Nieuw CPB-onderzoek: zo denken Nederlanders over erfbelasting
De erfbelasting blijft één van de meest besproken belastingen van Nederland. Sommigen vinden dat deze belasting helemaal moet verdwijnen, terwijl anderen juist vinden dat grote erfenissen zwaarder belast mogen worden. Maar hoe denkt Nederland daar eigenlijk écht over?
Het Centraal Planbureau (CPB) zocht het uit. De onderzoekers brachten niet alleen in kaart hoeveel Nederlanders jaarlijks nalaten, maar onderzochten ook hoe Nederlanders aankijken tegen de erfbelasting. De uitkomsten blijken opvallender en genuanceerder dan vaak wordt gedacht.
Snel naar
- Meer dan € 1.000 miljard aan erfenissen
- Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek
- Grote erfenissen mogen volgens veel Nederlanders meer worden belast
- Waarom denken mensen daar zo over?
- Wat is erfbelasting?
- Hoe werkt het erfrecht?
- Wanneer betaalt u erfbelasting?
- Vrijstelling erfbelasting 2026
- Tarieven erfbelasting 2026
- Jaarlijks worden honderdduizenden erfenissen ontvangen
- Grote vermogens blijven vaak grote vermogens
- Veel Nederlanders kennen de regels onvoldoende
- Conclusie
Meer dan € 1.000 miljard aan erfenissen
De discussie over erfbelasting wordt de komende jaren alleen maar belangrijker.
Door de vergrijzing en de grote vermogens die de naoorlogse generatie heeft opgebouwd, zal de komende tientallen jaren naar verwachting meer dan € 1 biljoen (1.000 miljard euro) worden overgedragen aan volgende generaties. Alleen al in 2022 werd ongeveer € 28,5 miljard nagelaten.
Dat betekent dat steeds meer Nederlanders vroeg of laat met een erfenis te maken krijgen.
Bereken uw uitvaartverzekering premie bij Monuta
Bereken uw Monuta premie
Kies uw leeftijd en bekijk direct uw maandpremie bij een verzekerd bedrag van € 7.000,00.
Premie is indicatief. De berekening gaat uit van iemand die op de dag van de berekening precies de geselecteerde leeftijd heeft. Acceptatie en voorwaarden via Monuta.
Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek
Het CPB onderzocht hoe Nederlanders denken over de erfbelasting. Daarbij werd gekeken naar verschillende soorten erfenissen en naar de argumenten die mensen belangrijk vinden.
De belangrijkste conclusies zijn:
Onderwerp | Uitkomst |
Nederlanders die de erfbelasting helemaal willen afschaffen | 12% |
Meeste Nederlanders | Vinden dat grote erfenissen zwaarder belast mogen worden |
Voorkeur | Een progressieve erfbelasting |
Ouderen | Steunen gemiddeld iets vaker hogere tarieven |
Vermogenden | Zijn gemiddeld vaker voor lagere tarieven |
Volgens het CPB is het beeld dat “iedereen tegen erfbelasting is” dus niet juist. De groep die de belasting volledig wil afschaffen is groter dan bij veel andere belastingen, maar vormt nog altijd een duidelijke minderheid.
Grote erfenissen mogen volgens veel Nederlanders meer worden belast
Een opvallende uitkomst van het onderzoek is dat veel Nederlanders onderscheid maken tussen kleine en grote erfenissen. Respondenten kregen de vraag welk belastingtarief zij redelijk vinden bij verschillende bedragen.
Hoogte erfenis | Gemiddelde voorkeur |
€ 10.000 | laag tarief |
€ 100.000 | hoger |
€ 1.000.000 | duidelijk hoger |
Met andere woorden: veel Nederlanders vinden dat iemand die een miljoen euro erft, meer erfbelasting mag betalen dan iemand die een relatief kleine erfenis ontvangt.
Waarom denken mensen daar zo over?
Het CPB onderzocht ook welke factoren invloed hebben op de mening over erfbelasting. Daaruit blijkt dat mensen die ongelijkheid een belangrijk maatschappelijk probleem vinden, vaker voorstander zijn van hogere erfbelasting.
Ook mensen die vinden dat succes deels afhankelijk is van geluk, kiezen gemiddeld voor hogere belastingtarieven dan mensen die succes vooral toeschrijven aan hard werken.
Opvallend is dat economische argumenten nauwelijks invloed lijken te hebben. Zo maakt het weinig verschil of iemand denkt dat hogere belastingen mensen minder laten werken of investeren.
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting is de belasting die u mogelijk betaalt wanneer u een erfenis ontvangt.
Of u daadwerkelijk erfbelasting moet betalen, hangt af van:
Partners en kinderen hebben bijvoorbeeld recht op een veel hogere vrijstelling dan verdere familieleden of vrienden.
Dat betekent dat lang niet iedere erfgenaam automatisch erfbelasting betaalt.
Meer over erfbelasting vindt u hier.
Hoe werkt het erfrecht?
Voordat sprake is van erfbelasting, wordt eerst bepaald wie de erfgenamen zijn.
Heeft iemand geen testament opgesteld? Dan geldt het wettelijke erfrecht.
In de meeste gevallen betekent dit dat:
- de partner en kinderen de erfgenamen zijn;
- de langstlevende partner de bezittingen krijgt;
- kinderen meestal een geldvordering krijgen die zij later ontvangen.
Heeft iemand geen partner of kinderen, dan kunnen ouders, broers, zussen of verdere familie erven. Via een testament kan hiervan worden afgeweken.
Wanneer betaalt u erfbelasting?
Niet iedere erfenis wordt belast.
Iedere erfgenaam heeft recht op een vrijstelling. Alleen over het bedrag boven deze vrijstelling kan erfbelasting verschuldigd zijn.
Vrijstellingen erfbelasting 2026
Erfgenaam | Vrijstelling |
Partner | € 828.035 |
Kind | € 26.230 |
Kleinkind | € 26.230 |
Ouder | € 62.110 |
Overige erfgenamen | € 2.769 |
Hierdoor betaalt een partner vaak geen of relatief weinig erfbelasting, terwijl verdere familieleden veel sneller belasting verschuldigd zijn.
Meer over erfbelasting vindt u hier.
Welke tarieven gelden?
Na toepassing van de vrijstelling gelden verschillende belastingtarieven.
Jaarlijks worden honderdduizenden erfenissen ontvangen
In 2022 ontvingen bijna 274.000 Nederlanders een erfenis waarover aangifte werd gedaan. Daarbij ging het om een totale waarde van bijna € 22 miljard. Inclusief kleinere nalatenschappen werd in dat jaar ongeveer € 28,5 miljard nagelaten.
Kinderen ontvingen ongeveer de helft van het totale nagelaten vermogen. Partners ontvingen ongeveer een kwart. De rest ging naar andere familieleden, goede doelen en overige erfgenamen.
Grote vermogens blijven vaak grote vermogens
Het onderzoek laat ook zien dat grote erfenissen relatief vaak terechtkomen bij mensen die zelf al veel vermogen hebben.
Zo ontvangt de rijkste 10% van de huishoudens ongeveer 43% van het totale nagelaten vermogen.
Dat is één van de redenen waarom de discussie over erfbelasting regelmatig terugkomt in het politieke debat.
Veel Nederlanders kennen de regels onvoldoende
Volgens het CPB weten veel Nederlanders niet precies hoe de erfbelasting werkt.
Veel mensen weten bijvoorbeeld niet:
- hoe hoog de vrijstellingen zijn;
- welke tarieven gelden;
- wanneer daadwerkelijk belasting moet worden betaald.
Volgens de onderzoekers kunnen mensen anders over de erfbelasting gaan denken wanneer zij beter op de hoogte zijn van de huidige regels.
Erfbelasting 2026
Snel zien hoeveel erfbelasting u betaalt. Kies uw relatie, vul het erfenisbedrag in – wij rekenen de vrijstelling en schijven mee.
Resultaat
De komende tientallen jaren zal naar verwachting ruim € 1.000 miljard worden overgedragen aan volgende generaties. Daarmee zal de erfbelasting een steeds belangrijker onderwerp worden.
Het nieuwe onderzoek van het CPB laat zien dat Nederlanders hierover minder eensgezind zijn dan vaak wordt gedacht. Slechts een kleine minderheid wil de erfbelasting volledig afschaffen. Een grotere groep vindt juist dat vooral grote erfenissen zwaarder belast mogen worden.
Tegelijk blijkt dat veel Nederlanders de huidige regels onvoldoende kennen. Juist daarom is het verstandig u goed te verdiepen in de werking van het erfrecht en de erfbelasting. Zo weet u waaraan u toe bent wanneer u zelf een erfenis ontvangt of vermogen wilt nalaten aan uw nabestaanden.
Het gehele onderzoek van het CPB kunt u hier downloaden.
Lees meer over:
