AOW en thuiszorg en/of mantelzorg: een oplossing voor u?

Dit keer een omvangrijke mailing over een onderwerp waar we liever niet over spreken als het niet móet: hulp vragen, het niet meer (allemaal) alleen kunnen. Toch is dat een onderwerp waar de meeste ouderen mee geconfronteerd worden. Wat doen te doen? Welke keuzes te maken? Hieronder treft u een aantal onderwerpen aan die relevant zijn, niet alleen wanneer u in de situatie geraakt dat u hulp nodig heeft, maar ook als anticipatie op mogelijke ontwikkelingen.

Klik snel door naar:

Wat is thuiszorg?

Thuiszorg is professionele zorg die wordt verleend door opgeleide zorgverleners. Deze zorg kan variëren van medische ondersteuning, zoals wondverzorging en medicatiebeheer, tot hulp bij persoonlijke verzorging, zoals douchen en aankleden. Ook huishoudelijke hulp kan een onderdeel zijn van thuiszorg voor ouderen.

Kenmerken van thuiszorg:

Wordt geleverd door gekwalificeerde zorgprofessionals.
Is vaak tijdelijk of langdurig afhankelijk van de zorgbehoefte.
Wordt vaak vergoed via de zorgverzekering of Wet maatschappelijke ondersteuning(Wmo).
Richt zich op zowel medische als praktische ondersteuning.

Thuiszorg biedt ouderen de mogelijkheid om zelfstandig thuis te blijven wonen, terwijl zij de nodige professionele zorg ontvangen. Dit is vooral handig wanneer medische zorg vereist is, die een mantelzorger mogelijk niet kan bieden.

Wat is mantelzorg?

Mantelzorg is zorg die wordt gegeven door familie, vrienden of buren aan iemand met een zorgbehoefte. Het gaat om onbetaalde zorg die vaak voortkomt uit een persoonlijke band met de zorgontvanger. Mantelzorg kan bestaan uit aankleden, wassen, douchen, boodschappen doen, koken, schoonmaken, regelen van praktische zaken of emotionele ondersteuning bieden.

Meer over mantelzorg

Kenmerken van mantelzorg:

Wordt verleend door naasten, zoals familieleden of vrienden.
Is meestal onbetaald en niet formeel geregeld.
Richt zich op dagelijkse ondersteuning en emotionele betrokkenheid.
Kan intensief en langdurig zijn.
Mantelzorgers kunnen te maken krijgen met praktische, juridische of financiële vragen, waarvoor wij advies kunnen inwinnen bij bijv. Mantelzorg.nl.
Mantelzorgers kunnen te maken krijgen met zware belasting en stress.

Mantelzorg speelt een belangrijke rol in het leven van ouderen die zorg nodig hebben. Omdat mantelzorgers de zorgontvanger vaak goed kennen, kunnen ze persoonlijke en emotionele steun bieden die onmisbaar is.

Verschillen tussen thuiszorg en mantelzorg

Wanneer een oudere of familielid zorg aan huis nodig heeft, komt vaak de vraag naar voren: wat is het verschil tussen thuiszorg en mantelzorg? Hoewel beide vormen van zorg erop gericht zijn om iemand in de thuissituatie te ondersteunen, verschillen ze sterk in aanpak, organisatie en rolverdeling.

Professionaliteit en opleiding: thuiszorg wordt uitgevoerd door gekwalificeerde professionals, terwijl mantelzorg wordt gegeven door naasten zonder formele zorgopleiding.

Betaald versus onbetaald: thuiszorg is een betaalde dienst, vaak wordt vergoed via een zorgverzekering of gemeente, terwijl mantelzorg onbetaald is.

Rolverdeling: thuiszorg richt zich op medische en praktische zorg, terwijl mantelzorg zich meer richt op dagelijkse ondersteuning en emotionele betrokkenheid.

Hoe thuiszorg en mantelzorg samenwerken

Thuiszorg en mantelzorg hoeven elkaar niet te vervangen. Ze kunnen elkaar juist aanvullen. Mantelzorgers kunnen bijvoorbeeld emotionele en dagelijkse ondersteuning bieden, terwijl een thuiszorgprofessional zorgt voor medische of gespecialiseerde taken. Samen vormen ze een team dat de zorgontvanger de best mogelijke zorg biedt.

Als u of een familielid zorg aan huis nodig heeft, is het belangrijk om de mogelijkheden van zowel thuiszorg als mantelzorg te overwegen. Thuiszorg voor ouderen kan de medische en praktische ondersteuning bieden die nodig is, terwijl mantelzorg een persoonlijke en emotionele bijdrage levert. Het is belangrijk deze balans te vinden. Thuiszorgdiensten zijn erop gericht om ouderen de professionele zorg te bieden die zij nodig hebben, terwijl ze samenwerken met mantelzorgers om een compleet zorgnetwerk te creëren.

Het verschil tussen thuiszorg en mantelzorg zit dus vooral in de professionaliteit, rolverdeling en vergoeding. Beide vormen van zorg zijn essentieel voor het ondersteunen van ouderen die zo lang mogelijk thuis willen blijven wonen. Door de unieke kracht van thuiszorg en mantelzorg te combineren, ontstaat een omgeving waarin de zorgontvanger zich veilig, ondersteund en geliefd voelt. (Bron: vertrouwdopzuid.nl)

Rol van de gemeente

Dat is een belangrijke rol. Indien u het thuis niet meer alleen redt, kunt u bij de gemeente informatie halen en u laten informeren. De gemeente inventariseert dan wat u nog zelf kunt en wat een eventuele mantelzorger kan doen.

Daarnaast biedt de gemeente ouderen ook ondersteuning thuis via de Wmo. Het ‘abonnementstarief’ bedraagt € 21,00 per maand. Dit tarief geldt voor de meeste Wmo-voorzieningen (hulp bij het huishouden, dagbesteding, maatwerkvoorzieningen of vervoersvoorzieningen), ongeacht het inkomen of vermogen van de burger. Het abonnementsgeld wordt geïnd door het CAK via een maandelijkse factuur.

Om thuiszorg of mantelzorg aan te vragen, kunt u het beste contact opnemen met het Wmo-loket of sociaal wijkteam van uw gemeente. Zij kunnen u informeren over de mogelijkheden en het aanvraagproces.

Stappen bij het aanvragen van thuiszorg of mantelzorg:

Contacteer de gemeente:ga naar de website van uw gemeente en zoek het Wmo-loket of sociaal wijkteam.
Informeer naar mogelijkheden:leg uw situatie uit en vraag naar de mogelijkheden voor thuiszorg of mantelzorg.
Aanvraagprocedure: volg de instructies van de gemeente voor het aanvragen van de gewenste zorg.
Gesprek met de gemeente:u kunt een gesprek krijgen met een medewerker van de gemeente, ook wel een keukentafelgesprek genoemd, om uw situatie verder te bespreken.
Indicatie:de gemeente beoordeelt of u recht heeft op thuiszorg of mantelzorg, en welke vorm van ondersteuning het beste past.
Aanvullende zorg:als u aanvullende zorg nodig heeft, kunt u deze ook aanvragen bij de gemeente, zoals hulp in de huishouding, dagbesteding, vervoer of woningaanpassingen, volgens Regelhulp.nl.

Belangrijk om te weten:

Vormen van ondersteuning kunnen zijn:

dagbesteding;
hulp in huis;
boodschappendienst;
aanpassingen in de woning;
ondersteuning van de mantelzorger;
hulp bij dagelijkse handelingen zoals eten en drinken;
niet-medische hulpmiddelen zoals een rolstoel of een scootmobiel.

Mocht u thuis verpleegkundige hulp nodig hebben, dan wordt dat vanuit de Zorgverzekeringswet geregeld. Persoonlijke verzorging, zoals hulp bij het douchen, wordt vanuit het basispakket vergoed.

Samen met de wijkverpleegkundige, die vaststelt welke zorg u nodig heeft, maakt u een zorgplan. Wijkverpleging resulteert niet onder het eigen risico.

Bij langdurige intensieve zorg komt de Wet langdurige zorg (Wlz) in beeld. Daartoe wordt in eerste instantie door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) bepaald welke zorg u nodig heeft. Een en ander wordt vastgelegd in de Wlz-indicatie. Uit die indicatie blijkt of u thuis kunnen blijven wonen of dat u recht heeft op een verblijf in een zorginstelling. Daarover later meer.

Zorg aanvragen betekent veel regelen. U dient te weten wat u moet doen en waar u mogelijk recht op heeft. Ga dan naar de vragenlijst van de rijksoverheid Mijn ouder heeft zorg nodig of mijn partner heeft hulp nodig.

(Bron: Rijksoverheid)

Sporten voor thuishulp?

Dat er wordt bezuinigd, weten inmiddels alle AOW’ers. Maar wat als u echt thuishulp nodig heeft? Dat gaat niet zonder slag of stoot. Alvorens daartoe te besluiten, moeten ouderen in steeds meer gemeenten een fitnessprogramma volgen. Daarin wordt bekeken of zij door sport weer fit genoeg kunnen worden om zélf het huis schoon te maken.

Alhoewel gemeenten beweren dat het altijd vrijwillig is, blijken er toch ouderen te zijn die hier een minder goed gevoel aan overhouden. Ze voelen het programma als een verkapte verplichting, als een extra drempel om de kosten te drukken. Gemeenten die via een fitnessbedrijf dit programma aanbieden, geven aan dat ze dit niet doen vanwege kostenbesparing op de zorgkosten, maar dat het streven juist is ouderen fit en zelfstandig te houden. Het betreffende fitnessbedrijf vermeldt echter wel op de website: ‘enorme besparing Wmo-kosten’. Een vergrijzende bevolking en personeelstekorten in de zorg, zijn redenen om dit programma aan te bieden, zo zeggen gemeenten. Deze redenen maken het voor ouderen belangrijk dat ze zichzelf langer kunnen onderhouden. Ze geven aan dat veel ouderen ook enthousiast over deze aanpak zijn.

Wat zijn mantelzorgers en wat is hun taak?

Bij mantelzorg gaat het om hulpverleners die een reeds bestaande band met diegene hebben die mantelzorg ontvangt. Mantelzorg kan o.a.bestaan uit huishoudelijke taken, wassen en aankleden, sociaal contact onderhouden, vervoer en geldzaken regelen. Het gaat om langdurige zorg, die (veelal) onbetaald is. Nederland heeft 5,5 miljoen mantelzorgers. Mantelzorgers geven gemiddeld 13-14 uur per week mantelzorg. Ongeveer 16% van hun (circa 825,000) helpt intensief en langdurig. Daarmee bedoelen we mantelzorg langer dan drie maanden met meer dan acht uur per week. Veelal zijn mantelzorgers tussen de 45 en 64 jaar oud met vaak hulpbehoevende ouders. Er zijn echter ook 75-plussers die mantelzorg verlenen. Als zij dat doen, is dat veelal meer dan acht uur per week. Bij een toenemende vergrijzing zal het aantal mantelzorgvragers en mantelzorgers zeker toenemen. Vele mantelzorgers voelen zich overbelast. Ze verlenen niet alleen ondersteuning aan de hulpvrager, ze hebben vaak nog een baan ernaast én worden ook geconfronteerd met vele wetten en regels. Vaak weten ze niet waar ze met hun vraag terecht kunnen. Mantelzorg is geen vervanging van professionele zorg, maar een aanvulling daarop. De overheid heeft, samen met gemeenten en organisaties, een mantelzorgagenda opgesteld met acties om mantelzorgers beter te kunnen ondersteunen en informeren. Ook zijn er stichtingen en hulporganisaties die mantelzorgers bij hun belangrijke werk ondersteunen.

Mantelzorgvergoeding

Mantelzorg is veelal onbetaald. De mantelzorger kan bijv. een tegemoetkoming ontvangen voor extra uitgaven zoals zorgkosten en vervangende zorg. Dit kan bijv. via sommige aanvullende verzekeringen van zowel de zorgvrager als de mantelzorger.

Om voor een eventuele vergoeding in aanmerking te komen, dient de mantelzorger geen betaalde hulp te ontvangen. U kunt voor uw mantelzorger echter een mantelzorgcompliment (ook wel mantelzorgwaardering of mantelzorgvergoeding) aanvragen. Iedere gemeenten kan op een eigen wijze hieraan invulling geven (bijv. een waardebon of een eenmalig jaarlijks bedrag). Gemeenten zijn verplicht deze jaarlijkse blijk van waardering in een verordening vast te leggen.

Voor een reiskostenvergoeding komen mantelzorgers soms in aanmerking wanneer ze een bijstandsuitkering ontvangen. Verdere informatie hierover vindt u op MantelzorgNL. Ook vergoeden soms gemeenten de gemaakte reiskosten. In bepaalde situaties kunnen de reiskosten als aftrekpost bij de belastingaangifte gedeclareerd worden.

Mocht u liever persoonlijk contact hebben over voorwaarden en condities, dan kunt u bellen met de Mantelzorglijn, telefoonnummer 030-760 60 55. Ook bij de gemeente en de zorgverzekeraar kunt u met uw vragen terecht.

Mantelzorgvergoeding in het buitenland

Het is mogelijk mantelzorg in het buitenland vergoed te krijgen. Dit is echter afhankelijk van verschillende factoren, zoals de wetgeving in het betreffende land, de specifieke poliswaarden van de zorgverzekering en of het gaat om spoedeisende of geplande zorg. De basisverzekering vergoedt in principe medisch noodzakelijke zorg in het buitenland, maar vaak tegen Nederlandse tarieven. Met een aanvullende verzekering of reisverzekering kunt u mogelijk ook zorgkosten boven het Nederlandse tarief vergoed krijgen. Dit is echter afhankelijk van de polisvoorwaarden.

Mantelzorg en Persoonsgebonden Budget (PGB)

Mantelzorgers kunnen eventueel een vergoeding ontvangen uit het persoongebonden budget (PGB). Dit is een financiële ondersteuning voor personen met een specifieke hulpvraag (bijv. door een handicap). Dit PGB kan de mantelzorgvrager aanvragen via de gemeente, zorgverzekeraar of zorgkantoor in de regio. Het PGB mag vaak ook gebruikt worden om de mantelzorger te betalen. Als conditie geldt dat de mantelzorger u de hulp moet geven waarvoor het PGB is bedoeld. U legt de afspraken in een zorgovereenkomst vast. Daartoe heeft de SVB verplichte zorgovereenkomsten opgesteld. Op Rijksoverheid.nl vindt u verdere informatie (als u pgb-zorg wilt gaan geven aan uw naaste).

Een aanvullende mantelzorgverzekering afsluiten?

Deze aanvullende verzekering bevat diensten die de lasten van mantelzorgers verlichten (thuiszorg, vervangende zorg (respijtzorg), of ondersteuning bij de administratieve taken). U heeft daarmee de zekerheid dat u hulp krijgt, indien u deze nodig heeft. Bespreek met uw dierbaren (dat kunnen familieleden, vrienden of kennissen zijn), wat uw behoeften en die van hen zijn. Via zorgwijzer.nl kunt zien welke verzekeraar welk pakket aanbiedt en vervolgens een eventuele keuze maken.

Aanvragen respijtzorg en andere vormen van hulp voor de mantelzorger

We noemden het al eerder: ook mantelzorgers hebben zo nu en dan ontspanning nodig (sporten, avondje uit, vriendenbezoek enz.). Respijtzorg (vervangende mantelzorg) is dan een oplossing. Die wordt geboden door iemand die gedurende die tijd de taak van de vaste mantelzorger overneemt. Verschillende aanvullende verzekeringen bieden dit in hun pakket aan. Daarnaast zijn er situaties waarin de aanvullende verzekering een mantelzorgmakelaar of cursussen voor mantelzorgers aanbiedt.

Voorwaarden om voor een eventuele vergoeding in aanmerking te komen:

er geldt geen eigen risico bij vergoeding vanuit de aanvullende zorgverzekering;
de zorgverzekeraar kan aanvullende voorwaarden stellen;
vergoeding geldt voor: vervangende mantelzorg, de mantelzorgmakelaar en/of mantelzorgcursussen.

Er zijn verschillende soorten respijtzorg. Enkele voorbeelden:

Opvang buitenshuis, zoals dagopvang, verblijf in een logeerhuis of in een time-outvoorziening.
Tijdelijke zorg: dat kan regelmatig en langdurend zijn, bijvoorbeeld een dagdeel per week of een weekend per maand, of bijv. tijdens een vakantie.

U regelt tijdelijke professionele verpleging en verzorging via de huisarts of de wijkverpleegkundige in de buurt. Voor andere zorg informeert u bij de gemeente of bij een mantelzorgorganisatie bij u in de buurt. Op de website Mantelzorg.nl staat een overzicht met organisaties voor mantelzorgondersteuning. U vindt daar ook meer informatie over respijtzorg. Bijvoorbeeld over de vergoeding van kosten van respijtzorg.

Aanpassen werktijden: ga na of uw mantelzorger met diens werkgever afspraken kan maken over het werk. Misschien kan uw mantelzorger op andere tijden of andere plaatsen werken. Ook kan de mantelzorger kortdurend of langdurend zorgverlof opnemen.

Ondersteuning via de gemeente: uw mantelzorger kan ook hulp vragen aan uw gemeente. Bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, vervoer of begeleiding van kinderen met een stoornis. De gemeente is verantwoordelijk voor de ondersteuning van mantelzorgers. Meestal vraagt degene die u verzorgt, de hulp aan. Maar u kunt zelf ook hulp vragen bij uw gemeente. Informeer bij uw gemeente naar de mogelijkheden.

Advies en luisterend oor: de mantelzorger kan contact opnemen met een organisatie voor mantelzorgondersteuning. Deze organisaties bieden veel praktische informatie. Maar ook voor een gesprek, contact met andere mantelzorgers (lotgenotencontact), bijeenkomsten en cursussen kan uw mantelzorger daar terecht. Op Mantelzorg.nl staat een overzicht van mantelzorgorganisaties in Nederland.

Antwoorden op vragen over Mantelzorg: uw mantelzorger kan met alle vragen over mantelzorg terecht bij Mantelzorg.nl. Dat kan per telefoon, naar de Mantelzorglijn. Of per e-mail. U vindt alle mogelijkheden op de contactpagina van Mantelzorg.nl. Op de website van Mantelzorg.nl vindt u ook antwoorden op veel praktische vragen over mantelzorg.

Ontspanning en begrip voor de mantelzorger

Om mantelzorgers even te ontlasten, bestaat er voor mantelzorgvragers een logeeropvang. Dat betekent dat mensen die zorg nodig hebben, een korte tijd kunnen verblijven in een zorginstelling of logeeropvang. Daarmee hebben de mantelzorgers even rust. Bovendien kunnen mantelzorgers de landelijke Mantelzorglijn benaderen voor niet alleen advies en steun, maar ook voor een luisterend oor. Via de website van MantelzorgNL is verder verkrijgen van Informatie over bijvoorbeeld mantelzorgwoning en vervangende zorg mogelijk. De rijksoverheid subsidieert de Stichting Werk en Mantelzorg en ondersteunt werkgevers bij het rekening houden met de beperkingen die mantelzorg soms aan de baan van de mantelzorger oplegt. Er zijn CAO’s waarin hierover regelingen zijn opgenomen. Soms kan dit leiden tot een minder omvangrijk dienstverband. In dit geval zou een eventueel PGB-contract een oplossing kunnen zijn.

Kabinet wil het makkelijker maken werk te combineren met zorg

Het kabinet wil het makkelijker maken om werk te combineren met zorgverantwoordelijkheden voor bijvoorbeeld kinderen of naasten. Door de vergrijzende bevolking en het tekort aan personeel komen er meer zorgtaken op mensen af en neemt de druk toe om meer uren te werken. Om dit te combineren is er volgens het kabinet flexibiliteit op het werk nodig, moeten mensen keuzes kunnen maken zonder financieel in de knel te komen en moet de overheid goede ondersteuning bieden bij de drukte van het leven. Dat schrijft minister Van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in een brief aan de Kamer.

Minister Van Hijum: “Nederlanders hebben het druk. Er wordt hard gewerkt, maar daarnaast hebben we nog veel meer bezigheden en verplichtingen in het leven. De kinderen moeten naar school, het huishouden moet worden gedaan, je moet naar een vergadering op de voetbalclub en je ouders hebben wellicht mantelzorg nodig. Met het oog op demografische ontwikkelingen en de krapte op de arbeidsmarkt willen we het mensen zo makkelijk mogelijk maken werk en zorg te combineren. Werkgevers moeten hun mensen ruimte geven om het te combineren. Gelukkig gebeurt dat vaak al, soms zelfs onder werktijd. En de overheid moet verschillende regelingen aanpassen, zodat er voldoende ondersteuning is.” (Bron: rijksoverheid.nl)

Uw mantelzorger kan vragen om aanpassing van diens werktijden

Werk en zorg zijn soms lastig te combineren. Een oplossing kan zijn om de werktijden aan te passen. Of om minder uren te gaan werken. Dat heet flexibel werken. Daarvoor kan de mantelzorger een verzoek indienen bij diens werkgever.

Welke mogelijkheden bestaan er voor flexibel werken?

De overheid wil flexibel werken stimuleren. Daarvoor is de Wet flexibel werken bedoeld. Deze wet biedt u de volgende mogelijkheden:

Aanpassing werktijden: uw mantelzorger kan diens werkgever vragen om het werkrooster aan te passen, bijvoorbeeld ‘s ochtend later te beginnen. De werkgever kan alleen weigeren als hij een goede reden heeft, bijvoorbeeld als er niemand is om het werk over te nemen of als het problemen geeft met het werkrooster.

Aanpassing arbeidsplaats: de mantelzorger kan de werkgever vragen om af en toe op een andere plek te werken, bijvoorbeeld op een andere bedrijfslocatie, of thuis. De werkgever moet met de mantelzorger overleggen als hij dit verzoek wil weigeren.

Aanpassing arbeidsduur: uw mantelzorger kan de werkgever vragen minder uren per week te werken, bijvoorbeeld om een aanpassing van het contract, van 36 uur naar 32 uur per week. De werkgever kan alleen weigeren als hij een goede reden heeft. Bijvoorbeeld als er niemand is om het werk over te nemen of als het problemen geeft met het werkrooster.

Helaas zijn er ook functies waarin flexibel werken niet mogelijk is. De werkgever kan het verzoek dan weigeren (dit moet schriftelijk worden gedaan). De werkgever moet dan wel een goede reden hebben. Bijvoorbeeld:

Er is niemand om het werk over te nemen.
Het geeft problemen met het werkrooster.
Er is niet voldoende werk of geld.
Er is geen ruimte in de personeelsformatie.

Bij weigering kunt u natuurlijk overleggen met uw werkgever over een andere passende oplossing.

Let op: als de werkgever het verzoek weigert, dan moet u de mantelzorger één jaar wachten voordat een nieuw verzoek ingediend mag worden.

Komt de mantelzorger er met diens werkgever niet uit? Dan kan juridische hulp ingeschakeld worden. Bijvoorbeeld:

juridisch advies;
het juridisch loket.nl;
een vakbond, indien de mantelzorger daarbij is aangesloten.

Wordt de combinatie werk-privé te zwaar? Dan kan de mantelzorger ook overleggen met de bedrijfsarts of de vertrouwenspersoon in uw organisatie.

Goed om te weten: In steeds meer cao’s worden specifieke afspraken vastgelegd over de combinatie van werk en mantelzorg. Denk aan sparen voor verlof of een persoonlijk budget (salaris of vrije dagen), thuiswerken en een flexibeler personeelsbeleid. De personeelsafdeling kan de mantelzorger daarover verder informeren.

Let op

De wet geldt niet voor bedrijven met minder dan tien werknemers. Deze bedrijven kunnen zelf een regeling treffen.

Zorgverlof

Naast de Wet flexibel werken bestaan er ook verlofregelingen. Daarmee kan de mantelzorger bijvoorbeeld langdurend zorgverlof opnemen. Dit is onbetaald verlof. De werkgever mag zorgverlof alleen weigeren als het bedrijf in ernstige problemen komt als de mantelzorger afwezig is. Zorgverlof is maximaal 6 keer het aantal uren dat de mantelzorger per week werkt. Bij een werkweek van 40 uur betekent dat maximaal 240 uur. Deze uren zijn te spreiden over meerdere weken.

De mantelzorger kan een schriftelijk verzoek voor flexibel werken indienen bij diens leidinggevende. Dit zijn de voorwaarden:

De mantelzorger is minimaal een half jaar in dienst.
De mantelzorger dient de aanvraag in 2 maanden vóórdat deze de wijziging in wil laten ingaan.
Na het verzoek moet de mantelzorger 1 jaar wachten voordat een nieuw verzoek ingediend mag worden. Dat geldt zowel bij afwijzing als goedkeuring.
Uw werkgever heeft meer dan 10 werknemers in dienst (of heeft een eigen regeling).

De mantelzorger dient precies te vermelden wat de wens is, waarom die er is en wanneer deze aanpassing zou moeten starten. De werkgever moet uiterlijk 1 maand vóór de ingangsdatum reageren. Doet de werkgever dit niet? Dan mag de mantelzorger gaan werken zoals in diens verzoek staat.

AOW of nabestaandenuitkering (ANW) en gaan samenwonen

Gaan samenwonen en een AOW- of nabestaandenuitkering (ANW) ontvangen, heeft meestal gevolgen voor uw uitkering. Gaat u echter samenwonen met iemand die uw intensieve hulp nodig heeft, dan kunt u mogelijk uw alleenstaanden-AOW behouden. Daartoe moet u wel aan bepaalde voorwaarden voldoen, bijv. woont u voor meer dan de helft van de tijd samen en heeft u beiden een eigen woning?

Informeer bij de Sociale VerzekeringsBank of u het recht op de tweewoningenregel. Dat betekent dat u uw alleenstaanden-AOW kunt behouden. Al met al is dit een complexe materie, zo erkent ook de SVB en meent dat de regels te ingewikkeld zijn. Bovendien pleit de SVB al langere tijd voor vereenvoudiging van het begrip ‘leefvormen’.

Voor de nabestaandenuitkering geldt dat uw ANW-uitkering stopt als u gaat samenwonen. Echter, indien diegene met wie u gaat samenwonen, uw intensieve zorg nodig heeft en bovendien binnen twee jaar geen herstel wordt verwacht, dan kunt u uw ANW-uitkering mogelijk gedeeltelijk behouden. De zorg dient ten minste een periode van zes maanden te beslaan. Als de zorg korter dan zes maanden duurt, heeft dit geen gevolgen voor de ANW-uitkering. Wij adviseren u contact op te nemen met de Sociale VerzekeringsBank als deze situatie op u van toepassing is. Zie voor meer informatie ook de website van www.svb.nl.

WLZ-clausule voor het geval u eventueel naar een verpleeghuis moet

Een WLZ-clausule, ook bekend als een AWBZ-clausule, is een bepaling in een testament die de erfdelen van de kinderen opeisbaar maakt op het moment dat de langstlevende partner wordt opgenomen in een verpleeghuis of een andere zorginstelling. Dit kan helpen om de eigen bijdrage voor de zorg te verlagen, omdat het vermogen van de kinderen dan niet meetelt voor de berekening van de eigen bijdrage. De WLZ-clausule moet opgenomen worden in een testament. Het is niet mogelijk om de clausule later nog in een bestaand testament aan te passen.

Particuliere thuiszorg

Naast de reguliere thuiszorg bestaat ook mogelijkheid van particuliere thuiszorg gebruik te maken. U dient dus zelf de rekening van de geleverde zorg te betalen. De kosten van particuliere thuiszorg zijn afhankelijk van de vorm van de thuiszorg. De kosten variëren van € 15,00 tot € 60,00 per uur.

Mantelzorgwoning

Een mantelzorgwoning is een kleine woning, die als bijgebouw geplaatst kan worden bij een woning op een perceel dat daartoe voldoende ruimte biedt. Een mantelzorgwoning mag geplaatst worden wanneer er sprake is van een zorgbehoefte, waarbij mantelzorg nodig is. Wettelijk gezien mag een mantelzorgwoning vergunningsvrij worden gebouwd als deze op het erf van een bestaande woning staat en bedoeld is voor mantelzorg.

Een mantelzorgwoning kan de woning van de zorgvrager, maar ook de woning van de mantelzorger zijn. In de laatste situatie woont de mantelzorger dan in de woning van de zorgvrager. De zorgvrager betrekt dan de mantelzorgwoning. De mantelzorgwoning mag maximaal 5 meter hoog met een oppervlakte van 100 m2 zijn. Tot deze oppervlakte hoeft u over het algemeen geen vergunning aan te vragen, mits u een zorgindicatie heeft. Overleg voor alle zekerheid vóóraf met de gemeente waar de mantelzorgwoning zich gaat bevinden. Uitsluitend de begane grond geldt als leefruimte. Indien u een bestaand bouwwerk wilt ombouwen tot mantelzorgwoning, hoeft de omvang daarvan niet te voldoen aan de voorwaarden voor vergunningvrij bouwen. Wél moet de mantelzorgwoning voldoen aan de gemeentelijke bestemming. Daarnaar vooraf informeren is raadzaam.

U heeft altijd een omgevingsvergunning nodig indien:

U in een beschermd stads- of dorpsgezicht woont.
Uw woning een monument is.
U een mantelzorgwoning met een groter oppervlak dan 100 m2 wenst.
U de woning, na de mantelzorgperiode, als zelfstandige ruimte wenst te behouden.

Indien de mantelzorgwoning zelfstandig (benodigde voorzieningen zijn aanwezig) gebruikt kan worden en een eigen toegang heeft, dan dient de woning ook een eigen adres (huisnummer) te krijgen. Indien er geen of niet voldoende benodigde voorzieningen aanwezig zijn en de woning geen eigen toegang heeft, mag er geen eigen adres aan toegekend worden.

Voor het verkrijgen van een mantelzorgwoning moet er sprake zijn van intensieve mantelzorg. Daartoe is een medische verklaring nodig. Indien die er (nog) niet is, informeer dan bij de gemeente naar de mogelijkheden. Zowel de zorgvrager als de mantelzorger mogen in de mantelzorgwoning wonen. De mantelzorgwoning mag door maximaal één huishouden bewoond worden (maximaal 2 personen met tenminste één zorgvrager of mantelzorger).

Indien de mantelzorgwoning een al bestaand bijgebouw is dat verbouwing tot mantelzorgwoning behoeft, gaat de woning naar box 3. Veelal wordt echter voor een zorgunit gekozen die al klaar is. Daarnaast wordt er ook vaak een nieuwe woning gebouwd. In principe geldt deze woning als onroerende zaak. Subsidie krijgen op een mantelzorgwoning is niet mogelijk. Zijn er in de mantelzorgwoning specifieke aanpassingen nodig, dan kan men wellicht in aanmerking komen voor een vergoeding uit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Dat is na te vragen bij de gemeente. De gemiddelde kosten voor een mantelzorgwoning bedragen tussen € 100.000,– en € 180.000,– (bij een indicatie van € 2.000,– per m2). De woning is dan helemaal klaar.

U heeft een huurwoning en wenst een mantelzorgwoning te plaatsen? Dat kan niet altijd! Woningcorporaties gaan hier niet altijd mee akkoord. Andere woningcorporaties plaatsen de mantelzorgwoning zelf en sluiten een separaat huurcontract af.

Of: u bent nu mantelzorger met een sociale huurwoning en u wenst dichter bij de mantelzorgvrager in een sociale huurwoning te wonen? De mantelzorg kan dan eventueel resulteren onder de urgentieregeling voor sociale huurwoning. Dat leggen gemeenten vast in hun huisvestingsverordening. Deze verordening en de voorwaarden kunt u op de website van de gemeente inzien.

Indien de mantelzorger de woning niet meer bewoont, mag de woning niet zonder overleg met de gemeente voor andere doeleinden dan mantelzorg worden gebruikt. Te denken valt daarbij aan een herbestemming als mantelzorgwoning, een Bed & Breakfast, logeerwoning of tuinhuis.

Let op: er zijn bouwbedrijven die een (mobiele) mantelzorgwoning terugkopen!

Voor- nadelen van een mantelzorgwoning

Er kan een tijd komen, waarin het moeilijker wordt zelfstandig te blijven wonen. Verhuizen is dan vaak de oplossing. Dan rijst de vraag: waar naartoe? Dan komt een mantelzorgwoning een beeld.

Dat biedt een aantal voordelen:

de mantelzorger is in een noodsituatie snel bij de zorgvrager;
omdat de mantelzorgvrager en mantelzorger (en diens eventuele gezin) niet in één gezamenlijke woning verblijven, is er meer privacy voor beiden;
de zorgvrager kan diens eigen sociale contacten behouden.

Er zijn echter ook nadelen:

hierboven noemden we een voordeel van meer privacy. Maar het kan ook andersom: u woont dichtbij elkaar. Daardoor kunnen grenzen vervagen, omdat u elkaar dagelijks ziet;
het kan gebeuren dat een zorgvrager eerder hulp dan inroept van de mantelzorger dan noodzakelijk is, omdat deze dicht bij hem in de buurt is. Dat maakt de zorgvrager uiteindelijk afhankelijker en legt (soms) onnodig beslag op de tijd van de mantelzorger;
een mantelzorgwoning kost geld en wordt niet gesubsidieerd. Voor eventuele bijzondere (niet standaard) aanpassingen biedt de gemeente soms een financiële tegemoetkoming.

Kortom: mantelzorg verlenen is een zware klus. Mantelzorg ontvangen is eveneens geen sinecure. Een mantelzorgwoning kan een oplossing bieden. Daarbij moeten echter zowel de voor- en nadelen daarvan goed overwogen worden, evenals de (financiële, fysieke en eventuele psychische) gevolgen voor mantelzorgvrager en mantelzorgverlener.

Fiscale gevolgen van een mantelzorgwoning

De ouders komen in een mantelzorgwoning op het terrein van hun kind wonen. Het kind betaalt de mantelzorgwoning. De mantelzorgwoning telt niet mee voor de WOZ-waarde. Bij een hypotheek dient het kind vaak vaak toestemming aan de bank te vragen.

De mantelzorgvrager betaalt de mantelzorgwoning. De kinderen worden eigenaar. De belastingdienst kan dit als een schenking zien. Dan moet er belasting over worden betaald.

De mantelzorgvrager betaalt de mantelzorgwoning en wordt ook eigenaar. Het kind dan dan een opstalrecht of erfpachtrecht regelen. Het gevolg is dat gemeentelijke belastingen betaald dienen te worden.

Verschil in kosten bij wonen in een (particuliere) zorginstelling of thuis wonen met passende zorg

Op de website van rabobank.nl troffen we zeer duidelijke informatie aan. Hieronder leest u daar meer over.

Ouderen die zorg nodig hebben, kunnen kiezen tussen zorg thuis of wonen in een zorginstelling. Wonen in een instelling wordt deels vergoed via de Wet langdurige zorg (Wlz), maar u betaalt ook een eigen bijdrage. Die eigen bijdrage is afhankelijk van uw inkomen en vermogen. In 2025 ligt de lage bijdrage rond de € 1.077 per maand en kan oplopen tot € 2.954. Daarmee is thuis blijven wonen vaak goedkoper, maar, daar betaalt u zelf uw woonlasten. Zorg kan via een persoonsgebonden budget of in natura geregeld worden. Particuliere zorg of zorgvilla’s zijn ook opties, maar vaak duurder.

Kosten bij wonen in een zorginstelling

De kosten voor wonen in een zorginstelling worden gedeeltelijk vergoed vanuit de Wet langdurige Zorg (Wlz). Daarnaast betaalt u een eigen bijdrage. Hoe hoger het inkomen en het vermogen, hoe hoger de eigen bijdrage. De eerste vier maanden betaalt u altijd de lage eigen bijdrage. Voor 2025 kan deze lage eigen bijdrage oplopen tot ongeveer € 1.077 per maand.

Na vier maanden betaalt u de hoge eigen bijdrage. De hoge eigen bijdrage kan oplopen tot circa € 2.954 (2025) per maand. De eigen bijdrage wordt berekend aan de hand van uw verzamelinkomen, de verschuldigde inkomstenbelasting en belastbare box 3 vermogen van 2 jaar geleden uit de aangifte inkomstenbelasting. Bij opname in 2025 wordt dus gekeken naar uw inkomen en vermogen in de aangifte inkomstenbelasting 2022.

Het verzamelinkomen is het totaal van uw belastbare inkomen in box 1, 2 en 3. Van het box 3 vermogen wordt als zogenaamde vermogensinkomensbijtelling 4% van het vermogen na aftrek van het toetsbedrag (€ 33.748 /€ 67.496 voor fiscaal partners in 2025) meegeteld.

Op de website van het CAK kunt u zelf een proefberekening maken. De berekening geeft een indicatie en kan afwijken van het bedrag dat u uiteindelijk moet betalen. Mocht u bijvoorbeeld alleenstaand, AOW-gerechtigd zijn en een belastbaar box 1 inkomen hebben van circa € 78.000 of hoger, dan bent u de maximale hoge eigen bijdrage verschuldigd. Dit ongeacht de omvang van uw box 2 inkomen of de vermogensinkomensbijtelling over het box 3 vermogen.

Kosten bij thuis blijven wonen

Als de zorg die u nodig heeft thuis ‘verantwoord en doelmatig’ gegeven kan worden, kunt u thuis blijven wonen. Omdat u de huur of de hypotheek van uw eigen woning en de andere vaste lasten zelf blijft betalen, betaalt u voor zorg een lagere eigen bijdrage dan bij opname in een zorginstelling.

U kunt de benodigde zorg via een persoonsgebonden budget (pgb) of in natura ontvangen. Als u zelf wilt bepalen waar, wanneer en van wie u zorg ontvangt, dan kunt u een pgb-budget aanvragen. Een pgb-budget is een bedrag waarmee u zelf zorg en ondersteuning inkoopt. U sluit zelf contracten af met zorgverleners en u stuurt de zorgverleners zelf aan. Ook houdt u de administratie bij en regelt de betalingen.

Het is ook mogelijk om de benodigde zorg in natura te ontvangen. De gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar maken afspraken met verschillende zorgorganisaties. Hieruit kiest u wie u verzorgt en ondersteunt. U maakt met de zorgaanbieder afspraken. De gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar regelt de administratie en de betalingen.

Thuis kunt ook gebruik maken van hulp door particuliere zorgverleners. De tarieven variëren sterk. Als 24 uur per dag gekwalificeerd verplegend personeel moet worden ingezet, kunnen de kosten oplopen tot meer dan € 180.000 per jaar. De kosten zijn naar rato. Indien u minder uren zorg nodig heeft of als anderen u kunnen helpen, dalen de kosten.

Vanuit de Wet langdurige Zorg heeft recht op een gedeeltelijke vergoeding van de kosten. Deze vergoeding is meestal maximaal circa € 58.000 per jaar. Ook hier geldt een lage of een hoge eigen bijdrage. Deze is afhankelijk van de hoogte van uw verzamelinkomen en de vermogensinkomensbijtelling over het box 3 vermogen uitgaande van de aangifte inkomstenbelasting van 2 jaar eerder. Het bedrag dat niet vergoed wordt vanuit de Wet Langdurige Zorg, is mogelijk fiscaal aftrekbaar. Uw netto last is daardoor afhankelijk van uw inkomenssituatie.

Kosten van een zorgvilla

Er zijn verschillende particuliere aanbieders van zorgvilla’s, met elk hun eigen concept. U betaalt een vast bedrag per maand voor uw verblijf in een zorgvilla. Het gaat om de kosten voor het verblijf, eten en activiteiten. De kosten variëren per zorgvilla en starten vanaf circa € 2.000 per maand en lopen op tot meer dan € 5.000 per maand. Een deel van dit bedrag is mogelijk fiscaal aftrekbaar. Uw netto last is daardoor afhankelijk van je inkomenssituatie.

Daarnaast betaalt u maandelijks een bedrag voor de ontvangen zorg. Deze zorgkosten bestaan uit de kosten die een zorgvilla maakt voor het bieden van de zorg die u nodig heeft. De zorgkosten worden grotendeels vergoed op basis van de Wet langdurige zorg. Ook hier geldt een eigen bijdrage. (Bron: rabobank.nl)

(Bronnen o.a. : rijksoverheid.nl, vertrouwdopzuid.nl, AI-overzicht, regelhulp.nl, rabobank.nl., svb.nl, mantelzorg.nl, mantelzorglijn,nl, buitenland en zorg)

Lees meer over: