Wat kost een gratis AOW-OV-kaart – en wat levert het Nederland op?

De roep om een gratis openbaar-vervoerkaart voor AOW’ers klinkt steeds luider. Niet alleen omdat reizen voor veel senioren duurder wordt, maar ook omdat goede mobiliteit grote voordelen heeft voor mens én maatschappij. Maar wat kost zo’n maatregel eigenlijk? En wat levert het op? We zetten het voor u op een rij.

Een AOW-OV-kaart kost naar schatting 900 miljoen euro per jaar, maar levert aanzienlijk meer op. Door extra mobiliteit ontstaat bijna 2 miljard euro aan extra bestedingen. Tegelijk verdwijnen honderden miljoenen autokilometers van de weg, wat jaarlijks circa 55 miljoen euro aan filekosten bespaart en ruim 110 kiloton CO₂-uitstoot vermindert. Omdat het openbaar vervoer vooral in de daluren wordt gebruikt, zijn de extra kosten beperkt. De AOW-OV-kaart is daarmee geen kostenpost, maar een investering die economie, bereikbaarheid en leefbaarheid versterkt. Lees verder voor de onderbouwing van deze cijfers.

De petitie ondertekenen kan hier. Er zijn inmiddels meer dan 21.000 ondertekeningen.

Snel naar:

Wat houdt de AOW-ov Kaart in?
Wat zijn de kosten van de AOW-OV-kaart
Wat levert de AOW-OV-kaart op?
Minder uitstoot en milieu winst
Conclusie

Wat houdt de AOW-OV-kaart in?

De petitie vraagt om een gratis openbaar-vervoerkaart voor mensen met een AOW, geldig in de daluren. Dat betekent reizen buiten de spits, wanneer treinen en bussen nu vaak nog ruimte hebben.

Het gaat dus niet om extra drukte of extra materieel, maar om beter gebruik van bestaande capaciteit.

Wat zijn de kosten van de AOW-OV-kaart?

Nederland telt ongeveer 3,7 miljoen AOW’ers. Niet iedereen zal gebruikmaken van een AOW-OV-kaart. Een realistische inschatting is dat ongeveer 25% van de AOW’ers de kaart daadwerkelijk gebruikt. Dat komt neer op ruim 900.000 mensen.

Wanneer wordt uitgegaan van een kostprijs van €1.000 per gebruiker per jaar, komt de totale investering uit op ongeveer €900 miljoen per jaar.

Deze berekening is gebaseerd op bestaande OV-abonnementen voor reizen in de daluren, waarbij gebruik wordt gemaakt van treinen en bussen die toch al rijden. Er is dus geen sprake van extra materieel of extra dienstregeling, maar van beter gebruik van bestaande capaciteit.

Belangrijk om te benadrukken is dat dit bedrag een bruto investering is. Daartegenover staan opbrengsten in de vorm van extra bestedingen, minder autoverkeer en sociale voordelen, die een deel van de kosten weer compenseren.

Wat levert een AOW-OV-kaart op?

De invoering van een AOW-OV-kaart wordt vaak bekeken vanuit de kostenkant. Maar wie alleen naar de uitgaven kijkt, mist het grotere plaatje. Want mobiliteit levert geld op – economisch, maatschappelijk en sociaal. Zeker wanneer het gaat om een grote groep mensen die nu juist minder vaak op pad gaat vanwege de kosten.

Uitgangspunt: wie maakt er gebruik van?

Nederland telt ongeveer 3,7 miljoen AOW’ers. Niet iedereen zal gebruikmaken van een AOW-OV-kaart. Een realistische inschatting is dat ongeveer 25 procent van de AOW’ers dat wél doet. Dat komt neer op circa 900.000 mensen.

De kaart is bedoeld voor gebruik in de daluren, wanneer treinen en bussen al rijden en vaak niet volledig bezet zijn. Het gaat dus niet om extra vervoer, maar om beter gebruik van bestaande capaciteit.

Wat geven mensen uit als ze op pad gaan?

Wie eropuit gaat, blijft zelden alleen bij vervoer. Een middag weg betekent vaak koffie, iets te eten, een winkelbezoek, een museum of een terras. Dat loopt al snel op.

Een realistische en zelfs voorzichtige inschatting is:
– één uitstap per week
– gemiddelde besteding: 40 euro

Dat betekent per persoon ongeveer 2.080 euro per jaar.

Vermenigvuldigd met 900.000 gebruikers komt dat uit op:

900.000 × 40 × 52 = 1,87 miljard euro per jaar

Dat is geld dat direct terechtkomt bij horeca, winkels, cultuurinstellingen en lokale ondernemers.

Wat betekent dat voor de economie?

Deze extra bestedingen zorgen voor:

• hogere omzet in de detailhandel en horeca

• extra werkgelegenheid

• meer btw-inkomsten voor de overheid

• meer levendigheid in steden en dorpen

Alleen al aan btw vloeit een aanzienlijk deel van deze 1,9 miljard euro terug naar de staatskas. Daarnaast profiteert de lokale economie, juist buiten de Randstad.

Sociale opbrengst die niet in geld is uit te drukken

Naast de economische effecten is er een belangrijk sociaal effect. Mensen die mobiel blijven:

• voelen zich minder eenzaam

• blijven langer zelfstandig

• doen minder snel een beroep op zorg

• blijven actief deelnemen aan de samenleving

Die effecten zijn moeilijk in euro’s te vangen, maar hebben grote waarde voor zowel individuen als de samenleving als geheel.

Minder autoverkeer en lagere maatschappelijke kosten

Wanneer 25 procent van de AOW’ers gebruikmaakt van een OV-kaart, gaat het om ongeveer 900.000 mensen. Niet iedereen uit deze groep rijdt normaal gesproken met de auto, maar een aanzienlijk deel wel. Wanneer wordt uitgegaan van 60 procent autobezit en daarvan 40 procent die door de OV-kaart structureel overstapt op het openbaar vervoer voor één uitstap per week, verdwijnen jaarlijks honderden miljoenen autokilometers van de weg.

Bij een gemiddelde afstand van zestig kilometer per uitstap komt dat neer op ongeveer 670 miljoen minder autokilometers per jaar. Dat is ruim een half procent van alle autokilometers in Nederland. Omdat verkeersdruk en files sterk samenhangen met het totale verkeersvolume, leidt deze afname tot een merkbare daling van de maatschappelijke kosten van mobiliteit.

Uitgaande van een totale jaarlijkse file- en congestiekost van circa tien miljard euro betekent dit een besparing van ongeveer 55 miljoen euro per jaar. Dit is een voorzichtige inschatting, omdat verkeersdruk zich vooral concentreert rond steden en knooppunten, waar een relatief kleine afname in verkeer al tot duidelijke verbeteringen leidt.

Minder uitstoot door overstap naar openbaar vervoer

De overstap van auto naar openbaar vervoer heeft ook een direct effect op de uitstoot van broeikasgassen. Personenauto’s stoten per reizigerskilometer aanzienlijk meer CO₂ uit dan trein, tram of bus. Wanneer de eerder genoemde 670 miljoen autokilometers worden vervangen door reizen met het openbaar vervoer, leidt dat tot een vermindering van ongeveer 110 tot 120 kiloton CO₂ per jaar.

Deze reductie komt bovenop andere milieuwinst, zoals minder stikstofuitstoot, minder fijnstof en minder geluidsoverlast in stedelijke gebieden. Omdat het openbaar vervoer in de daluren grotendeels al rijdt, wordt deze milieuwinst bereikt zonder extra inzet van materieel of energie.

Een samenhangend economisch effect

De combinatie van lagere filekosten, minder uitstoot en extra bestedingen door actieve senioren zorgt voor een breed maatschappelijk rendement. De AOW-OV-kaart leidt niet alleen tot meer bewegingsvrijheid voor ouderen, maar ook tot lagere maatschappelijke kosten en een efficiënter gebruik van bestaande infrastructuur.

In samenhang met de extra economische bestedingen die ontstaan doordat mensen vaker op pad gaan, ontstaat een maatregel die zichzelf voor een belangrijk deel terugverdient. Niet alleen financieel, maar ook in termen van leefbaarheid, bereikbaarheid en gezondheid.

Conclusie

De invoering van een AOW-OV-kaart vraagt naar verwachting een investering van ongeveer 900 miljoen euro per jaar, uitgaande van gebruik door 25 procent van de AOW’ers. Daartegenover staat een aanzienlijk maatschappelijk rendement. Wanneer een deel van deze groep wekelijks op pad gaat, levert dat naar schatting bijna 2 miljard euro per jaar aan extra bestedingen op in horeca, winkels, cultuur en dienstverlening. Tegelijkertijd verdwijnen jaarlijks circa 670 miljoen autokilometers van de weg, wat leidt tot een geschatte besparing van ongeveer 55 miljoen euro aan filekosten en een reductie van ruim 110 kiloton CO₂-uitstoot. Omdat het openbaar vervoer vooral in de daluren wordt gebruikt, zijn hiervoor geen extra treinen of bussen nodig en blijven de kosten beheersbaar. Samen genomen laat dit zien dat de AOW-OV-kaart geen uitgave zonder rendement is, maar een maatregel die economische activiteit stimuleert, mobiliteit verbetert, milieuwinst oplevert en bijdraagt aan de zelfstandigheid en het welzijn van ouderen.