Schenk en erfbelasting in 2026. Goed om te weten!

Nadenken over later, als we er niet meer zijn. Nadenken of we nu onze dierbaren nu al iets willen schenken, of later via een erfenis iets achterlaten. Het is niet gemakkelijk. Daarvan is aow.nu zich terdege bewust. Toch zijn deze overwegingen goed en kunnen leiden tot een bewuste keuze.

Klik snel door naar:

Wat is een schenking?

Bij een schenking ontvangt iemand zomaar iets van waarde (bijv. geld of spullen). gaat het om iets van waarde (bijv. geld of spullen). De ontvanger hoeft er niets voor terug te doen. Of er aangifte schenkbelasting gedaan moet worden, hangt af van de waarde van de schenking. Ouders mogen in 2026 een bedrag van maximaal € 6.908,00 schenken aan hun kind. Dat kan ook een pleegkind of een stiefkind zijn.

De jaarlijkse vrijstelling voor alle anderen in 2026 is € 2.769,00, ongeacht of de schenker een grootouder, oom of tante of zelfs geen familie is. De ontvanger van de schenking betaalt tot dat bedrag geen belasting.

Let op: beide grootouders of beide ouders gelden als één schenker. Het kan dus niet zo zijn dat de (gescheiden) vader € 6.713,00 schenkt en de moeder separaat eveneens € 6.713,00.

Veranderingen in 2026

In 2025 hadden nabestaanden 8 maanden de tijd om aangifte te doen. In 2026 wordt dat 20 maanden.
Bij overlijden op en na 1 januari worden schenkingen die in de laatste 180 dagen voor iemands overlijden zijn gedaan alleen nog als (deel van de) erfenis gezien. Nabestaanden hoeven dan geen aangifte voor de schenkbelasting te doen. Dit voorkomt dubbele belasting of onduidelijke verrekening. Het bedrag van de schenking valt uitsluitend onder de erfbelasting.
Kiezen voor huwelijkse voorwaarden of een ‘verrekenbeding’ met ongelijke breukdelen om daarmee het vermogen anders te verdelen en de erfbelasting te beperken, wordt door sommigen als mogelijkheid gekozen. Deze mogelijkheden worden beperkt. Bij het einde van een huwelijk door overlijden of scheiding wordt uitgegaan van ‘ieder de helft’. Dat geldt ook als op papier andere afspraken vastgelegd zijn. Dit zou alleen van toepassing zijn voor nieuwe ongelijke verdelingen die zijn afgesproken op of na 16 september 2025. Afspraken van voor die datum blijven van kracht.
Identieke vrijstellingen en tarieven voor biologische kinderen zonder juridische status (niet erkend of afgestaan) krijgen dezelfde behandeling als juridische kinderen.

Tot welk bedrag is een schenking belastingvrij in 2026?

Dat hangt af van de relatie tussen schenker en ontvanger én van het doel waarvoor het geld wordt gebruikt. De meest voorkomende schenkingsvrijstellingen 2026 treft u hieronder aan.

Jaarlijkse vrijstellilng

Ouders mogen in 2026 een bedrag van maximaal € 6.908,00 schenken aan hun kind. Onder ‘kind’ wordt ook een pleegkind of een stiefkind verstaan.

De jaarlijkse vrijstelling voor alle andere personen in 2026 is € 2.769,00. Het maakt bij die schenking dus niet uit of de schenker een grootouder is, een oom of een tante, broer of zus of helemaal geen familie is.

De ontvanger betaalt bij schenkingen tot de jaarlijkse vrijstelling geen schenkbelasting, indien:

de schenking wordt gedaan door ouder(s) aan hun kind. Hier bedraagt het belastingvrij bedrag € 6.908,00;
de schenking door iemand anders wordt gedaan. Hier bedraagt het belastingvrij bedrag € 2.769,00.

Let op: de Belastingdienst ziet partners, zoals ouders of grootouders, als één schenker. Als partners allebei een schenking krijgen van dezelfde schenker, telt dit als één schenking. Op de website van de Belastingdienst vindt u meer informatie onder: wie zijn partners voor de schenkbelasting.

Eenmalig verhoogde vrijstelling

Deze vrijstelling geldt alleen als de ontvanger op het moment van de schenking tussen de 18 en 40 jaar is óf een partner heeft tussen de 18 en 40 jaar. De dag van de 40^e verjaardag telt nog mee.

De verhoogde vrijstelling is eenmalig en mag worden gebruikt voor een dure studie óf een bestedingsdoel waarover de ontvanger zelf beslist. Voor de eenmalig verhoogde vrijstelling gelden altijd voorwaarden. Het belastingvrije bedrag in 2026 hangt af van het bestedingsdoel.

Indien de schenking wordt gedaan door de ouder(s) aan hun kind voor een dure studie, dan bedraagt het belastingvrije bedrag € 69.009,00. Hieraan zijn echter condities verbonden. Via de website van de Belastingdienst zijn deze condities eenvoudig in te zien.
Indien de schenking wordt gedaan door de ouder(s) aan hun kind dat daarover zelf mag beslissen, dan bedraagt het belastingvrij bedrag € 33.129,00.
Een schenking aan een kind kán gevolgen hebben voor diens erfrecht. Het kind hoeft die schenking niet af te trekken van zijn of haar erfdeel. Echter, een schenking aan het kind wordt meestal als ‘voorschot’ op diens erfenis gezien. Dan moet de schenking wel verrekend worden met het erfdeel. Daarmee wordt de gelijkheid tussen de kinderen gegarandeerd. Als de schenker echter niets over inbreng heeft bepaald, dan hoeft het kind de schenking dus niet te verrekenen.

Voorwaarden eenmalig verhoogde vrijstelling voor een dure studie

De ontvanger is een kind van de schenker. Onder ‘kind’ verstaan wij ook een pleegkind of een stiefkind.
De studie of opleiding kost minstens € 20.000 per jaar, exclusief het levensonderhoud.
Het kind is op het moment van de schenking tussen de 18 en 40 jaar of heeft een partner tussen de 18 en 40 jaar. De dag van de 40^everjaardag telt nog mee.
Het kind heeft niet eerder een verhoogde vrijstelling gebruikt voor een schenking van de ouder(s). Hiermee bedoelen we een belastingvrije schenking voor de eigen woning óf een belastingvrije schenking voor een dure studie of een belastingvrije schenking voor een vrij te besteden doel.
Een notaris heeft de schenking vastgelegd in een akte en daarin staat: voor welke studie de schenking is bedoeld, hoe hoog de verwachte kosten van de opleiding zijn, dat de vrijstelling vervalt als het kind het bedrag niet vóór 2029 besteed heeft aan de opleiding.
De ouder(s) en het kind kunnen aannemelijk dat de schenking is betaald en dat de schenking echt is gebruikt voor de studie. Het kind mag voor de eenmalig verhoogde vrijstelling dus geen gebruik maken van een schenking op papier.
Het kind mag de schenking niet gebruiken om studieschulden af te lossen die zijn ontstaan voordat het de schenking van de ouder(s) kreeg.

N.B. De ontvanger van de schenking moet aangifte schenkbelasting doen. Vanaf 1 maart kan de aangifte schenkbelasting gedaan worden voor een schenking in 2026.

Kunt u uw kind in 2026 nog een bedrag schenken voor een eigen woning?

Vanaf 1 januari 2024 bestaat de vrijstelling voor de eenmalig verhoogde vrijstelling voor de eigen woning niet meer.

Bij een schenking kan de ontvanger misschien wel gebruik maken van de eenmalig verhoogde schenking voor een vrij te besteden bedrag. Deze schenking mag voor elk doel gebruikt worden, dus ook voor een woning. Hiervoor geldt wel een aantal voorwaarden.

Indien aan die voorwaarden niet kan worden voldaan, mogen ouders hun kind in 2026 maximaal € 6.908,00 belastingvrij schenken. Dit bedrag mag vrij worden besteed, dus ook aan een woning.

Vrijstelling bedrijfsopvolgingsregeling

Schenkt u bedrijf aan (een van) uw kind(eren)? Dan kunnen deze een vrijstelling van schenkbelasting krijgen. Deze regeling heet de bedrijfsopvolgingsregeling. De vrijstelling is in 2026 maximaal € 1.543.500.

Overlijden kort na de schenking

Als u binnen 180 dagen na uw schenking overlijdt, ziet de belastingdienst de schenking als deel van de erfenis. De waarde van de schenking telt níet mee bij de waarde van de erfenis indien de ontvanger van de schenking:

een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) is;
de ontvanger van de schenking een eenmalig verhoogde vrijstelling krijgt;
één van onderstaande vrijstellingen voor de schenkbelasting gebruikt.

Wat is erfbelasting en wie moet die voldoen?

Erfbelasting is de belasting die men betaalt over de waarde van alles wat men erft en verkrijgt uit een nalatenschap. Dit gaat niet alleen om geld, maar ook om de waarde van een woning, inboedel of effecten.

De erfbelasting wordt betaald door de erfgenaam, niet door de overledene. De hoogte van het bedrag hangt af van twee factoren:

De waarde van de erfenis: hoe meer iemand erft, hoe hoger het percentage.
De relatie tot de overledene: partners en kinderen betalen minder belasting dan bijvoorbeeld broers, zussen of vrienden.

Partners: erven ruim € 800.000
Kinderen: erven ruim € 26.000
Tarieven: meestal 10 procent (tot ca. € 158.000 boven het belastingvrije bedrag) of 20procent (daarboven).
Deadline: de aangifte moet binnen 8 maandenbij de Belastingdienst ingediend zijn.
Bespaartip: Met een slim testament of schenkingen kan de belastingdruk vaak flink verlaagd worden.

Vrijstellingen erfbelasting 2026

Over de bedragen die de vrijstelling overschrijden, dient belasting te worden betaald.

Partner (gehuwd, geregistreerd, samenwonend) € 828.035,00
Kind, pleegkind of stiefkind € 26.230,00
Kleinkind € 26.230,00
Kind met een beperking € 78.671,00
Ouder(s) € 62.110,00
Overig (broer, zus, vriend) € 2.769,00

Let op: Samenwoners hebben alleen recht op de grote partnervrijstelling als zij een notarieel samenlevingscontract hebben en/of minstens 6 maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven en voldoen aan fiscale eisen.

Tarieven erfbelasting 2026

Over de bedragen die de vrijstelling overschrijden, dient belasting te worden betaald. Tot € 158.669,00 dient 10 tot 30 procent belasting te worden betaald. De grens voor het hogere tarief ligt in 2026 op € 158.669,00.

Partner en kinderen, tot € 158.669,00 geldt een tarief van 10 procent, voor bedragen daarboven geldt een tarief van 20 procent.
Kleinkinderen, tot € 158.669,00 geldt een tarief van 18 procent, voor bedragen daarboven geldt een tarief van 36 procent.
Overigen (broer, zus, ouder, vriend), tot € 158.669,00 geldt een tarief van 30 procent, voor bedragen daarboven geldt een tarief van 40 procent.

Meer over erfbelasting vindt u hier.

Hoe erfbelasting besparen?

Hieronder treft u drie mogelijkheden aan om op de erfbelasting te besparen.

Testament met opvullegaat

In deze situatie kan de langstlevende ouder voor een andere optie kiezen. Hij of zij kan de keuze maken de kinderen uitsluitend een bedrag ter hoogte van de vrijstelling te laten erven. De rest kan dan ondergebracht worden in de eigen vrijstelling. Dat levert een flinke besparing op. Bij overlijden van de langstlevende ouder, erven de kinderen dan de gehele erfenis. Dan kunnen ze gebruik maken van de vrijstelling. De erfbelasting wordt dus niet alleen uitgesteld, ook wordt er stevig op bespaard.

Schenken tijdens het leven

Alles wat tijdens het leven wordt geschonken, valt buiten de nalatenschap. De jaarlijkse schenkingsvrijstellingen (zie hierboven) verlagen het vermogen. Dat betekent dat de erfgenamen later minder belasting hoeven te betalen.

Een kleinkindlegaat

Net als kinderen, betalen kleinkinderen 10 of 20 procent erfbelasting over het bedrag dat de vrijstelling overstijgt. Ze hebben een vrijstelling van € 26.230,00. Indien indien het testament een kleinkindlegaat wordt opgenomen, wordt een generatie overgeslagen voor dat deel van het geld. Dat betekent dat over het bedrag één keer erfbelasting in plaats van twee keer wordt geheven.

Kinderen onterven

Een kind kan niet zomaar onterfd worden. Dat moet in een testament bij de notaris vastgelegd worden. De kinderen zijn vanaf dat moment geen erfgenaam meer, maar blijven wel recht houden op de ‘legitieme portie’. Dit is de helft van het deel waarop het kind recht zou hebben als het niet onterfd zou zijn.

Het erfrecht dat vanaf 2003 geldt, heeft de positie van onterfde kinderen stevig verzwakt. Zo mag het kind niet meer meepraten. Ook heeft het geen recht op spullen. De ‘legitieme portie’ blijft echter bestaan en het kind krijgt een erfrechtelijke schadeclaim. Het onterfde kind rest daarmee niets anders dan afwachten of en wanneer van de ‘legitieme portie’ gebruik kan worden gemaakt.

Onterfde kinderen mogen door de notaris niet verwittigd worden over het overlijden van de ouder. Indien er geen contact meer is, maakt dat de situatie problematisch. Tot vijf jaar na het overlijden van de ouder heeft het kind de mogelijkheid een beroep te doen op de ‘legitieme portie’. In principe is de schadeclam zes maanden na overlijden opeisbaar. In de praktijk functioneert dat echter niet zo. En, stel de echtgenoot of partner leeft nog, dan is de schadeclaim opeisbaar ná zijn of haar overlijden. Het is dan afwachten of er tegen die tijd nog iets te erven is. De wet zegt dat de achterblijvende partner ‘ongestoord mag doorleven’. Dan kan het gebeuren dat de ‘legitieme portie’ niet meer voorhanden is.

Steeds meer ruzies bij erfenissen

Veel ruzies kunnen worden voorkomen door duidelijke afspraken te maken en vast te leggen. Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel blijkt dat meer dan een kwart van de Nederlanders ruzie of onenigheid ervaart bij de afwikkeling van een erfenis. Dat is een confronterende conclusie, maar helaas ook herkenbaar voor notarissen en erfrechtexperts.

Enkele opvallende punten uit het artikel:

13% van de ondervraagden kreeg echt ruzie bij de erfenis.
14% had serieuze onenigheid, bijvoorbeeld over de rol van de executeur of over erfstukken.
Juristen zien vooral meer problemen in samengestelde gezinnen (stiefkinderen, nieuwe partners).
Vaak speelt een verouderd testament of helemaal géén testament een grote rol.
De waarde van nalatenschappen stijgt door hogere huizenprijzen, waardoor er meer te verdelen is en discussies sneller oplopen.

Samengestelde gezinnen vormen extra risico

In het RTL-artikel wordt speciaal aandacht besteed aan samengestelde gezinnen. Dat is terecht, want in deze situatie spelen vaak meerdere belangen:

Kinderen uit het eerste huwelijk tegenover de nieuwe partner.
Stiefkinderen die volgens de wet geen erfgenaam zijn, tenzij dit in een testament wordt vastgelegd.
Emotionele spanningen omdat erfstukken soms “bij de verkeerde familie terechtkomen”.

Voorkom ruzie in de familie

Maak een duidelijk testament..
Maak een levenstestament. Daarmee voorkomt u dat er, tijdens uw leven, onduidelijkheid ontstaat als u zelf niet meer kunt handelen.
Kies voor een onafhankelijke executeur, bijvoorbeeld een notaris of professional.

Nu schenken of later vererven?

Een schenking maakt de erfenis kleiner. Gevolg is dat uw erfgenamen na uw overlijden minder erfbelasting betalen. Dat betekent echter wel dat u zich aan de jaarlijkse maxima dient te houden om te voorkomen dat de ontvanger schenkbelasting betaalt.

Een andere mogelijkheid om te erfenis kleiner te maken, is ‘schenken op papier’. U legt op papier vast dat u iemand een bedrag geeft over een bepaalde tijd. Dat doet u bijv. omdat u het geld nu niet kunt missen, of omdat uw geld ‘vastzit in uw huis’. Dit kan voordelig zijn. Ouders dragen dan hun vermogen over aan hun kinderen. Het op papier vastgelegde geschonken bedrag telt niet mee met de erfenis. Uw kinderen betalen daardoor minder erfbelasting. U dient de schenking echter wel bij de notaris vast te leggen én over het geschonken bedrag rente te betalen aan de ontvanger. De belastingdienst ziet de rente op papier namelijk als een schuld.

Schenker en ontvanger nemen beiden de schenking op papier op in hun aangifte inkomstenbelasting.

Uw schenking is een schuld. U heeft immers (nog) niets betaald aan de ontvanger. Daardoor betaalt u minder inkomstenbelasting. De ontvanger vult het bedrag van de schenking op papier in bij ‘uitgeleend geld en andere vorderingen’.

Wat is een gift?

Bij een gift geeft u geld of goederen aan een goed doel of een instelling. Of een gift belastingtechnisch aftrekbaar is, hangt af van de instelling waaraan u de gift doet en op welke manier u dat doet. U mag een gift onder voorwaarden aftrekken als deze gift wordt gedaan aan:

een algemeen nut beogende instelling (ANBI) of een culturele ANBI;
een vereniging;
een steunstichting sociaal belang behartigende instelling (SBBI).

U kunt uw gift op twee manieren realiseren:

als periodieke gift: u heeft dan vastgelegd dat u jaarlijks een gift doet aan een bepaalde instelling;
als gewone gift: het betreft een eenmalige gift.

U mag een gift aan een ANBI aftrekken in de aangifte inkomstenbelasting. Via de site van de belastingdienst kunt u controleren of de door u gekozen instelling inderdaad een ANBI is. Zo’n instelling kan bijv. ook een politieke partij zijn, mits die voldoet aan een aantal voorwaarden.

Periodieke giften

U mag een periodieke gift aftrekken als u voldoet aan de volgende voorwaarden:

U doet de periodieke gift aan een:
- algemeen nut beogende instelling (ANBI);
- culturele ANBI;
- vereniging die geen (culturele) ANBI is, maar wel aan bepaalde voorwaarden voldoet.
U heeft de periodieke gift laten vastleggen in een notariële akte of met een schriftelijke overeenkomst.
U doet de gift vrijwillig en niet omdat u het verplicht bent. Het betalen van belastingen en heffingen aan overheidsinstanties is bijvoorbeeld géén gift aan een ANBI, want dit is een wettelijke verplichting.
U krijgt niets in ruil voor uw periodieke gift. Daarom zijn bijvoorbeeld de volgende betalingen aan een ANBI géén gift:
- Het betalen van huurkosten, energiekosten of zorgverzekeringspremies, want er staat iets tegenover.
- Het kopen van een lot, want u krijgt de kans om iets te winnen.

N.B. Giften die u heeft gedaan vóór het sluiten van de overeenkomst, tellen niet mee als periodieke gift.

Uw periodieke gift loopt minder dan 5 jaar

Betaalt u de gift niet minimaal 5 jaar achter elkaar, bijvoorbeeld omdat u werkloos of invalide wordt? Dan mag u de gift alleen als periodieke gift aftrekken, als in uw overeenkomst was opgenomen dat u geen gift meer geeft als uw inkomen daalt. Stond dit niet in uw overeenkomst? Dan kunt u de giften die u heeft gedaan wel als gewone gift aftrekken.

Betaalt u de gift niet minimaal 5 jaar achter elkaar omdat de instelling geen ANBI of culturele ANBI meer is? Dan mag u de gift alleen als periodieke gift aftrekken voor de periode dat u niet kon weten dat de instelling geen ANBI meer was.

Periodieke gift is rentedragende schuld geworden

Moest u de periodieke gift in een bepaald jaar betalen, maar heeft u dat niet gedaan? En is dit nu een schuld geworden waarover u rente moet betalen? Dan is de gift aftrekbaar in het jaar dat u deze schuld betaalt. De rente die u betaalt over deze schuld mag u niet aftrekken.

Gewone giften

Een gewone gift is een eenmalige schenking en is uitsluitend aftrekbaar als het totaal van de giften in hoger hoger is dan één procent van het verzamelinkomen, met een minimum van € 60,00. U mag maximaal 10 procent van uw verzamelinkomen aftrekken. Het verzamelinkomen is het totaal van het inkomen en aftrekposten uit box 1, 2 en 3.

Natuurlijke verbintenis

Naast de gift bestaat er nog een natuurlijke verbintenis. Mocht een kind of samenwonende partner plotseling in financiële nood zijn, dan kan de ander diegene helpen op basis van fatsoen en moraal. De financiële ondersteuning is dan geen gift, maar een natuurlijke verbintenis. Let op: de fiscus interpreteert dit niet altijd als een gift. Een en ander is sterk afhankelijk van uw situatie.

AOW-overlijdensuitkering

Indien een AOW-gerechtigde overlijdt, hebben sommige nabestaande(n) recht op een AOW-uitkering. Dit is een uitkering van eenmalig één maand bruto AOW-uitkering, plus het nog niet uitgekeerde vakantiegeld dat is opgebouwd. Omdat de AOW vooruit wordt betaald, wordt dit bedrag verrekend met eventueel al uitgekeerde AOW in de maand van overlijden.

De hoogte van de AOW-overlijdensuitkering is verschillend.
De AOW-uitkering voor diegene die achterblijft, stijgt van samenwonend naar alleenstaand, een stijging van ongeveer € 500,00 bruto per maand.
Indien de overleden AOW-gerechtigde geen partner had, dan ontvangen uitsluitend de kinderen die jonger zijn dan 18 jaar of de persoon die een gezamenlijke woning bewoonde met de overledene tot de dag van diens overlijden, een overlijdensuitkering.
Indien de AOW-gerechtigde overledene uitsluitend met volwassenen of geen kinderen woonde, is er meestal geen recht op een overlijdensuitkering.

Let op: indien er teveel is uitbetaald, omdat de AOW vooruit wordt betaald, moeten de nabestaanden het verschil terugbetalen aan de Sociale Verzekeringsbank.

Wlz-clausule voor als u eventueel naar een verpleeghuis moet

Iemand die in een verpleeghuis gaat wonen, moet een eigen bijdrage betalen. De hoogte daarvan is afhankelijk van het inkomen en vermogen. Afhankelijk van uw situatie, betaalt u een hoge of lage bijdrage. Indien u nog een thuiswonende partner heeft, betaalt u een lage eigen bijdrage. Maar indien dat niet zo is en u moet langer dan vier maanden in een verpleeghuis verblijven, dan geldt voor de eerste vier maanden een lage bijdrage. Daarna betaalt u een hoge eigen bijdrage. De hoogte van uw eigen bijdrage is gebaseerd op uw inkomen en vermogen van twee jaar eerder. Omdat in 2024 de AOW-uitkeringen stegen, is ook de eigen bijdrage in 2026 gestegen. De bijdrage kan oplopen tot ruim € 3.000,00 per maand.

U kunt zich voorbereiden op het moment dat u daadwerkelijk naar een verpleeghuis zou moeten. Dat kan door een speciale Wlz-clausule op te nemen in uw (levens)testament. Hierin kunt u dus vooraf notarieel uw wensen vastleggen. Met deze clausule kunt u op een gepland moment al afstand doen van uw vermogen, zodat uw erfgenamen daar dan aanspraak op kunnen maken. Daarmee kunnen de erfgenamen de erfenis eerder opeisen, úw vermogen daalt en daarmee ook de eigen bijdrage voor een verpleeghuis.

Maar, hierboven meldden we het al. De hoogte van uw eigen bijdrage is gebaseerd op uw inkomen en vermogen van twee jaar eerder met als peildatum 2024. Dat betekent dat als u dit jaar, 2026 dus, opgenomen wordt in een verpleeghuis en uw erfgenamen uw erfenis opnemen, uw vermogen weliswaar daalt, maar uw eigen bijdrage pas twee jaar later daalt. Voor de tussenliggende jaren is een eventuele aanpassing mogelijk. Hierbij wordt gekeken naar het huidige inkomen. Daar zijn echter voorwaarden aan verbonden. De volgende vraag is: bent u tegen 2029 nog in leven? Kunt u de hoge bijdrage gedurende de hele periode blijven betalen? Een overweging waard, voordat u een Wlz-clausule in uw (levens)testament opneemt.

(bronnen: belastingdienst.nl, pwc.nl, thuisnotaris.nl, bronnen: rtl nieuws en erfrechtplan.nl, eenvandaag npo.1)

Lees meer over: