Wél of geen testament? Wat is de beste optie voor een AOW’er?

We weten allemaal dat er een dag komt dat we er niet meer zijn. Waarom schuiven zo veel mensen het nadenken over een testament dan voor zich uit? En dat terwijl we eigenlijk allemaal wensen dat alles goed geregeld is voor onze dierbaren als we er niet meer zijn.

Een op maat gemaakt testament kost tijd. Nadenken over wat u wel of niet wenst. is belangrijk voor u en uw dierbaren. Samen met uw notaris komt u tot een goede weergave van uw wensen. De kosten voor een testament beginnen gemiddeld rond de € 650,00 inclusief btw. Dat is echter afhankelijk van uw wensen en de situatie. Het is goed prijzen te vergelijken: ieder notariskantoor heeft een eigen prijs en service.

Klik snel door naar:

Wat is een testament?

In uw testament legt u vast wat er met uw geld, huis, bezittingen en schulden moet gebeuren ná uw overlijden. Een testament opmaken is niet verplicht. Indien er geen testament is of uw erfgenamen en hun kinderen zijn overleden, dan bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn. Een ander woord voor testament is uiterste wilsbeschikking.

Indien er géén testament opgemaakt is, dan verloopt de erfenis via wettelijk vastgelegde regels. Bij gehuwden gaat de gehele erfenis naar de partner. Indien er kinderen zijn, dan ontvangen zij hun kindsdeel ná het overlijden van de langstlevende. Indien er geen kinderen zijn, dan zijn broers en zussen de erfgenamen, samen met de ouders (indien deze nog in leven zijn). Indien een broer of zus al overleden is, ontvangen de eventuele kinderen daarvan het erfdeel. Bij afwezigheid van broers en zussen, worden ooms en tantes de erfgenamen.

Indien deze volgorde u aanspreekt, hoeft u geen testament op te maken. Indien u echter iemand anders of anderen wilt beërven, als u een eigen woning bezit, als er geen kinderen uit een (eerdere) relatie zijn, als u belastingvoordeel wenst, eventueel nog andere wensen heeft of helderheid voor uzelf en uw nabestaanden wenst, dan is een testament nagenoeg onmisbaar.

De wet kent zeven uiterste wilbeschikkingen:

erfstellingen (art. 115 – 116 BW);
legaten (art. 117 – 129 BW);
testamentaire lasten (art. 130 134 BW);
stichtingen (art. 135 BW);
makingen onder tijdsbepalingen en onder voorwaarde (art. 136 – 152 BW);
executeurs (art. 142 152 BW);
testamentair bewind (art. 153 – 181 BW).

(Het voert te ver hier uitvoerig op in te gaan. De notaris kan u hierover meer vertellen.)

De inhoud van een testament mag uitsluitend bekend worden gemaakt aan personen die daar een direct belang bij hebben. Het testament kan zelf geschreven worden in de vorm van een onderhandse akte die in bewaring moet worden gegeven bij een notaris. Meestal echter worden de wensen door een notaris vastgelegd in een notariële akte.

Kijk hier voor meer informatie over uitvaartverzekering afsluiten op hoge leeftijd.

Waarom een testament?

Een testament dient om te voorkomen dat uw nalatenschap terechtkomt bij iemand die u niet als erfgenaam wenst. In een testament maakt u duidelijk hoe een en ander verdeeld dient te worden.

Vaak stellen erflaters daarom een verklaring op, waarin ze hun beweegredenen weergeven. Daarmee vergroten ze de kans dat de nabestaanden (deels) accepteren of (enigszins) begrip kunnen hebben voor de wijze waarop de nalatenschap geregeld is. Wellicht kunnen ze daardoor het verlies beter verwerken en blijven ze niet met vraagtekens achter.

Wettelijke regels

Nederland heeft een algemene wettelijke regeling voor de erfopvolging na overlijden, het versterferfrecht. In deze wettelijke regeling is vastgelegd wie de erfgenamen zijn als door de erflater niets is vastgelegd voor wat betreft een testament en een codicil.

De echgeno(o)t(e) of de geregistreerde partner en de kinderen zijn de eersten in de rij. Ten aanzien van bijv. wie de voogdij over de kinderen krijgt, neemt de rechter hierover een beslissing indien er geen testament is.

Woont u ongehuwd samen of heeft u geen geregistreerd partnerschap of notariële samenlevingsovereenkomst? Dan erft u volgens de wet niet van elkaar. Mocht u dat wel wensen, dan biedt het opmaken van een testament uitkomst.

Een huwelijk of een geregistreerd partnerschap zijn in het erfrecht gelijk. Ook kinderen uit een geregistreerd partnerschap zijn in het erfrecht gelijk aan de kinderen uit een huwelijk.

Vanaf welk moment geldt een testament?

Een testament geldt direct na overlijden. Er hoeft niet gewacht te worden op het voorlezen van het testament door een notaris. Ook als de erfgenamen nog niet weten dat zij erfgenamen zijn, worden ze per onmiddellijk de eigenaren van de (nog overdeelde) nalatenschap. Ze erven daarmee ook alle rechten en plichten van de overledene (betalen eventuele schulden, betalen resterende huur enz.). In de praktijk gebeurt het echter regelmatig dat de erflater in diens testament bepalingen opneemt die één erfgenaam, of een derde, bevoegdheden toekent die normaliter de erfgenamen gezamenlijk toekomen. De erfgenaam kan, indien hij/zij het daarmee oneens is, de rechter om een uitspraak over de rechtsgeldigheid vragen. Ook kan bij een testament een executeur worden aangesteld om de nalatenschap te beheren.

In uw testament kunt u ook een verblijvingsbeding opnemen. Dat betekent dat de gemeenschappelijke bezittingen van de erflater niet worden verdeeld. De overgebleven partner mag hiervan gebruik blijven maken tot diens overlijden.

Welke soorten testamenten zijn er?

langstlevende testament;
vruchtgebruik testament;
tweetrapstestament;
combinatietestament;
echtscheidingstestament;
levenstestament

Ad 1: langstlevende testament

Een langstlevende testament is een testament waarbij de partners elkaar tot erfgenaam benoemen. Bij overlijden van een van beiden, gaan alle bezittingen naar de langstlevende partner. De kinderen krijgen hun erfdeel nadat de langstlevende is overleden. Het voordeel hiervan is dat de erfbelasting door de langstlevende wordt betaald en niet door de kinderen. Indien u en uw partner niet gehuwd samenwonen, is het raadzaam een samenlevingscontract op te stellen, om daarmee erfbelasting te besparen.

Ad 2: vruchtgebruik testament

Vruchtgebruik is het recht gebruik te maken van bezittingen die niet uw eigendom zijn. Hierbij worden de kinderen van de overledene de volledige erfgenamen. De langstlevende partner wordt geen eigenaar van de bezittingen, maar mag deze wel in vruchtgebruik nemen.

Ad 3: tweetrapstestament

De langstlevende erft alle spullen en geld. Pas bij overlijden van de langstlevende partner, krijgen de kinderen recht op de erfenis. Zij betalen vanaf dat moment erfrechtbelasting en niet eerder.

Lees hier meer over erfrechtbelasting

Ad 4: combinatietestament

Hierbij laat degene die het testament heeft opgesteld, de keuze aan de langstlevende partner om te bepalen hoe de verdeling van de nalatenschap plaatsvindt. Dit heeft als voordeel dat de langstlevende partner de actuele situatie op het moment van overlijden van de partner kan overzien en dan kan kiezen welke de fiscaal meest aantrekkelijke optie is. Als nadeel moet echter genoemd worden, dat er voor de erfgenamen geen zekerheid is over hoe de nalatenschap verdeeld zal worden bij overlijden van de eerste partner. Bovendien moet de langstlevende op een wellicht zeer emotioneel moment ingrijpende keuzes maken.

Ad5: echtscheidingstestament

Door het opmaken van dit testament voorkomen gescheiden partners dat er bij overlijden vermogen naar de ex-partner gaat. Daarmee voorkomt men dat vermogen, dat in eerste instantie aan een kind werd nagelaten, bij overlijden van dat kind alsnog naar de ex-partner gaat.

Ad 6: levenstestament

In een levenstestament zijn bepalingen opgenomen die gelden tijdens uw leven. Vandaar de naam ‘levenstestament’. Dit in tegenstelling tot een testament, waarvan de voorwaarden gelden na overlijden.

Voor het geval zich onverhoopt een situatie voordoet, waardoor u niet meer in staat bent te handelen en beslissingen te nemen, biedt een levenstestament uitkomst. In dit document wordt vastgelegd wie dan beslissingen voor u mag nemen. Dat is een volmacht. U beschrijft uw wensen en opdrachten voor uw vertrouwenspersoon. Daarmee houdt u de regie over uw leven, zelfs indien u dat zelf niet meer kunt. U regelt wie en op welke wijze uw financiële, persoonlijke en medische zaken mag regelen als u dat zelf niet meer kunt. De volmacht die u afgeeft ten aanzien van uw vertrouwenspersoon geldt niet meer op het moment dat u deze intrekt. Dit document verliest rechtskracht bij overlijden. Een belangrijk verschil met een normaal testament is dat er niets wijzigt ten aanzien van uw vermogensrechtelijke en eigendomssituatie. Degene die u volmacht geeft, blijft gebonden aan alle verplichtingen, zoals vastgelegd in het testament.

Ook voor een levenstestament moet u bij een notaris zijn. Uw levenstestament wordt vervolgens door de notaris ingeschreven in het Centraal Testamentenregister en is daarmee formeel vastgelegd.

Volgens de wet mogen uw partner en kinderen u vertegenwoordigen bij een gesprek met een arts, indien u dat wenst. Bij afwezigheid van partner en kinderen, mogen broers en zussen dit overnemen. Daartoe hoeft geen levenstestament opgemaakt te worden.

Let op: ook een geldig in het buitenland gemaakt onderhands testament is een uiterste wilsbeschikking.

Wat kunt u vastleggen in uw testament?

Uitsluitend ú bent degene die kan bepalen wat er met uw bezittingen gebeurt na uw overlijden. Daartoe bestaat een testament. In dat testament kunt u ook vastleggen wie voor de kinderen gaat zorgen als u en uw partner overlijden. U bent wettelijk niet verplicht een testament op te stellen. Maar, u kunt niet zélf een testament opstellen. Dat moet in samenwerking met een notaris gebeuren, die uw testament inschrijft bij het Centraal Testamentregister. Na uw overlijden kan uw familie controleren of u een testament heeft en bij welke notaris dat is opgemaakt. De inhoud van het testament is geheim. Daarvoor moet uw familie naar de notaris.

Uw wensen ten aanzien van zorg en financiën kunt u zelf vastleggen. Het is wél belangrijk dat de mensen aan wie u uw privézaken toevertrouwt, weten waar ze de benodigde documenten kunnen vinden.

15% korting bij de NabestaandenBox met kortingscode

Een goede optie is de NabestaandenBox een digitaal document waar u alles kunt vastleggen. Via AOW.nu krijgt u 15% korting op de NabestaandenBox wanneer u de kortingscode AOW invoert bij het veld kortingscode.

Ga naar de NabestaandenBox en gebruik kortingscode AOW voor 15% korting.

Eén testament is van betrekking op één persoon

Dat betekent dat u niet, gezamenlijk met uw partner, één testament kunt opmaken. Indien er onderwerpen zijn, die u gezamenlijk wenst te regelen, dan neemt u beiden in uw beider testament een clausule op. Het is dan raadzaam dezelfde notaris te raadplegen.

Wilsbekwaam

Uitsluitend personen die wilsbekwaam zijn, kunnen een testament (laten) maken. De notaris stelt vast of u wel of niet wilsbekwaam bent. Als het testament is opgemaakt en achteraf blijkt dat u niet wilsbekwaam bent, is het testament ongeldig.

Een testament is persoonlijk

Het is niet mogelijk een gezamenlijk testament voor u en uw partner op te maken. U maakt elk een apart testament. Het is aanbevelenswaardig naar dezelfde notaris te gaan. Deze kan u beiden doelgericht adviseren.

De wettelijke verdeling bij erfrecht

Als er geen testament is gemaakt, ontvangt de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner de erfenis. Sinds 2018 gelden er regels die bepalen dat schenkingen en erfenissen niet meer automatisch binnen de gemeenschap van goederen vallen.

Versterferfrecht en testamentair erfrecht

Het erfrecht heeft standaard regels over wie de erfgenamen zijn. Dit noemt men versterferfrecht. De standaard regels gelden als iemand geen testament heeft gemaakt. Een testament maakt het mogelijk af te wijken van deze standaard regels. Dit heeft testamentair erfrecht.

Versterferfrecht

Indien u als erflater gehuwd bent en geen kinderen heeft, is uw partner de enige erfgenaam.
Indien u niet gehuwd bent, maar wel kinderen heeft, dan zijn uw kinderen de erfgenamen. Elk van hen ontvangt een gelijk deel.
Indien u gehuwd bent en kinderen heeft, dan erft uw partner, samen met de kinderen, elk een gelijk deel. De kinderen ontvangen de erfenis echter pas als u beiden bent overleden.
Indien u niet gehuwd bent en geen kinderen heeft, dan erven uw ouders en uw (half)broers en (half)zussen. Indien zij al eerder overleden zijn, dan worden hun kinderen de erfgenamen.
Indien u niet gehuwd bent, geen ouders, kinderen, broers en/of zussen heeft, dan erven uw grootouders. Indien zij al eerder overleden zijn, komen hun (klein)kinderen daarvoor in de plaats. Zijn ook deze allemaal overleden, dan komen de overgrootouders met hun nazaten aan bod.

Erfenis bij een gesloten huwelijk voor 1 januari 2018

Bij een huwelijk of een geregistreerd partnerschap valt de schenking of de erfenis automatisch binnen de gemeenschap van goederen. De langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner ontvangt alle goederen van de nalatenschap. Na overlijden van de langstlevende, erven de kinderen. Dat kunnen ook kinderen uit een eerder huwelijk zijn, hetgeen betekent dat goederen dus via de stiefouder bij de stieffamilie terecht kunnen komen. Wenst een erflater of schenker dat niet, dan kan dat in het testament of de akte worden vastgesteld door middel van een uitsluitingsclausule.

Erfenis bij een gesloten huwelijk vanaf 1 januari 2018

Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap valt de schenking of erfenis niet automatisch in de gemeenschap van goederen. Wenst u dat wel? Dan kunt u met uw echtgenoot of geregistreerde partner huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden vastleggen. Is er een uitsluitingsclausule opgenomen? Dan kunt u die niet negeren. De wil van de erflater of schenker gaat altijd voor. Indien de schenker of erflater wenst dat de schenking of erfenis naar de echtgenoot of geregistreerde partner gaat, dan kan dat in het testament of de akte worden vastgesteld door middel van een insluitingsclausule.

Wat kunt u in uw testament regelen voor uw partner?

In een testament kunt u diverse bepalingen opnemen. U kunt vastleggen dat uw partner na uw overlijden in het huis kan blijven wonen. Ook kunt u vastleggen dat uw kind pas na het overlijden van uw partner diens erfdeel krijgt.

Indien u niet gehuwd en geen geregistreerde partners bent, kunt u uw partner uitsluitend erfgenaam maken met een testament.

Bij het ontbreken van een testament, wordt de nalatenschap volgens wettelijke regels verdeeld. Dat is voor een partner niet altijd gunstig. Een ‘tweetrapstestament’ biedt de mogelijkheid de partner te benoemen tot enige erfgenaam. U kunt vastleggen dat uw kinderen daarna uw erfgenaam zijn. Ondertussen mag uw partner vrij over de nalatenschap beslissen, maar moet daarover wel de kinderen informeren. Deze constructie maakt dat uw partner profiteert van een hoge belastingvrije voet. De kinderen betalen belasting over het resterende deel van de erfenis.

Lees hier meer over erfrechtbelasting

Vruchtgebruik eigen woning

Een andere optie is het opnemen van een ‘vruchtgebruik’. Dan wordt vastgelegd dat uw partner na uw overlijden ongestoord in de woning kan blijven wonen. De kinderen worden eigenaar van het huis. Uw partner kan (binnen redelijke grenzen) aanspraak maken op de erfenis. U heeft de keuze wanneer het vruchtgebruik eindigt. Dat kan bijv. zijn als uw partner hertrouwt, naar een verzorgingshuis gaat of overlijdt.

Let op: indien u in het testament vastlegt dat het vruchtgebruik eindigt als uw partner naar een verzorgingshuis gaat, kunt u de eigen bijdrage voor de zorginstelling verminderen.

Samenwonen: wat betekent dat voor uw testament?

Woont u ongehuwd samen zonder geregistreerd partnerschap of notariële samenlevingsovereenkomst? Dan erft u volgens de wet niet van elkaar. Indien u dat wel wenst, kunt u dit via een testament regelen.

Toekomstige situaties opnemen

Het is mogelijk toekomstige situaties in uw testament op te nemen, bijv. als uw partner gaat hertrouwen of gaat samenwonen na uw overlijden.

Kindsdeel ná overlijden partner

In uw testament kunt u opnemen dat de kinderen hun kindsdeel pas kunnen opeisen als uw partner is overleden. Daartoe moet u, samen met uw partner, een samenlevingsovereenkomst hebben gesloten bij de notaris.

Indien u gehuwd bent of leeft binnen een geregistreerd partnerschap, gaat uw erfenis bij overlijden standaard naar uw partner. Dit is een standaard procedure. Daartoe heeft u dus geen testament nodig. De kinderen ontvangen het erfdeel ná overlijden van de langstlevende.

Verblijvingsbeding

Een verblijvingsbeding zorgt ervoor dat gemeenschappelijke bezittingen na overlijden van een partner niet worden verdeeld. De andere partner mag hiervan tot diens overlijden gebruik blijven maken. Daarna kunnen deze bezittingen worden verdeeld onder de erfgenamen.

Privéclausule

Een privéclausule (of uitsluitingsclausule) in een testament zorgt ervoor dat de erfenis privébezit blijft van de erfgenaam en niet gedeeld hoeft te worden met een (ex-)partner bij echtscheiding of overlijden. Het doel is om te voorkomen dat de erfenis of schenking in de huwelijksgemeenschap van de erfgenaam valt. Dit beschermt het familievermogen, bijv. bij een algehele gemeenschap van goederen en wordt vaak standaard door notarissen toegevoegd. Het is raadzaam om dit niet alleen in het testament op te nemen, maar ook bij grote schenkingen tijdens leven.

Kindsdeel

Wanneer u of uw partner overlijdt, hebben uw kinderen recht op een deel van de erfenis. We noemen dit het kindsdeel. Het is aanbevelenswaardig dit kindsdeel vooraf formeel vast te stellen en de procedure daaromtrent te bepalen. Zo voorkomt u dat bijv. een zorginstelling aanspraak moet maken op dat kindsdeel, indien u zelf onverhoopt zorg nodig heeft.

Stiefkinderen erven niet automatisch van hun stiefouder volgens de wet; alleen via een testament kunt u hen tot erfgenaam benoemen of een legaat nalaten. Bij een legaat gaat het om een specifiek bedrag of goed (legaat) dat wordt nagelaten zonder ze tot erfgenaam te benoemen. Stiefkinderen hebben, anders dan eigen/adoptiekinderen, geen recht op de legitieme portie.

Geadopteerde kinderen worden juridisch als eigen kinderen beschouwd en erven wel automatisch.

Let op: direct na overlijden moet over een erfenis erfbelasting worden betaald. De kinderen betalen dus een belastingaanslag over hun kindsdeel, zonder dat zij het geld hebben ontvangen. Ze ontvangen een vordering in geld, ter grootte van hun erfdeel. Dit bedrag is pas opeisbaar nadat beide ouders zijn overleden. Het is echter ook opeisbaar wanneer de langstlevende ouder failliet gaat of in de schuldsanering terechtkomt. Het erfrecht zorgt ervoor dat de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner financieel beter verzorgd achterblijft.

Kindsdeel opeisen

Vaak kunnen kinderen hun kindsdeel pas opeisen als de langstlevende ouder is overleden. Dit lijkt een goed moment. Toch is het aanbevelenswaardig momenten van opeisen uit te breiden. Stel: u wordt in een zorginstelling opgenomen. Dan wilt u immers niet dat de kindsdelen daar moeten worden “opgegeten”? Een vaststellingsovereenkomst van de kindsdelen anticipeert daarop en voorkomt deze situatie.

U kunt bij testament vastleggen dat de kinderen hun deel pas kunnen opeisen als uw partner is overleden. Indien u niet gehuwd bent en geen geregistreerd partnerschap heeft, heeft u daartoe heeft u een samenlevingsovereenkomst nodig. Deze dient u af te sluiten bij de notaris.

Partner of kinderen onterven

Dat kan uitsluitend via een testament. Let op: een kind heeft altijd recht op de zogenaamde legitieme portie. De legitieme portie bestaat uitsluitend uit geld. Het onterfde kind kan dit geld pas opeisen na overlijden van de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner.

Laten we eerst naar de partner gaan. U kunt uw partner (gehuwd of geregistreerd samenwonend) onterven. Na het onterven, heeft uw partner echter nog wel rechten. Te denken valt bijv. aan het recht om in het huis te blijven wonen, ook al staat de woning niet op de naam van de partner. We noemen dit het recht op vruchtgebruik. Bovendien kan uw partner (indien er geen eigen inkomen voorhanden is) geld uit uw nalatenschap opeisen voor dagelijkse levensbehoeften.

Dan naar een kind. Dat kan niet zomaar onterfd worden. Dat moet in een testament bij de notaris vastgelegd worden. De kinderen zijn vanaf dat moment geen erfgenaam meer, maar blijven wel recht houden op de ‘legitieme portie’. Dit is de helft van het deel waarop het kind recht zou hebben als het niet onterfd zou zijn.

Het erfrecht dat vanaf 2003 geldt, heeft de positie van onterfde kinderen stevig verzwakt. Zo mag het onterfde kind niet meer meepraten. Ook heeft het geen recht op spullen. De ‘legitieme portie’ blijft echter bestaan. Daarmee krijgt het kind een erfrechtelijke schadeclaim. Het onterfde kind rest daarmee niets anders dan afwachten of en wanneer van de ‘legitieme portie’ gebruik kan worden gemaakt.

In een niet-opeisbaarheidsclausule kunt u regelen dat het onterfde kind diens legitieme portie pas ontvangt als uw partner is overleden. Indien in uw testament niets over de niet-opeisbaarheid is opgenomen, kan het onterfde kind diens legitieme portie meteen na uw overlijden opeisen.

Onterfde kinderen mogen door de notaris niet verwittigd worden over het overlijden van de ouder. Indien er geen contact meer is, maakt dat de situatie problematisch. Tot vijf jaar na het overlijden van de ouder heeft het kind de mogelijkheid een beroep te doen op de ‘legitieme portie’. In principe is de schadeclaim zes maanden na overlijden opeisbaar. In de praktijk functioneert dat echter niet zo. En, stel de echtgenoot of partner leeft nog, dan is de schadeclaim opeisbaar ná zijn of haar overlijden. Het is dan afwachten of er tegen die tijd nog iets te erven is. De wet zegt dat de achterblijvende partner ‘ongestoord mag doorleven’. Dan kan het gebeuren dat de ‘legitieme portie’ niet meer voorhanden is.

Wilsrechten van de kinderen

Bij het ontbreken van een testament, krijgen uw kinderen na uw overlijden geen spullen uit uw nalatenschap. Dat gebeurt pas als uw partner is overleden. Indien u hertrouwd bent of uw partner is hertrouwd na uw overlijden, kunnen uw kinderen de spullen eerder opeisen. Ze beroepen zich dan op hun wilsrechten. Deze wilsrechten dienen ertoe bepaalde goederen van de erfenis zeker te stellen. Ook dienen ze om te voorkomen dat familiestukken via een stiefouder uit de familie verdwijnen. Deze wilsrechten kunnen voor de langstlevende partner moeilijk zijn. U heeft echter de mogelijkheid de wilsrechten van uw kinderen via een testament op te heffen of te beperken.

Uw ex-partner en een nieuwe liefde

De volgende situatie: uw partner hertrouwt na uw overlijden en gaat weer scheiden, of overlijdt. Dat betekent dat de nieuwe partner van uw partner een deel van uw nalatenschap ontvangt als ze beiden onder huwelijkse voorwaarden zijn gehuwd en overeengekomen zijn dat ze alles delen. Dat voorkomt u in uw testament met een ‘uitsluitingsclausule’

Digitale bestanden en social media accounts

Ook deze zaken kunt u testamentair regelen. Te denken valt bijv. aan het verwijderen van uw profiel op sociale media of het inrichten van een gedenkpagina.

Executeur

Wie wikkelt uw nalatenschap af? Dat is vaak de langstlevende. Het kan echter ook iemand anders zijn. De langstlevende wordt daarmee, op een moeilijk moment, ontzien. De executeur regelt na uw overlijden praktische zaken, zoals bijv. het opzeggen van huur en abonnementen. Overleg met de executeur is raadzaam. Niet iedereen wil die zo belangrijke en vaak beladen positie innemen.

De executeur heeft recht op een vergoeding van 1 procent van de waarde van de erfenis. In uw testament kunt u echter ook een lagere of hogere vergoeding vastleggen.

Bewindvoerder

Indien u denkt dat uw erfgenamen niet verstandig met uw erfenis kunnen omgaan, kunt u een bewindvoerder aanwijzen

Te denken valt daarbij aan de volgende situaties:

u vindt uw erfgenaam nog te jong;
uw erfgenaam is geestelijk gehandicapt;
uw kind is jonger dan 18 jaar en u wenst niet dat uw (ex-)partner over de erfenis beslist.

In deze situaties beslist de bewindvoerder over de erfenis van deze erfgenaam. In uw testament geeft u aan tot welk moment de bewindvoerder dit mag doen. Daarna beschikt de erfgenaam zelf over de erfenis.

Bancaire volmacht

Een alternatief is een bancaire volmacht. Deze kunt u bij grote Nederlandse banken gratis regelen. U geeft dan aan wie uw bankzaken mag inzien en betalingen mag verrichten. De gevolgmachtigde kan gebruik maken van een eigen pinpas. Dat kan handig zijn als u bepaalde dingen niet meer zelf kunt doen. Met alleen zo’n volmacht kunt u niet van bank veranderen. In tegenstelling tot een levenstestament, kunt u bij een bancaire volmacht geen toezichthouder aanwijzen.

Testament veranderen

Indien er iets in uw situatie verandert ten aanzien van uw partner, uw kinderen, de executeur of de bewindvoerder, kunt u uw testament via de notaris wijzigen.

Wat is een codicil?

Een codicil is een door u handgeschreven gedateerd document, waarin u nauwkeurig beschrijft wie u wat wilt nalaten. Dat kan om sieraden, kunst, meubilair of zelfs een kledingstuk zijn. Ook uw uitvaartwensen kunt u in een codicil vastleggen. Een huis of geld kunt u niet in een codicil opnemen. Op internet zijn gratis voorbeelden van een codicil te vinden.

U dient dit document zelf met de hand te schrijven en elke bladzijde van een handtekening en datum te voorzien. Ook kunnen in een codicil de uitvaartwensen worden vastgelegd. De Wet op de Lijkbezorging verplicht de nabestaanden deze wensen op te volgen.

Erfgenamen benoemen of geld nalaten kunt u niet regelen via een codicil. Daartoe dient u, samen met uw notaris, een testament op te maken.

U kunt in uw testament ook anticiperen op de toekomst, bijv. als uw partner gaat hertrouwen na uw overlijden. Of misschien wenst u wettelijke erfgenamen te onterven (rekening houdend met de wetgeving daarover). Voor het afhandelen van uw testament kunt u desgewenst daartoe een executeur benoemen.

Niemand heeft het recht uw testament in te zien. U bent degene die bepaalt of een ander dat mag inzien. De notaris heeft een geheimhoudingsplicht.

Soorten wilsverklaringen

Een wilsverklaring is een schriftelijk document waarin u uw wensen vastlegt over medische behandelingen en zorg voor situaties waarin u deze niet meer zelf kunt uiten, bijv. bij coma of dementie. U bepaalt hiermee wat een arts wel of niet mag doen, zoals een behandelverbod, een reanimatieverbod of een euthanasieverzoek.

Behandelverbod

In een wilsverklaring kunt u aangeven wanneer u geen medische handelingen wilt (bijv. omdat u in coma ligt).

Verklaring niet-reanimeren

U kunt bijv. vermelden dat u geen reanimatie wenst bij een hartstilstand. U kunt ook een speciale penning dragen waarop dit vermeld is. Uw verklaring moet door een arts of hulpverlener worden gerespecteerd.

Schriftelijk euthanasieverzoek

U vermeldt dan wanneer u wenst dat een arts u helpt met sterven en beschrijft wat voor u ondraaglijk lijden is. Dit lijden moet uitzichtloos zijn. Indien relevant, beslist uw arts of uw situatie past bij de zes zorgvuldigheidseisen van de wet. U heeft niet automatisch recht op euthanasie. De arts bepaalt uiteindelijk of er wel of niet tot euthanasie wordt overgegaan.

Een vertegenwoordiger

U kunt een vertegenwoordiger aanwijzen die namens u spreekt als u dat niet meer kunt. Deze vertegenwoordiger mag met uw arts spreken en medische beslissingen voor u nemen. Dat mag uitsluitend indien u daartoe niet meer in staat bent. Dit geldt echter niet voor euthanasie. Dat mag uitsluitend als ú dat wenst.

Medisch-wetenschappelijk onderzoek

In uw wilsverklaring kunt u aangeven of u wel of niet wenst uw organen af te staan voor medisch-wetenschappelijk onderzoek.

U kunt zonder tussenkomst van een notaris een wilsverklaring maken. Bespreek uw wilsverklaring regelmatig met uw arts. Wijzigen uw wensen? Bespreek deze met uw arts en uw dierbaren.

Testament is geldig tot herroeping

Het kan gebeuren dat situaties zich zodanig ontwikkelen, dat wijziging/aanpassing van het testament relevant is. U kunt uw testament via een notaris laten wijzigen.

Centraal Testamentenregister

Alle testamenten worden ingeschreven in het Centraal Testamentenregister. Uw erfgenamen kunnen, indien relevant, informeren of u een testament heeft gemaakt. Uiteraard blijft de inhoud van het testament dan nog steeds geheim.

Tot slot

Het is niet eenvoudig een nalatenschap goed te regelen. Er zijn legio mogelijkheden. Elke mogelijkheid heeft eigen voor- en nadelen. Een intakegesprek met een notaris kan veel duidelijkheid verschaffen. U weet wat uw mogelijkheden zijn en kunt op basis daarvan verantwoorde keuzes maken. Het is vaak raadzaam ervoor te zorgen dat nabestaanden weten wat ze kunnen verwachten. Een gerust gevoel als u weet dat alles goed geregeld is!

Lees meer over: