Ouderen en hun onschatbare waarde voor de samenleving

Dit artikel gaat over ouderen en hun onschatbare waarde voor de samenleving. Waarom noemen we het woord onschatbaar? Omdat onschatbaar betekent dat iets zo enorm groot of waardevol is, dat het niet in geld of getallen uit te drukken is. Het woord wordt vaak gebruikt voor dingen die geen prijs hebben, omdat ze veel te belangrijk zijn. De synoniemen zijn onbetaalbaar en onwaardeerbaar.

Klik snel door naar:

Wat zijn ouderen?

Dat is een moeilijke vraag. Ouderen zijn niet alleen personen die een bepaalde leeftijd hebben bereikt en zich in een bepaalde levensfase bevinden.Men noemt dit ook wel de derde levensfase. Er zijn veel ouderen die weliswaar een bepaalde leeftijd hebben, maar nog jong van lichaam en geest zijn. Er zijn mensen die al oud zijn als ze 65 jaar zijn. Er zijn ook mensen die nog jong zijn op hun 80^ste. Ouderen zijn rijk aan levenservaring. Ouderen hebben unieke verhalen te vertellen. Ouderen verdienen begrip en respect.

De groep ouderen is niet onder één noemer te scharen. Bij ouderen gaat het om een diverse groep mensen met elk een eigen achtergrond, gezondheid en levensstijl. Als we spreken over ouderen, dan hebben we het vaak over een diverse groep mensen die ook weer een aantal overeenkomende karakteristieken vertoont. De karakteristieken echter, maken tegelijkertijd elke oudere uniek en waardevol.

Hoeveel ouderen zijn er in Nederland?

Op 1 januari 2026 telde Nederland 3 833 508 inwoners van 65 jaar of ouder. Dat is 21,1 procent van de bevolking. De vergrijzing van Nederland is opgelopen: in 1990 was nog 12,8 procent van de inwoners 65-plus.

Ouderen per leeftijdscategorie, 2027

Leeftijd	Totaal	Mannen	Vrouwen
Totaal	18.130,21	9.025.827	9.104.381
65 – 80 jaar	2.876.999	1.398.944	1.478.055
80 – 100 jaar	953.958	399.768	554.190
100 jaar of ouder	2.551	464	2.087

Vrouwen worden gemiddeld ouder dan mannen. Dat is ook in de bovenstaande tabel zichtbaar. Er zijn 97.051 vrouwen en 45.221 mannen van 90 jaar of ouder.

Veel voorkomende karakteristieken van ouderen

Ouderen zijn levenswijs vanwege hun opgedane ervaringen en lessen.
Ouderen spelen een cruciale rol in het dagelijkse leven.
Ouderen zijn de dragers van traditie en cultuur (grootouders die verhalen vertellen, recepten doorgeven, waarden overbrengen).
Ouderen vormen vaak het hart van de familie.
Ouderen zijn vaak een veilige haven voor (klein)kinderen.
Ouderen versterken de band tussen verschillende generaties.
Ouderen hebben behoefte aan respect aan waardering.
De bijdrage van ouderen aan de maatschappij is onmisbaar.
Veel ouderen zijn nog steeds actief betrokken bij hun gemeenschappen (vrijwilligerswerk, organiseren activiteiten, houden hun brein in conditie).
De aanwezigheid van ouderen biedt een gevoel van stabiliteit en verbondenheid.

Uitdagingen die ouderen ervaren

Ondanks hun kracht en veerkracht staan ouderen vaak toch voor specifieke uitdagingen. Het is belangrijk om hier bewust van te zijn:

Gezondheidsproblemen treden vaker en intensiever op. Dat heeft zijn weerslag op het dagelijks functioneren.
Bij het ouder worden kan er extra hulp nodig zijn in bijv. de vorm van dagelijkse taken tot medische hulp.
Ouderen hebben behoefte aan sociale contacten.
Ouderen zijn nogal eens sociaal geïsoleerd, vooral na verlies van partner of fysieke beperkingen.
Veel ouderen werken dagelijks aan hun lichamelijke gezondheid. Ze willen graag actief blijven en betrokken blijven bij activiteiten die hun interesseren.
Ouderen hebben behoefte aan mentale stimulatie.
Er is deels een digitale kloof. Niet elke oudere kan online bankieren, afspraken maken of contact houden via sociale media.
De beeldvorming over ouderen speelt een belangrijke rol. Vaak worden ouderen in de media en politiek vooral gezien als kostenpost voor zorg en pensioenen en niet als waardevolle bron van kennis en kracht.
Ouderen zijn zich niet altijd bewust van hun rechten en komen te weinig op voor zichzelf.

Op welke manier dragen ouderen bij aan de samenleving?

Ouderen zijn de dragers van kennis en ervaring

Een nooit eindigend leerproces: elke generatie leert van de vorige. De levenservaring en kennis van ouderen is niet in boeken of op internet te vinden. Praktische wijsheden, van belang voor het dagelijkse leven, historische inzichten die verbanden duidelijk maken en levenslessen ter mentale ondersteuning van jongere generaties. Velen van ons kennen het fenomeen: als het met de ouders even wat moeilijker ging, werden oma of opa geraadpleegd. Dat geldt tegenwoordig nog steeds: voor zowel de opvoeders die de oudere raadplegen, maar ook het kind dat zijn toevlucht tot de oudere zoekt.

Grootouders vertellen verhalen over de (lokale en familie) geschiedenis en houden deze daarmee levend.
De kennis en ervaring wordt vaak ingezet via vrijwilligerswerk of advies.
Ouderen kijken nogal eens vanuit een ander perspectief. Ze hebben immers al verschillende fases in hun leven en de samenleving meegemaakt.
Ouderen kunnen vaak beter relativeren en de informatie tot die proportie brengen die relevant is.
Ouderen kunnen vaak relativerender denken over de gevolgen op lange termijn.
Ouderen kunnen als mentoren fungeren voor jongere werknemers. Dit stimuleert de productiviteit en de groei van het bedrijf

Ouderen ondersteunen hun gezin op vele terreinen

Ouderen passen vaak op de kleinkinderen.
Ouderen helpen vaak financieel.
Ouderen bieden vaak emotionele steun.

Ouderen hebben vaak een sterke band met hun familie. Onderzoek heeft uitgewezen dat grootouders gemiddeld meer dan 8 uur per week besteden aan activiteiten als oppas of praktische hulp. Drukke ouders worden ontzien, de band tussen de generaties groeit. Kleinkinderen leren de normen en waarden die de grootouders hen bijbrengen. Tegelijkertijd blijven de ouders zelf actief en betrokken.

Ouderen blijven vaak actief als vrijwilliger bij lokale gemeenschappen en zetten zich maatschappeljik in

Ouderen kennen hun buren en buurtgenoten en spelen een belangrijke rol bij het handhaven van sociale cohesie. Deze sociale verbondenheid draagt bij aan een gevoel van veiligheid en buurtbewaking, waarbij mensen elkaar ondersteunen en oog hebben voor elkaars welzijn.

Veel ouderen helpen bij sportclubs, buurthuizen, kerken en maatschappelijke organisaties. Ze spelen vaak een rol bij het behoud van het historisch erfgoed, helpen bij het bewaren van tradities en verhalen die de geschiedenis weergeven. Ze zijn vaak onmisbaar voor de organisaties die zich hiermee bezighouden.

Ouderen zijn vaak mantelzorgers

Ze nemen vaak de zorg op zich voor hun partner, vrienden of zelfs de eigen kinderen. Ze bieden emotionele steun, verzorgen en helpen bij dageiljkse taken. Hierdoor kunnen mensen met beperkingen of gezondheidsproblemen langer in hun eigen huis blijven wonen. Wat zou er gebeuren als de ouderen die zorg niet meer zouden verlenen? Waarschijnlijk weet u het antwoord: het zorgsysteem zou nog verder vastlopen.

Ouderen zijn belangrijk voor onze economie

Ouderen investeren in lokale economieën. Ze geven vaak de voorkeur aan het winkelen bij lokale ondernemingen en ondersteunen zo de plaatselijke middenstand. Daarmee helpen ze bij het behouden van levendige buurten en werkgelegenheid binnen hun gemeenschap.

Ouderen hebben koopkracht. Ouderen zijn een belangrijke doelgroep voor toerisme en cultuur. Ook bedrijven realiseren zich dat. De “silver economy” speelt duidelijk in op de wensen en behoeften van 65-plussers. Bovendien: ouderen betalen belasting. Hiermee dragen ze bij aan overheidsvoorzieningen en – programma’s.

Ouderen zijn vaak politiek betrokken

Ouderen vormen een aanzienlijk deel van de kiezers en zijn vaak actief in maatschappelijke debatten en politieke organisaties. Hun deelname aan het democratische proces helpt ervoor te zorgen dat beleidsbeslissingen rekening houden met de belangen van alle leeftijdsgroepen.

Ouderen zijn vaak sterk milieubewust

Veel ouderen hebben een groot gevoel van verantwoordelijkheid ten opzichte van ecologie en duurzaamheid. Vaak zijn ze betrokken bij milieubewuste initiatieven en dragen ze bij aan het behoud van natuurlijke hulpbronnen. Ze willen werken aan het creëren van een gezondere leefomgeving voor toekomstige generaties.

Ouderen zijn vaak een baken voor mensen die te maken hebben met stress, angst of depressie

De levenswijsheid van ouderen kan een troost zijn voor diegenen die met bovenstaande verschijnselen te maken hebben. Het gezelschap en de steun van ouderen kan helpen bij het verminderen van eenzaamheid en bijdragen aan het bevorderen van het welzijn.

Ouderen blijven steeds meer actief in de arbeidsmarkt

Ouderen blijken daarbij waardevolle, flexibele arbeidskrachten te zijn. Dat geldt vooral in sectoren waar ervaring en expertise onontbeerlijk zijn. Ze realiseren daarmee een betere benutting van menselijke hulpbronnen en een hogere productiviteit.

Tot slot

Ouderen spelen een steeds belangrijkere rol in onze samenleving. Met hun wijsheid en levenservaring zijn ouderen van onschatbare voor onze samenleving. Hierboven ziet u de vele terreinen waaraan zij hun bijdrage (kunnen) leveren.

Ouderen zijn geen randgroep en niet uitsluitend zorgontvangers, maar wel degelijk actieve deelnemers aan de samenleving. Ze zijn de dragers van kennis, steunpilaren voor gezinnen, vrijwilligers in gemeenschappen en een krachtige economische factor.

Het is van wezenlijk belang dat de ouderen die respectvolle plek gegeven wordt die hen toekomt.

(bronnen: narviks.nl, cbs.nl, seniorennet.be, tanteco.nl, hetconsumentenbelang.nl)

Lees meer over: