinderen óf de ouder(s) woont/wonen in het hoofdverblijf en de ander(en) woon/wonen in de mantelzorgwoning.

Let op:

wanneer de mantelzorgrelatie eindigt, moet de mantelzorgwoning verwijderd worden
informeer altijd vooraf bij de gemeente over vergunningen en voorwaarden

Ziekte of handicap zijn geen reden tot afwijzing

Op grond van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ) mag een woningeigenaar een huurder of koper niet weigeren vanwege een chronische ziekte of handicap.

Daarnaast moet een verhuurder redelijke voorzieningen toestaan, zoals:

het parkeren van een scootmobiel in een portiek (tenzij dit gevaar oplevert)
het toelaten van een blindengeleidehond, ook als huisdieren normaal niet zijn toegestaan

Geschikte huisvestingsopties voor ouderen

Seniorenwoningen

Deze zijn speciaal ontworpen om te voorzien in de behoeften van ouderen. Dit kunnen appartementen, bungalows of zelfstandige woningen zijn. Een en ander is afhankelijk van zowel de individuele voorkeur als de behoefte van de oudere. Seniorenwoningen bieden vaak gemeenschappelijke voorzieningen en diensten, zoals tuinen, recreatieruimtes en zelfs medische faciliteiten. Seniorenwoningen zijn vaak voorzien van faciliteiten zoals brede deuropeningen, leuningen, aangepaste badkamers en andere voorzieningen die de toegankelijkheid vergroten. Seniorenwoningen zijn vaak gelegen in een rustige omgeving en bevinden zich in de nabijheid van belangrijke voorzieningen zoals winkels, medische centra en openbaar vervoer. Seniorenwoningen bieden ouderen de mogelijkheid om zelfstandig te blijven wonen, terwijl ze tegelijkertijd kunnen genieten van gemak en comfort.

Woongemeenschappen

Woongemeenschappen zijn gemeenschappen waarin ouderen een eigen zelfstandige woning hebben, maar tegelijkertijd gemeenschappelijke voorzieningen en activiteiten delen. De ouderen ondersteunen elkaar. Daarmee is er een gevoel van gemeenschappelijkheid, een stimulatie van sociaal contact en helpen woongemeenschappen eenzaamheid te voorkomen. Er is vaak een gemeenschappelijke eetzaal, een fitnessruimte of tuinen. Deze gemeenschappen bevorderen sociale interactie en bieden ouderen de mogelijkheid om contact te leggen en vriendschappen op te bouwen met leeftijdsgenoten. Daarnaast kunnen alternatieve woongemeenschappen ook zorgondersteuning bieden, waarbij professionals beschikbaar zijn om te helpen bij dagelijkse activiteiten of medische zorg te verlenen indien nodig.

Seniorenwoningen en alternatieve woongemeenschappen zijn populaire opties voor ouderen die op zoek zijn naar huisvesting die past bij hun behoeften en levensstijl. Deze opties bieden niet alleen een veilige en comfortabele woonomgeving, maar ook de mogelijkheid voor ouderen om sociaal actief te blijven en te genieten van een gemeenschapsgevoel.

Wonen met zorg in de buurt

Aanleunwoning: deze zit vlak bij een zorginstelling. Het gaat hier om zelfstandige bewoning, mét toegang tot de zorg en de voorzieningen van de zorginstelling. Via een alarmsysteem kan de verpleging gewaarschuwd worden. Faciliteiten zoals een recreatieruimte of maaltijdservice kunnen gemeenschappelijk gebruikt worden. Vooral voor ouderen die zelfstandig willen wonen, maar behoefte hebben aan zorg of zorg dichtbij, is dit een mooie oplossing.
Woonzorgcomplex: dit is een woonvorm voor ouderen met meerdere zelfstandige woningen bij elkaar. Het zijn eigen woningen met toegang tot gemeenschappelijke ruimtes en zorg op afroep Men woont veilig en afgeschermd. Dit type woning is geschikt voor ouderen die graag zelfstandig willen wonen met de zekerheid van zorg nabij.
Serviceflat: dit zijn appartementen voor ouderen, vaak met gemeenschappelijke voorzieningen zoals een maaltijdservice, een klussendienst of recreatieruimtes. Indien nodig, zijn zorg en hulp beschikbaar. Dit is een geschikte woonbestemming voor zelfstandige ouderen die zich comfortabel willen voelen door beschikbare diensten.
Daarnaast zijn er nog woningen met mantelzorg, zoals een kangoeroewoning en een mantelzorgwoning. Ook zijn er woonmogelijkheden indien intensieve zorg noodzakelijk is (kleinschalig groepswonen en zorgwoningen).

Huur van de woning opzeggen

Dat gebeurt per aangetekende brief. Dat betekent dat u een ontvangstbewijs ontvangt. U kunt ook opzeggen per e-mail of met een gewone brief. Vraag dan wel een bevestiging van de verhuurder. Pas nadat u de bevestiging heeft ontvangen, is de opzegging geldig.

Regels waaraan u zich met houden bij het opzeggen van de huurovereenkomst

Houdt u aan de opzegtermijn. Die vindt u terug in uw huurcontract. De opzegtermijn is gelijk aan de betalingstermijn van de huur, met een minimum van één maand en een maximum van drie maanden. Per maand betalen, betekent meestal een opzegtermijn van één maand.
U hoeft geen reden voor de opzegging aan te geven.

Regels waaraan u zich moet houden bij het opzeggen van een tijdelijke huurovereenkomst

Bij een tijdelijke huurovereenkomst is tussentijds opzeggen vaak niet mogelijk, tenzij anders is overeengekomen. Lees daarom zorgvuldig de condities in de huurovereenkomst.

Naar een nieuwe huurwoning

Noteer wat u belangrijk vindt (locatie, budget, voorzieningen en type woning) en bekijk het woningaanbod en de huurprijzen.
Vergeet niet dat huren in een stad duurder is dan daarbuiten.
Houd rekening met een wachttijd.
Indien u een geschikte woning heeft gevonden, neem dan contact op met de verhuurder.
Veel verhuurders hanteren selectiecriteria.
Veel verhuurders stellen vragen over het inkomen.

De nieuwe huurovereenkomst

Hier is zorgvuldig doorlezen noodzakelijk.
Kloppen de contactgegevens van u en de verhuurder?
Gelden er regels ten aanzien van huisdieren?
Gelden er regels ten aanzien van roken?
Is er sprake van een coöptatierecht, wanneer bewoners een nieuwe huurder mogen voordragen? Dit geldt uitsluitend als dit in het huurcontract staat.
Neem de eisen waaraan de huurwoning moet voldoen, zorgvuldig door.
Houd rekening met een eventuele borg.

De bezichtiging

Hier is een kritische blik gevraagd.
Is de ruimte schoon en leefbaar?
Indien de woning gestoffeerd is, bekijk dan de staat van de meubels en de apparatuur.
Meld eventuele gebreken vooraf en schriftelijk.
Onderteken de nieuwe huurovereenkomst pas als alles in orde is.

Inschrijving bij de gemeente

Zodra de woning op uw naam staat, dient u de adreswijziging door te geven aan de gemeente.
Die adreswijzing dient uiterlijk binnen 5 dagen na aanvang van het contract of tot 4 weken vóór die tijd te worden doorgegeven. Indien u te laat bent, kunt u een boete krijgen.

AOW’ers en de seniorenhypotheek

AOW’ers hebben vaak nog vele plannen. Ze willen bijv. verhuizen, reizen, hun huis gerieflijker maken, hun hypotheeklasten verlagen of wensen extra financiële middelen. Vaak zijn er na de pensioengerechtigde leeftijd minder financiële mogelijkheden. Derhalve werd een speciale seniorenhypotheek ontworpen. Met een seniorenhypotheek kunt u, ook na uw pensioen, nog een hypotheek afsluiten, oversluiten of verhogen. Ook is het de wens van de overheid dat ouderen langer thuis wonen. Dat betekent dus ook dat ouderen in de gelegenheid gesteld moeten worden de voorzieningen in hun woning aan hun leeftijd aan te passen. Ook kunt u uw seniorenhypotheek gebruiken voor bijv. de aankoop van een andere woning.

Een lening, gericht op een doelgroep van 60 tot 74 jaar, wordt ook wel een ‘seniorenlening’ genoemd. Hierbij gelden andere condities dan bij een consumptief krediet (bij de meest ruime kredietverstrekkers is de maximum leeftijd 74 jaar). Voor een ‘seniorenlening’ moet men denken aan: een kortere looptijd, een lagere kredietlimiet of een hogere rente. Dat maakt de maandlasten van een ‘seniorenlening’ vaak hoger.

Nu de overwaarde gebruiken is, bij het huidige rentepercentage, nog altijd voordelig. Indien u de overwaarde bijv. gebruikt voor energiebesparende maatregelen, is het rentepercentage vaak nog lager. Er zijn diverse aanbieders in de markt die een duurzaamheidskorting in hun portefeuille hebben.

Waarvoor wilt u de overwaarde benutten?

Mogelijke wensen:

de overwaarde benutten om het inkomen aan te vullen of om een grote aankoop te doen (bijv. een camper, een mooie vakantie);
de (klein)kinderen helpen. In 2026 mogen ouders hun kind elk jaar € 6.908,00 schenken, zonder dat daar belasting over moet worden betaald. Ook mogen ze hun kind eenmalig € 33.129,00 schenken voor een vrij te kiezen doel. Het kind moet dan tussen de 18 en 40 jaar oud zijn en niet eerder een verhoogde vrijstelling hebben gebruikt. Ook bestaat er een vrijstelling, speciaal voor een dure studie. Het belastingvrije bedrag bedraagt € 69.009,00. Het geld moet aantoonbaar gebruikt worden voor studiekosten. Hier geldt dezelfde leeftijd als bij een belastingvrije schenking met een vrij te kiezen doel;
een (deels) aflossingsvrije hypotheek afsluiten. Hierdoor kunnen de maandlasten lager zijn en heeft u meer flexibiliteit bij de besteding van uw vermogen. Bij een huis met overwaarde is een groter deel aflossingsvrij mogelijk;
de huidige woning verbouwen en verduurzamen voor bijv. lagere energiekosten, voor meer woongenot of om langer thuis te kunnen blijven wonen;
verhuizen, bijv. naar een kleinere en/of meer toegankelijke woning;
een tweede huis kopen. Eventuele huurinkomsten verhogen uw maandelijkse inkomen. Echter, er is geen enkele geldverstrekker die de aankoop van een tweede huis volledig financiert. Daarnaast is de hypotheekrente van de tweede woning niet fiscaal aftrekbaar. Bovendien worden er vaak speciale voorwaarden aan verbonden. Mocht u overwegen een tweede woning in het buitenland te kopen, dan is afstemmen op de financieringsmogelijkheden in dat land een must. Elk land hanteert andere regels! Oriëntatie is dus belangrijk voordat de huizenjacht begint!

Diverse hypotheekvormen

De seniorenhypotheek is een hypotheek die meerdere hypotheekvormen heeft, bijv.:

aflossingsvrije hypotheek: u betaalt de overeengekomen maandelijkse rente en bent niet verplicht elke maand op uw hypotheek af te lossen. Echter, slechts 50% van uw woningwaarde mag met een aflossingsvrije hypotheek zijn gefinancierd;
annuïteitenhypotheek: u betaalt elke maand hetzelfde bedrag. Dit bedrag bestaat uit een deel aflossing en een deel rente. De netto maandlasten zijn bij aanvang lager dan aan het einde van de looptijd. Dit komt omdat u in het begin meer profiteert van de hypotheekrenteaftrek;
lineaire hypotheek: u betaalt elke maand een vast bedrag. Daarnaast betaalt u rente over de nog openstaande hypotheekschuld. Doordat u sneller aflost, betaalt u minder. In het begin zijn de netto maandlasten iets hoger dan aan het einde van de looptijd.

Gebruik maken van de overwaarde van uw woning

Om de marktwaarde te kunnen bepalen, heeft de bank een taxatierapport nodig. De door de taxateur vastgestelde marktwaarde is bepalend voor de maximale hypotheek op basis van de toestand van de woning.

Het verschil tussen een seniorenhypotheek en een reguliere hypotheek is dat de geldverstrekker minder de nadruk legt op het inkomen. Bij een seniorenhypotheek kijkt de geldverstrekker naar de overwaarde van de woning én het vermogen van de geldvrager om de maandlast te voldoen. Ook wordt veelal niet afgelost tijdens de looptijd van de hypotheek. Er wordt meestal uitsluitend rente betaald. Deze is echter vaak wat hoger dan bij een reguliere hypotheek. Echter, hoe lager de gevraagde hypotheek ten opzichte van de waarde van de woning, hoe minder risico de bank loopt. Misschien komt u hierdoor zelfs in aanmerking voor een rentekorting of een eventuele renteopslag kan vervallen. Let op: de bank wijst u hier niet altijd op. Aan u de taak om alert te zijn.

Een andere optie is de verzilverhypotheek oftewel de “opeethypotheek”. Hierbij wordt de rente opgeteld bij het hypotheekbedrag. De geldvrager heeft dan geen extra maandlasten. (Hierover later meer.)

Voordelen van het opnemen van overwaarde

het vrijgekomen geld uit uw onroerend goed is voor u beschikbaar en vrij besteedbaar;
de gestegen huizenprijzen zorgen voor een hogere overwaarde van uw woning;
de huidige lage rente betekent lage kosten voor extra geld lenen.

Nadelen van het opnemen van overwaarde

u heeft een hogere hypothecaire schuld;
in sommige gevallen heeft u hogere maandlasten;
u moet kosten maken voor het verhogen of afsluiten van een (nieuwe) hypotheek;
er blijft minder vermogen over voor uw erfgenamen.

Financiële mogelijkheden om de overwaarde te verzilveren

Krediethypotheek: dit is in feite een doorlopend krediet. Het is een lening met uw woning als onderpand waarbij u flexibel geld kunt opnemen en aflossen tot een vooraf overeengekomen limiet. Over dat opgenomen geld betaalt u rente. U bent niet tot aflossen verplicht. Bovendien kunt u op ieder door u gewenst moment het gehele bedrag aflossen. De rente is lager dan bij een regulier consumptief krediet, maar iets hoger dan bij een normale hypotheek. U betaalt uitsluitend rente over het opgenomen bedrag. Belangrijk aandachtspunt is dat er voorwaarden gelden voor deze vorm van hypotheek.
Verzilverhypotheek oftewel de Opeethypotheek: een hypotheek speciaal voor gepensioneerden met een overwaarde en een beperkt inkomen. Ook met een laag inkomen kunt u uw overwaarde verzilveren. Met uw huis als onderpand leent u een extra bedrag. Dit bedrag kunt u vrij besteden. U betaalt weliswaar een bedrag aan rente, maar draagt die niet maandelijks aan de geldverstrekker af. Deze rente wordt opgeteld bij uw hypotheekschuld. U hoeft niet af te lossen tijdens de looptijd. Dat betekent dat uw hypotheekbedrag toeneemt, terwijl uw overwaarde intussen daalt. Derhalve de naam ‘opeethypotheek’: u eet uw overwaarde op. Let op: de inkomenstoets bij een verzilverhypotheek is minder streng. En: niet alle geldverstrekkers bieden deze hypotheek aan. Bovendien hebben ze vaak verschillende voorwaarden. Het is dus belangrijk u goed te verdiepen in wat u het beste past!

Voor- en nadelen van een verzilverhypotheek

Voordelen:

een goed alternatief als uw pensioeninkomen beperkt is;
een manier om de overwaarde van uw woning op te nemen zonder te moeten verhuizen;
geen extra maandlasten omdat de rente bij de hypotheekschuld wordt opgeteld.

Nadelen:

sommige verzilverhypotheken hebben als voorwaarde dat de woning verkocht moet worden als het grootste deel van de overwaarde is opgenomen;
er moet rente op rente worden betaald. Dat bedrag loopt snel op. Het opeten kan daardoor sneller gaan dan verwacht (zie hieronder);
de rente is vaak hoger (zie hieronder).

Rente op rente

We noemden het al: u betaalt geen maandelijkse rente. Echter, die niet betaalde rente wordt bij de hypotheekschuld opgeteld. De hypotheekschuld stijgt dus elke maand en de te betalen rente over dat bedrag dus ook. Uw hypotheekschuld wordt dus steeds groter. Daar merkt u in eerste instantie niets van. U betaalt immers geen extra maandlasten. Maar, uw hypotheekschuld loopt wel steeds sneller op. Dat betekent dat uw overwaarde steeds sneller daalt, zeker als de huizenprijzen ongewijzigd blijven, of onverhoopt zelfs dalen (zie hieronder).

Hoger rentepercentage

Bij een verzilverhypotheek loopt een hypotheekverstrekker meer risico. Dat compenseert deze door een hoger rentepercentage. Ook belangrijk: de rente over een verzilverhypotheek is niet fiscaal aftrekbaar.

Veranderingen in de marktprijs van woningen gedurende de looptijd

De woningmarkt is maar relatief voorspelbaar. Uw wensen ten aanzien van de toekomst misschien ook. Het zou kunnen gebeuren dat de woningen in waarde afnemen, terwijl u toch nog wenst te verhuizen. Het opeten van een deel van de overwaarde beperkt dan uw financiële mogelijkheden.

Voorkom een gedwongen verkoop van uw woning

Met een verzilverhypotheek bent u niet verplicht maandelijks af te lossen op uw hypotheek. Maar, uiteindelijk verwachten hypotheekverstrekkers ook rendement. Zij verwachten van u dat u de hypotheek uiteindelijk aflost en daarbij de verschuldigde rente voldoet. Die financiële mogelijkheid moet u dan echter wel hebben. Of u moet bereid zijn uw woning te verkopen. Er zijn enkele hyptheekverstrekkers die garanderen dat u altijd in de woning kunt blijven wonen. Het is dus belangrijk dat u zich tevoren goed informeert over de voorwaarden en de consequenties!

Realiseert u zich wat er na uw overlijden met de hypotheek, c.q. uw erfgenamen, gebeurt

Een verzilverhypotheek verlaagt altijd de erfenis na uw overlijden. Daarnaast wilt u natuurlijk voorkomen dat de openstaande hypotheekschuld hoger is dan de woningwaarde. Dat laatste zou namelijk betekenen dat uw erfgenamen met een restschuld achterblijven. Kortom: een belangrijk punt ter overweging ten aanzien van diegenen die u lief zijn.

Alternatieven om uw overwaarde te verzilveren

Een verzilverhypotheek past u niet? Er zijn alternatieven om uw overwaarde te gebruiken:

Verhuizen. Misschien wilt u wel kleiner gaan wonen? Misschien heeft u liever een grotere of kleinere tuin? Als u uw huidige woning verkoopt, komt de overwaarde vrij. De bijleenregeling maakt het aantrekkelijk het volledig ontvangen bedrag, inclusief overwaarde, in de aankoop van een nieuwe woning te investeren. Kopen is overigens niet verplicht. U mag de overwaarde ook voor andere doeleinden gebruiken. Maar, dan is de hypotheek over dat deel niet aftrekbaar voor de fiscus.
Onderhandse verhoging. Heeft u uw hypotheek, bij het afsluiten daarvan, ingeschreven voor een hoger bedrag dan wat u daadwerkelijk leende? Mits uw inkomen het toelaat, mag u uw hypotheek verhogen tot het ingeschreven bedrag. Hiervoor hoeft u niet naar een notaris. Een en ander was immers al vastgelegd.
Woning verkopen en terughuren. Er zijn gespecialiseerde bedrijven die uw woning tegen een percentage van de huidige marktwaarde van u willen kopen en vervolgens aan u verhuren. U ontvangt dus de overeengekomen som. Die heeft u echter deels weer nodig om de huur te kunnen betalen. Deze procedure heeft voor- en nadelen. Het is belangrijk dat u zich daarover tevoren goed informeert!
Tweede hypotheek afsluiten. Hiervoor moet u aan vastgestelde inkomenseisen voldoen.
Hypotheek oversluiten. U sluit een nieuwe hypotheek af en lost in één keer de huidige hypotheek af. Als uw woning in de loop van de tijd in waarde is gestegen én uw inkomen voldoende is, kunt u zelfs een hogere hypotheek afsluiten. Dat kan gunstig zijn: u kunt nieuwe passende voorwaarden kiezen en profiteren van de huidige rentestand. Het oversluiten van een hypotheek betekent echter een boete betalen voor het opheffen van de huidige hypotheek, taxatie- en notariskosten.

Energielabel is van grote invloed op de leencapaciteit

De extra leenruimte voor de koop van een zeer energiezuinige woning en voor het verduurzamen van de eigen woning naar een zeer energiezuinige woning, neemt in 2026 iets af voor woningen met een A+++ en A++++ label omdat de energierekening bij deze woningen niet veel kan worden verlaagd. Vaak is de enige manier om de energierekening van deze huizen te verlagen de aanschaf van extra zonnepanelen. Door de aanstaande afschaffing van de salderingsregeling en terugleverkosten die energieleveranciers rekenen, leveren zonnepanelen minder op dan voorheen.

Vanaf 2026 kunnen huishoudens voor de aankoop van een woning met het label A+++ of A++++ respectievelijk nog € 25.000 (was: € 30.000) en € 40.000 (was € 50.000) extra lenen. Daarnaast wordt de extra € 10.000, die een koper van een woning met label A+++ kon lenen voor verduurzaming geschrapt.

Het extra leenbedrag voor verduurzaming voor woningen met energielabel G tot en met A++ blijft gehandhaafd. Voor deze woningen kan de energierekening worden verlaagd door de woning te verduurzamen, bijvoorbeeld met isolatie of een warmtepomp. (bron: rijksoverheid.nl)

Misschien kan het SVN (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting) iets voor u betekenen

Sommige gemeenten en provincies bieden een Blijvers- en Verzilverlening aan. Op de website van SVN (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting) kunt u zien of uw gemeente of provincie participeert in de Blijvers- en Verzilverlening. Het SVN biedt betaalbare leningen aan consumenten én bedrijven om hun wensen op het gebied van wonen te realiseren.

NHG (Nederlandse Hypotheek Garantie)

Een lening afsluiten met een NHG, betekent het aangaan van een verantwoorde lening. Plotselinge omstandigheden kunnen ertoe leiden dat u uw hypotheek niet meer kunt betalen. U kunt een NHG niet alleen voor de aankoop van een woning afsluiten, maar ook voor een verbouwing of financiering van energiebesparende maatregelen. Bij een hypotheek met NHG is vaak ook het rentepercentage lager.

Om voor een lening met NHG in aanmerking te komen, mag de koopsom of marktwaarde van de woning in 2026 maximaal € 470.000,– zijn, inclusief eventuele verbouwingskosten. Bij energiebesparende voorzieningen is dit bedrag € 498.200,-. Daarnaast kent NHG een Energiebespaarbudget. Door uw huis te verduurzamen, kunt u flink besparen op de energierekening. Met het energiebespaarbudget kunt u daarvoor extra geld lenen, ongeacht of u een woning koopt, verbouwt of uw hypotheek oversluit. Het is raadzaam bij de NHG informatie op te vragen. Daarnaast verkrijgt u via de website van NHG uitvoerige informatie over de condities waaraan de aanvraag voor de seniorenregeling moet voldoen.

Wat is een overbruggingshypotheek en waarom is deze relevant voor ouderen?

Een overbruggingshypotheek is een tijdelijke, aflossingsvrije lening die u in staat stelt de overwaarde van uw huidige woning te gebruiken voor de financiering van een nieuw huis, nog voordat uw huidige woning is verkocht. Met vaak een aanzienlijke overwaarde en specifieke woonwensen is dit voor ouderen een interessante optie.

De overbruggingshypotheek wordt in de regel afgesloten bij de hypotheekverstrekker van de nieuwe hypotheek. De overbruggingsregeling heeft een kortdurende looptijd, meestal variërend van zes maanden tot twee jaar. De rente is vaak hoger dan bij een reguliere hypotheek. Het bedrag dat geleend kan worden, is gebaseerd op de verwachte overwaarde van de oude woning. Geldverstrekkers baseren de hoogte van deze overbruggingshypotheek op de verwachte overwaarde, vaak tot maximaal de helft hiervan, en vereisen veelal een getekende koopovereenkomst voor de oude woning (‘op papier verkocht’) voordat zij de lening verstrekken. Aflossing gebeurt in één keer wanneer de oude woning definitief verkocht is en daarmee de overwaarde vrij komt. Geldverstrekkers kijken bij AOW’ers specifiek naar het huidige inkomen. Banken hanteren over het algemeen geen maximale leeftijd omdat de woning als onderpand dient.

Voordelen en mogelijke risico’s van een overbruggingshypotheek

Een overbruggingshypotheek heeft niet alleen voordelen, maar kent ook risico’s:

Voordelen:

U kunt een nieuwe woning kopen, voordát u uw huidige woning heeft verkocht. Dat betekent minder stress en tijdsdruk.
De overwaarde van uw oude woning kunt u gebruiken voor de financiering van uw nieuwe woning.
Banken bieden steeds ruimere voorwaarden ter verkrijging van een seniorenhypotheek.

Risico’s:

Voor een overbruggingshypotheek geldt in de regel een hogere rente dan bij een reguliere hypotheek.
Er kunnen financiële problemen ontstaan indien de woning niet snel genoeg wordt verkocht, indien de verkoop plaatsvindt tegen een lagere prijs dan verwacht, de vraag op de woningmarkt daalt of de rentes stijgen.
Tijdelijk de lasten van twee hypotheken te moeten betalen indien de verkoop vertraagt.
Het inschatten van de toekomstige waarde van nieuwbouwwoningen is moeilijk. Gevolg kunnen langere rentebetalingen zijn.

Hoe vraagt u als oudere een overbruggingshypotheek aan?

Het aanvragen van een overbruggingshypotheek ouderen is een gestructureerd proces. Het is verstandig de hulp in te schakelen van een gespecialiseerde hypotheekadviseur. Deze beoordeelt de overwaarde en de financiële draagkracht.

Hieronder vindt u de cruciale stappen en belangrijke tips voor dit proces:

Het begint met het benaderen van een onafhankelijke hypotheekadviseur. Deze begeleidt u ook bij de aanvraag voor de overbruggingshypotheek.
U heeft een recent taxatierapport, de WOZ-beschikking of, indien al gerealiseerd, een getekende koopovereenkomst van uw huidige woning (‘op-papier-verkocht’) nodig. Afhankelijk van de overwaarde en de aangetoonde gegevens wordt het te lenen bedrag vastgesteld.
U dient aan te tonen dat u eventuele dubbele woonlasten kunt betalen totdat de oude definitief is verkocht.
De aanvraag voor het overbruggingskrediet wordt in de meeste gevallen ingediend bij de hypotheekverstrekker waar u ook uw nieuwe hoofdhypotheek afsluit.
De overbruggingshypotheek heeft een korte, variabele looptijd, in de regel maximaal 24 maanden voor een bestaande woning. De looptijd voor een nieuwbouwwoning bedraagt 36 maanden.

Het is niet eenvoudig als oudere een overbruggingshypotheek te krijgen

Het afsluiten van overbruggingshypotheek blijkt voor ouderen vaak lastig. Er zijn slechts weinig banken die een overbruggingshypotheek verstrekken aan ouderen. Vaak is er een leeftijdsgrens van 72 jaar. Soms kunnen ouderen worden gedwongen een nieuwe hypotheek af te sluiten. Dat is spijtig, temeer omdat een kortlopende lening vaak een financieel aantrekkelijkere optie is. Het maakt dat ouderen hun verhuizing vaak uitstellen of zelfs besluiten niet te verhuizen.

Doorwerken na uw pensioen: telt dat extra inkomen mee voor uw hypotheek?

Het komt steeds vaker voor: mensen wensen niet te stoppen met werken op het moment dat ze met pensioen gaan. Ze hebben daar diverse redenen voor. Ook dan kan de situatie ontstaan dat men een hypotheek wil afsluiten, oversluiten of verhogen. De vraag is of dat extra inkomen dan meetelt bij de hoogte van het hypotheekbedrag.

Alhoewel het in de maatschappij steeds vaker voorkomt dat ouderen doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd, kijken banken anders naar de situatie. Geldstrekkers kijken bij een hypotheek vooral naar zekerheid op de lánge termijn.

Vóór de AOW-gerechtigde leeftijd keek de bank naar uw salaris en de vorm van uw arbeidsovereenkomst. Vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd kijkt de bank nagenoeg volledig naar uw AOW, uw pensioenuitkering(en), incidenteel naar een lijfrente-uitkering (vooral wanneer deze levenslang is). De bank ziet deze gegevens als vaste, voorspelbare en levenslange data. Dat geldt niet voor het inkomen dat na de AOW-gerechtigde leeftijd nog wordt bijverdiend. Dat wordt gezien als tijdelijk. Het werk kan op korte of middellange termijn stoppen, zo is de visie van de banken.

Bovendien geldt voor doorwerken na de AOW-gerechtigde leeftijd dat de ontslagbescherming afwijkt van de bescherming daarvoor en er geen verplichting voor werkgever of werknemer is het dienstverband te continueren. Dus: extra risico voor de bank.

Het komt erop neer dat: indien er inkomen uit loondienst is na de AOW-gerechtigde leeftijd, dit inkomen meestal niet wordt meegenomen. Indien er inkomen uit onderneming is na de AOW-gerechtigde leeftijd, wordt dit inkomen nagenoeg nooit meegenomen.. Er zijn enkele uitzonderingen. Uw hypotheekadviseur kan u hierin adviseren.

Gevolgen voor de woningmarkt

Niet alleen de oudere wordt beperkt, ook de doorstroming op de woningmarkt stagneert. Diverse belangenorganisaties, waaronder Vereniging Eigen Huis en ouderenorganisatie ANBO-PCOB appelleren bij de banken dit te veranderen. Inmiddels zijn enkele hypotheekverstrekkers ertoe overgegaan een overbruggingskrediet zonder leeftijdsbeperking aan te bieden. Ook de overheid onderzoekt mogelijkheden.

(bronnen: watjenietwiltmissen.nl, zonnenbergmakelaardij.nl, seniorenzorg.nl, achmea.nl, kbc.be, consumentenbond.nl, rmu.nl, blgwonen.nl)

Lees meer over: