24 Procent van de gepensioneerden ontvangt een lager inkomen dan verwacht

Velen kijken ernaar uit. Velen willen er niet naar uitkijken. Velen bereiden zich op hun pensionering voor. Velen doen dat niet. Velen genieten van de tijd als gepensioneerde. Een deel doet dat niet. 20 Procent van de gepensioneerden geeft aan soms het gevoel te hebben in een ‘zwart gat’ te vallen. Dat kan diverse redenen hebben.

Bekijk hier het volledige onderzoek van de ANBO-PCOB.

Uit onderzoek van de ANBO-PCOB blijkt dat 24 procent van de gepensioneerden bij pensionering een lager inkomen ontvangt dan verwacht. Dat is een niet mis te verstaan aantal! We moeten eruit concluderen dat er nog veel te verbeteren valt om het verwachtingspatroon en de werkelijkheid synchroon te laten lopen.

Klik snel door naar:

24 Procent van de gepensioneerden ontvangt na pensionering een lager inkomen dan verwacht

Om gelukkig te leven en deel uit te kunnen maken van de samenleving, vormt een goed inkomen de basis. De meeste gepensioneerden in Nederland ontvangen een AOW-uitkering. Daarnaast ontvangt een deel een aanvullend pensioen dat tijdens het werkende leven is opgebouwd.

Alhoewel veel mensen tevreden zijn met hun pensioen, is een kwart toch verrast door een lager inkomen dan verwacht werd. Blijkbaar verkijken ouderen zich op hun financiële situatie als ze met pensioen gaan. 55 Procent geeft aan dat het inkomen zo werd als verwacht. Van mensen die nu hun pensionering niet goed kunnen rondkomen, zegt 68 procent dat het inkomen fors lager is dan verwacht.

Bijna driekwart van de 67-plussers is best tevreden over het leven na pensionering en meent dat ze op het juiste moment zijn gestopt. 20 Procent had langer willen blijven werken, 8 Procent had korter willen werken. Meer dan de helft ontvangt ongeveer het inkomen dat ze verwachtten. 17 Procent van hen was aangenaam verrast. Een kwart was teleurgesteld. Twee derde van de ondervraagden mist het werk niet of nauwelijks. 30 Procent van hen mist het werk soms. 4 Procent mist het werk vaak. 81 Procent viel niet in een zwart gat (daarover later meer).

Goed voorbereiden maakt het verschil

Een goede voorbereiding is het halve werk, zegt het spreekwoord. ANBO-PCOB geeft aan dat veel mensen vóór hun pensionering onvoldoende zicht op hun toekomstige inkomsten en uitgaven hebben. Niet altijd is duidelijk hoeveel pensioen zij hebben opgebouwd, evenmin wat er netto overblijft en hoe de ontwikkeling van de vaste lasten is. Daarnaast zegt ook bijna een kwart niet goed voorbereid te zijn op het léven na betaald werk. Een vijfde heeft weleens het gevoel gehad in een zwart gat te zijn gevallen, zo laten de resultaten van een groot onderzoek zien. Veel gepensioneerden lopen achteraf tegen onverwachte en financiële uitdagingen aan. ANBO-PCOB liet een onderzoek onder 7.000 ouderen doen. Aan het onderzoek deden 6.865 mensen mee: gepensioneerde en werkende 67-plussers en werkenden van 55 tot 66 jaar. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met onafhankelijk onderzoeksbureau Abbi Insights.

Wat opvalt in de antwoorden, zegt Eric Brendel, beleidsadviseur bij ANBO-PCOB, is dat mensen die ruim voor de AOW-leeftijd met pensioen gingen, hun werk veel minder missen dan degenen die doorwerkten na hun AOW-leeftijd. “Wellicht valt die laatste groep eerder in een gat. We zien in de praktijk dat mensen met een drukke job maar beperkt tijd hebben om privé sociale contacten te onderhouden.” Dat maakt ze kwetsbaarder als werk en collega’s wegvallen, zegt hij.

Het is makkelijker gezegd dan gedaan. Toch is de tip: bereid je voor. Bouw je je werkzaamheden langzaam af of stop je van de ene op de andere dag? Brendel: “Beide kunnen goed zijn, als het maar een bewuste keuze is.”

Het onderzoek toont aan dat een kwart van de gepensioneerden zich achteraf niet voldoende voorbereid voelde op het gepensioneerd zijn. Ook blijkt uit het onderzoek dat van de huidige werkenden tussen de 55 en 65 jaar zich één op de drie zich op dit moment echt goed voorbereid voelt op het leven en inkomen als gepensioneerde. Voor een ander deel blijft het onwerkelijk totdat de laatste werkdag nadert en de nieuwe levensfase start. Ze zien anderen hun carrière afsluiten, maar hoe dat voor hen zelf wordt, ervaren ze pas als het zover is.

Werknemers worden in die laatste fase van hun carrière dan ook niet echt bij de hand genomen, ziet Anneke Sipkens, directeur-bestuurder van Anbo-PCOB. “Als ze iets doen, dan komt dat vaak uit henzelf.”

Waarom het pensioeninkomen vaak tegenvalt

In Nederland is het pensioeninkomen opgebouwd uit meerdere lagen: de AOW, een eventueel pensioen via de werkgever en, voor een groeiende groep, opgebouwd vermogen in spaargeld en beleggingen. Die lagen maken het voor velen ondoorzichtig. Ze krijgen geen duidelijk beeld over het netto besteedbare inkomen na hun pensionering. Om van bruto naar netto te kunnen rekenen. dient zicht te zijn op de belastingdruk, zorgpremies en toeslagen. Deze kunnen vanaf de pensionering wijzigen.

Daarbij komt de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Diverse pensioenfondsen gingen al over. Andere zullen nog volgen. Dat betekent onzekerheid voor individuele pensioenpotten. Eerdere prognoses kunnen gewijzigd zijn als gevolg van gewijzigde rekenregels, indexatie of rendementen, stijgende vaste lasten (energie- en zorgkosten). Dat betekent dat de prognose bruto wel zou kunnen kloppen, maar dat de ontwikkelingen maken dat het netto-inkomen anders is/wordt dan verwacht.

Zwart gat

Tot zover over het inkomen. Maar dat is niet het enige. Wegvallen van structuur, sociale contacten, collega’s en zingeving kunnen grote gevolgen hebben. 20 Procent van de gepensioneerden heeft weleens het gevoel in een ‘zwart gat’ te vallen na het stoppen met werken. Ze ervaren de leegte die volgt op een werkzaam leven. “Dat is best veel”, zegt Sipkens (directeur-bestuurder van ANBO-PCOB) . Al nuanceert ze direct: in zo’n gat zit je niet jarenlang. “Het duurt vaak een jaar of twee voor mensen een nieuwe routine hebben opgebouwd.”

Geef het leven betekenis

Autonomie, verbondenheid en zingeving zijn drie ‘belangrijke waarden’ voor de mens, zegt Brendel. Rond de pensionering, én erna, komen ze onder druk te staan. Die autonomie wordt minder als je kwalen krijgt en hulp nodig hebt. De band met collega’s verwatert en je vriendenkring dunt uit, omdat mensen overlijden. En nadat die automatische zingever – werk – wegvalt, moet je er zelf iets voor in de plaats verzinnen.

Veel ouderen blijven na hun pensioen actief. Van hen doet 47 procent vrijwilligerswerk. Maar dat is niet de enige plek waar ze goed werk verrichten. Veel gepensioneerden helpen familie, vrienden of buren, passen op de kleinkinderen of verlenen mantelzorg.

Weliswaar biedt een gepensioneerd leven meer rust en vrijheid, maar het hoeft daardoor zeker niet minder betekenisvol te zijn. De cijfers spreken voor zich: ruim driekwart ervaart deze periode als zinvol of zelfs zinvoller dan tijdens de laatste jaren als werkende.

Anneke Sipkens, directeur-bestuurder van ANBO-PCOB: “Een goede voorbereiding op het pensioen gaat niet alleen over de financiën. Denk vóórdat u stopt met werken na over hoe u uw dagen wilt invullen, welke sociale contacten u wilt behouden en welke activiteiten u energie geven. Vrijwilligerswerk kan zorgen voor structuur, nieuwe contacten en het gevoel dat u van betekenis blijft.”

Brendel: “De gepensioneerden in het onderzoek zeiden: neem de tijd om te schakelen en te wennen. Plemp je agenda niet meteen helemaal vol. Bouw rustig een nieuw ritme op, houd de regie en doe wat voor jou zinvol is.”

Werkgevers dienen werknemers te begeleiden in de overgang naar het pensioen

Kooij (programmamanger Samen Ouder Worden) meent dat er al veel eerder aandacht moet zijn voor de overgang naar het pensioen. Niet uitsluitend pas in het laatste jaar waarin gewerkt wordt. Gedurende de gehele loopbaan verdient dit aandacht. Ze meent dat, naarmate mensen ouder worden, bijv. hun motivatie en interesses veranderen  “Jongeren vinden promotie belangrijk, geld, status. Dat verschuift naarmate mensen ouder worden naar je kennis benutten, kennis overdragen en echt iets zinvols doen.”

Ouderen verdienen een goede voorbereiding op weg naar hun pensioen, zowel financieel als emotioneel. Immers, pensioenfondsen informeren hun deelnemers ook tijdig over de financiële kant na pensionering. Er moeten ook partijen zijn die de sociale en mentale begeleiding op zich nemen. ANBO-PCOB organiseert bijeenkomsten voor 60-plussers. Eigenlijk ligt hier een taak voor werkgevers, zo menen Sipkens en Brendel.

Er zijn wel werkgevers die oudere werknemers cursussen aanbieden, zegt Sipkens. Dit gebeurt op eigen initiatief en niet veelvuldig. Ze benaderde werkgeversorganisatie VNO-NCW, maar die waren niet erg enthousiast. “Die zien het niet als hun taak om mensen voor te bereiden op pensioen. Zij zijn er primair voor de werkenden, zeggen ze.”

Er zijn veel werkende 67-plussers, zo geeft ANBO-PCOB aan. Die geven het leven betekenis door te blijven werken na hun AOW-gerechtigde leeftijd. Ze doen dat zowel onbezoldigd als bezoldigd. Sipkens: “We hebben er de afgelopen decennia zo’n tien gezonde jaren bij gekregen. Laat werkgevers de enorme groep ouder wordende werknemers motiveren om nog iets te doen met hun kennis en kunde. Wijs ze de weg, bied ze ondersteuning.”

Een extra inkomen naast uw pensioen: geschikte branches voor 60-plussers

Is een extra inkomen een welkome aanvulling naast uw pensioen? Leest u dan verder over mogelijkheden, financiering, vaardigheidseisen enz. of ons eerdere bericht over dit onderwerp.

Steeds meer ouderen blijven of gaan aan het werk (vrijwilligerswerk of een geringe flexbaan). Dat levert niet alleen extra inkomen op, maar brengt ook structuur aan, is goed voor het onderhouden van sociale contacten en zinvol bezig blijven.

Bovendien is de visie van werkgevers ten opzichte van ouderen anders dan 20 jaar geleden. Leeftijd wordt minder als een drempel gezien. Vakkennis en klantgerichtheid zijn nu de speerpunten voor werkzame ouderen. Een krappe arbeidsmarkt (zorg, logistiek, onderwijs en dienstverlening) kan ervaren werknemers goed gebruiken. En dat is een economisch voordeel. De oudere voelt zich gewaardeerd, het werken wordt minder als noodoplossing ervaren, maar als een bewuste keuze voor inkomen, sociale participatie en zingeving.

Zorg

Recente arbeidsmarktgegevens tonen aan dat ongeveer 20% van de mensen in de zorg 60-plusser is. Dat zijn ongeveer 180.000 werknemers. De maatschappelijke waarde is hoog. Senioren kunnen daar hun kennis en ervaring inbrengen bij bijv. receptie, planning, begeleiding, lichte zorgtaken of ondersteuning. Empathie, zorgzaamheid en betrouwbaarheid zijn hier gevraagd. Het gaat vaak om ochtendblokken met een bruto inkomen van € 14,50 tot € 19,00 per uur.

Detailhandel en horeca

Het gaat hierbij om gemiddeld 10 tot 20 uur per week, in ochtend- en/of middagdiensten. Het bruto salaris bedraagt € 13,50 tot € 18,00 per uur. Klantvriendelijkheid, sociale vaardigheden en servicegerichtheid zijn gevraagd.

Ook voor de horeca geldt: hier worden sociale vaardigheden (klantenservice, rust, aandacht en betrouwheid) gevraagd. In deze branch is ongeveer 17% van de werknemers 60 jaar of ouder. In de horeca kunnen ouderen goed tot hun recht komen voor wat betreft gastheerschap, ontvangst en front-of-house taken. Regelmatig worden parttimers voor 8 tot 16 uur per week gezocht. Het burto salaris start bij het minimumloon en is verder afhankelijk van ervaring enz.

Administratieve functies

Bij vacatures gaat het vaak om 8 tot 24 uur per week, bijv. data-invoer, telefoonbeantwoording, archiefbeheer of backofficewerk. Vaak gaat het om vaste dagen. Gevraagd worden nauwkeurigheid, digitale vaardigheden en organisatievermogen. Bruto-uurloon € 15,00 tot € 22,00 per uur.

Logistiek

Met beperkte loopafstanden of aangepaste taken zijn vacatures als orderpicker, sorteermedewerkers of magazijnassistent interessant. Het bruto uurloon bedraagt € 16,00 tot € 20,00 per uur en is mede afhankelijk van de regio.

Onderwijs

Gastdocentschap, studiebegeleiders en administratieve medewerkers zijn hier gevraagd. Ouderen kunnen met hun levenservaring en geduld hier een enorme verrijking zijn. Ze worden vaker ingezet op betrouwbaarheid en continuïteit. Zeker in deze krappe arbeidsmarkt liggen hier kansen. Het bruto uurloon verschilt sterk en is o.a. afhankelijk van de aard van het werk en het type school.

Chauffeur/personenvervoer/pakketbezorging

Gemiddeld 12 tot 24 uur per week. Bruto vergoeding € 15,00 tot € 20,00, afhankelijk van de ervaring en het type rijbewijs. Gevraagd worden rijvaardigheid, verantwoordelijkheid en punctualiteit. Er zijn verschillen tussen rijbewijzen B, C, D. Bovendien is er een separate procedure bij verlenging van het rijbewijs vanaf 75 jaar.

Gastvrouw/gastheer

Met een gemiddelde van 8 tot 16 uur per week. Bruto uurloon € 13,00 tot € 17,50. Vaardigheden: representativiteit, communicatief, sociaal vaardig.

Vrijwilligerswerk met vergoeding

Een flexibele instelling, 1-3 dagen per week. Tot € 2.200,00 per jaar onbelast, maximaal € 220,00 per maand. Passie, toewijding en specifieke interesse zijn voor dit extra inkomen relevant.

Geschikte branches voor 70-plussers

Hier gaat het vaker om lichte, flexibele en vaak tijdelijke functies, zoals gastvrouw-/gastheerschap, bijleslerares of leraar, of administratieve functies. Ongeveer 3% van de 75-plussers is nog economisch actief. De fysieke herstelbaarheid vermindert met de loop der jaren. Meestal wordt gekozen voor werk van 4 tot 16 uur per week met weinig fysieke belasting en heldere afspraken.

Aandachtspunten aangaande contract, werktijden enz.

  • bekijk de vacature;
  • bekijk de randvoorwaarden;
  • bekijk de urenomvang;
  • hoeveel reistijd is benodigd;
  • hoe is de fysieke belasting en past dat bij uw gezondheid;
  • controleer uw pensioenregeling;
  • controleer eventuele toeslagen;
  • maak een proefberekening;
  • bij betaald vrijwilligerswerk: check inkomsten en belasting;
  • verzekering;
  • contractvorm, vaste uren of oproepkracht;
  • belastbaarheid;
  • werktijden;
  • dagdiensten;
  • eventuele weekenddiensten;
  • rooster;
  • rijbewijsverlenging;
  • medische geschiktheid.

Bijverdienen is prima, maar denk aan uw belastingen en toeslagen

Doorwerken is niet per definitie ongunstig, maar het zit ‘m in de details. De AOW-uitkering wordt niet gekort. De rol van de belasting is echter een belangrijke. Hier speelt het extra gegeneerde inkomen een rol. De ouderenkorting loopt bij hogere inkomens geleidelijk af.

Toeslagen zijn een heikel punt. Een extra jaarinkomen van bijv. € 1.000,00 tot € 3.000,00 kan leiden tot een lagere zorg- of huurtoeslag. Maak daarom tevoren een proefberekening en check bruto loon, geschatte belastingen en mogelijk verlies van toeslagen.

Let op: wetgeving, regelgeving, grensbedragen en marktomstandigheden kunnen veranderen. De bedragen die genoemd werden, dateren van mei 2026. Een financieel en/of juridisch adviseur, de Belastingdienst, het CBR en uw pensioenfonds kunnen u verder informeren.

Meer over doorwerken na de AOW-leeftijd vindt u hier

(bronnen: anbo-pcob.nl, 50plusonline.nl, bnr.nl, beleggen.co, ouderenwijzer.nl, trouw.nl, nporadio1.nl, financialreader.com)

65plus-meevallers

Graag attenderen wij u op besparingen om meer van uw AOW over te houden. Met onze 65+-meevallers (acties en deals) kunt u uw besparing besteden aan dingen die ú leuk vindt, zoals:

Lees meer over: