Horen, zien en ruiken: uw zintuigen veranderen naarmate u ouder wordt!

Ouder worden doen we allemaal. In het lichaam speelt zich bij het ouder worden een aantal veranderingen af. Dat is een geleidelijk en natuurlijk proces. Veranderingen van een aantal zintuigen zijn dan vaak de eerste signalen. In deze mailing besteden we aandacht aan het gehoor-, gezichts- en reukvermogen. Ze zijn cruciaal voor ons persoonlijk welbevinden en onze interactie met onze omgeving.

Klik snel door naar:

Vermindering of verlies van het gehoorvermogen

Slechthorendheid bij ouderen komt veel voor: 60% bij 75-plussers. Gehoorproblemen op oudere leeftijd zijn bijvoorbeeld: elkaar niet meer goed verstaan, iemand verkeerd begrijpen, of niet meer alert reageren. Maar ook zich schamen, zich terugtrekken waardoor verveling optreedt. In spanning zitten, zich niet meer durven uiten of het gevoel hebben er niet meer bij te horen komen ook vaak voor. Slechthorende ouderen gaan zich dikwijls afzonderen, wat weer kan leiden tot depressiviteit.

Bij gehoorverlies begint de vermindering vaak in de hoge frequenties. Hierbij worden de fijnere nuances van geluid, zoals spraakklanken, moeilijker waarneembaar. Dit wordt presbycusis genoemd. Vaak wordt dit veroorzaakt door de geleidelijke degeneratie van de haarcellen in het binnenoor. Deze cellen spelen een cruciale rol bij het omzetten van geluidsgolven in electrische signalen die door de auditieve zenuw naar de hersenen worden gestuurd.

Vermindering of verlies van het gezichtsvermogen

Net zoals bij het gehoorvermogen treedt ook hier gaandeweg een verandering op. De lens van het oog kan stijver worden en minder flexibel, waardoor het moeilijker wordt om scherp te stellen op objecten van dichtbij. Dit kan resulteren in presbyopie, wat vaak leidt tot het gebruik van leesbrillen.

Daarnaast kan de macula, verantwoordelijk voor scherp zicht en kleurwaarneming, aangetast worden door maculadegeneratie, wat kan leiden tot een verminderd vermogen om gezichten, teksten en fijne details waar te nemen.

Vermindering of verlies van het reukvermogen

Vanaf ongeveer het 60e levensjaar merken veel mensen dat geuren minder sterk worden of moeilijker te herkennen zijn. Dit heeft verschillende oorzaken: veroudering in de reukcellen, gezondheidsproblemen, medicatie, levensstijl en omgevingsfactoren.

Problemen bij verminderd gehoorvermogen kunnen zich op verschillende manieren uiten

Ouderen ondernemen zelden actie om het gehoor te verbeteren. Ze wachten gemiddeld 10 jaar na de eerste indicatie voordat ze hulp zoeken. Het is algemeen bekend dat bij het ouder worden het gehoor geleidelijk verslechtert. Bij 55 procent van de ouderen tussen 70 en 80 jaar is sprake van een ernstig gehoorverlies. Dat is zelfs 75 procent bij mensen ouder dan 80 jaar. Daarmee worden de communicatieve mogelijkheden beperkt, de sociale interacties verminderen, de kans op vereenzaming neemt toe.

Gehoorproblemen kunnen zich op een aantal manieren uiten:

niet meer alert reageren;
elkaar niet meer goed kunnen verstaan;
regelmatig vragen om iets te herhalen;
iemand verkeerd begrijpen;
vergissingen in de communicatie of acties;
ontstaan van gevoel van eenzaamheid;
moeite met gesprekken volgen in drukke ruimtes, zeker als meerdere mensen door elkaar heen praten of bijv. de televisie aan staat;
harde geluiden kunnen storend zijn, zachte geluiden daarentegen zijn moeilijk hoorbaar;
de richting van het geluid kan moeilijk getraceerd worden;
zich niet meer kunnen uiten;
zich druk maken om kleine dingen;
zich schamen;
zich vervelen;
het gevoel hebben er niet (meer) bij te horen;
zich terugtrekken en/of isoleren.

Oorzaken van gehoorproblemen bij ouderen

vasculaire aandoeningen;
auto-immuunziekten;
infecties;
diabetes;
nieraandoeningen;
ototoxische medicijnen;
werken of verblijven in een lawaaierige omgeving;
genetische oorzaak, “slijtage”.

Veel voorkomende gehoorproblemen

Presbycusis (ouderdoms slechthorendheid) – geleidelijk gehoorverlies: dit type gehoorverlies komt het meest voor bij het ouder worden. In eerste instantie gaat het meestal om de hoge frequenties. Dat maakt het moeilijker om zachte geluiden en bepaalde spraakklanken waar te nemen. Het vermogen om individuele stemmen te onderscheiden neemt af. Dat maakt communiceren moeilijker in omgevingen waar meer geluid is. Het gevaar bestaat dat dit leidt tot sociale isolatie en psychische klachten, zoals frustratie, wantrouwen of depressieve gevoelens. Een vroegtijdige detectie is daarom van groot belang om de kwaliteit van het leven te behouden of te verbeteren. Gehoorverlies kan leiden tot sociale isolatie en psychische klachten zoals frustratie, wantrouwen of depressieve gevoelens. Vroegtijdige detectie en gehoorrevalidatie kunnen de kwaliteit van leven aanzienlijk verbeteren.
Lawaaislechthorendheid: Wanneer iemand in het verleden of nu met teveel lawaai wordt geconfronteerd, kunnen de zenuwcellen of de waarnemingscellen minder goed werken. Het uiteindelijke gevolg is slechter gaan horen. Dit is niet meer te repareren. Een oplossing is dan een gehoorapparaat.
Hooikoorts is een tijdelijke aandoening die leidt tot een minder goed functionerend gehoor.
Oorsmeer: een teveel daarvan kan de gehoorgang blokkeren.
Tinnitus: hierbij hoort men een ruis, piep of fluit in hoge of lage tonen, hard of zacht.
Labyrinthihis: dit is een ontsteking van het evenwichtsorgaan dat gehoorproblemen veroorzaakt.
Hyperacusis: veel geluiden worden als te sterk, onaangenaam of zelfs pijnlijk ervaren.
Plotselinge doofheid: kan optreden als gevolg van een ziekte, infectie of een ongeval.
Eenzijdige doofheid: hierbij functioneert één oor slecht of niet.
Ziekte van Menière: een ziekte in het binnenoor met als kenmerken draaiduizeligheid, tinnitus en gehoorverlies.
Otosclerose: hierbij wordt kalk afgezet op de gehoorbeentjes in het middenoor.
Gehoorgangontsteking: de huid van de gehoorgang is hierbij ontstoken (een zgn. ‘zwemmersoor’).
Middenoorontsteking: hierbij gaat het om een ontsteking direct achter het trommelvlies.

Mogelijke behandelingen en hulpmiddelen bij een verminderd gehoorvermogen

gehoorapparten en implantaten: ze versterken geluiden en passen deze aan aan het persoonlijke gehoorverlies;
assistieve luisterapparten: ringleidingen of FM-systemen. Ze helpen geluiden rechtstreeks naar het gehoorapparaat te sturen en verminderen achtergrondgeluiden;
liplezen en communicatie afstemmen op het verminderd gehoorvermogen: daartoe zijn trainingen voorhanden;
auditieve revalidatie: een gestructureerd programma dat helpt de auditieve vaardigheden te verbeteren en zich aangenamer te voelen in verschillende luistersituaties.

Preventieve maatregelen bij een verminderd gehoorvermogen

zorg voor regelmatige gehoorcontroles, zeker bij het ouder worden. Probeer gehoorverlies te voorkomen;
bij last van diabetes of hoge bloeddruk, bewaak de waarden. Diabetes en hoge bloeddruk kunnen bijdragen aan gehoorverlies;
beperk roken en alcohol. Het gebruik ervan is in verband gebracht met gehoorverlies
blijf actief: regelmatige lichaamsbeweging bevordert de bloedsomloop en kan de gezondheid van zowel de ogen als de oren goede komen;
drink voldoende water;
zorg voor voldoende slaap: een goede nachtrust bevordert de algemene gezondheid en het welzijn van de ogen en de oren;
verbeter de akoestiek met tapijt, gordijnen of geluidsdempende materialen;
voor mensen met een verminderd gehoorvermogen bestaan er speciale telefoons, deubellen, wekkers of vibratiesignalen, zelfs draadloze systemen voor tv- of radiogeluid rechtstreeks naar het hoortoestel.

N.B.

Het is echter belangrijk te onthouden dat genetica ook een rol kan spelen, dus regelmatige controle door medische professionals blijft van cruciaal belang.

Maak een vrijblijvende afspraak voor een gratis gehoortest en ontdek wat de 0-euro-actie* van Audika voor uw gehoor kan betekenen

Misschien herkent u het: gesprekken in gezelschap worden vermoeiender, muziek klinkt minder helder en soms mist u net dat ene woord dat een grap compleet maakt. Gehoorverlies sluipt vaak langzaam in uw leven, waardoor u zich ongemerkt meer moet inspannen om alles goed te volgen. Dat kan u onzeker maken of ervoor zorgen dat u zich wat vaker terugtrekt uit drukke situaties. Bij Audika begrijpen we hoe belangrijk het is om betrokken te blijven bij de mensen en momenten die uw leven kleur geven. Goed horen helpt u om contact te houden met uw familie en vrienden, om zelfstandig te blijven en om te blijven genieten van de dagelijkse dingen – van een goed gesprek aan de keukentafel tot een wandeling met vertrouwde geluiden om u heen. Daarom willen we u graag attenderen op een eenvoudige stap die u nu al kunt zetten om uw gehoor én uw dagelijks leven te ondersteunen: onze huidige 0 euro actie* voor zorgtoestellen.Maak gratis een vrijblijvende afspraak.

Problemen met het gezichtsvermogen kunnen zich op verschillende manieren uiten

moeite met lezen;
beperkingen in sociale interacties (geen gezichten meer herkennen, zien wat er in de omgeving gebeurt);
toenemend risico op vallen (slechter zicht kan ertoe leiden tot men struikelt of valt);
toenemende vermoeidheid vanwege de benodigde extra inspanning om dingen te zien.

Oorzaken van een verminderd gezichtsvermogen bij ouderen

biologische veranderingen die het gezichtsvermogen kunnen beïnvloeden;
een verminderde elasticiteit van de lens;
verandering in de netvliescellen;
minder respons van de pupil.

Veel voorkomende problemen bij verminderd gezichtsvermogen

Presbyopie: presbyopie ontwikkelt zich meestal in de vroege tot midden 40-er jaren en neemt qua impact toe tot ongeveer de leeftijd van 65 jaar. Presbyopie is een natuurlijk onderdeel van het verouderingsproces. Het tast het vermogen aan om scherp te stellen op voorwerpen die zich dicht bij ons bevinden. De ooglens wordt dan minder flexibel en verliest het vermogen om van vorm te veranderen. Gevolg is dat het problematischer wort objecten van dichtbij te zien.
Cataract – vertroebeling van de lens: cataract, of staar, komt veel voor. Het houdt in dat de natuurlijk heldere lens van het oog vertroebelt, waardoor het licht diffuus en het zicht wazig wordt. De kleuren kunnen vaag lijken. Ouderen met cataract kunnen klagen over verminderde kleurwaarneming, problemen met nachtzicht en problemen met het zien van details. Autorijden, lezen enz. kunnen moeilijk worden. De lens vervangen door een kunstlens is dan meestal een optie, die veel toegepast wordt en een relatief eenvoudige chirurgische ingreep is.
Maculadegeneratie – centraal gezichtsverlies: maculadegeneratie treedt op wanneer de macula, het centrale deel van het netvlies dat verantwoordelijk is voor scherp zicht, wordt aangetast. Dit resulteert in een verminderd vermogen om fijne details waar te nemen en centraal zicht te behouden. Er zijn twee vormen van maculadegeneratie: de droge vorm, die langzamer verloopt, en de natte vorm, die vaak leidt tot snel en ernstig verlies van gezichtsvermogen. Maculadegeneratie kan invloed hebben op dagelijkse activiteiten zoals lezen, herkennen van gezichten en het uitvoeren van taken die precisie vereisen.
Glaucoom: naarmate de leeftijd toeneemt, kan glaucoom het gezichtsvermogen aantasten. Dat gebeurt wanneer de druk in het oog toeneemt. Dit veroorzaakt een beschadiging van de oogzenuw. Het kan leiden tot een geleidelijk verlies van perifeer zicht en zelfs tot volledig gezichtsverlies. In een vroeg stadium is glaucoom moeilijk te constateren. Regelmatig onderzoek is daarom heel belangrijk.
Diabetische retinopathie: schade aan de bloedvaten in de retina, als gevolg van complicaties door diabetes.
Droge ogen: een aandoening veroorzaakt door onvoldoende traanproductie, vaak door veranderingen in de samenstelling van tranen of door ouderdom.
Refractieafwijkingen: problemen zoals bijziendheid, verziendheid en astigmatisme, die ontstaan door veranderingen in de structuur van het oog.

Gevolgen en impact op levenskwaliteit

Deze problemen kunnen verstrekkende gevolgen hebben. De uitdagingen van slecht horen en zien kunnen leiden tot sociale isolatie, depressie, angst en verminderde zelfredzaamheid. Veiligheidsrisico’s kunnen toenemen, aangezien ouderen mogelijk niet in staat zijn om belangrijke signalen, zoals alarmen of naderende voertuigen, waar te nemen.

Mogelijke behandeling en hulpmiddelen bij een verminderd gezichtsvermogen

Gelukkig is de medische wetenschap intussen zo ver gevorderd dat heel wat van deze problemen behandeld of op zijn minst verlicht kunnen worden.

Mogelijke behandelingen en hulpmiddelen:

visuele revalidatie: training en oefeningen bij het helpen het resterende gezichtsvermogen effectiever te gebruiken en aanpassing aan de nieuwe visuele mogelijkheden;
intraoculaire injecties: voor natte maculadegeneratie kunnen intraoculaire injecties van specifieke medicijnen helpen de groei van abnormale bloedvaten te remmen en het gezichtsvermogen te stabiliseren;
verschillende optische hulpmiddelen, zoals vergrootglazen, handloepen en elektronische leeshulpmiddelen, kunnen het lezen en waarnemen van details vergemakkelijken.

Preventieve maatregelen bij een verminderd gezichtsvermogen

laat regelmatig uw ogen controleren om eventuele oogproblemen in een vroeg stadium op te sporen en snel te kunnen behandelen;
zorg voor goed licht;
verminder schittering in de leefruimtes;
gebruik contrastrijke kleuren om belangrijke objecten en gebieden te markeren;
verwijder of minimaliseer obstakels;
creëer duidelijke looproutes om het risico op vallen te verminderen;
denk na over een eventuele gebruik van tactiele markeringen of braille-aanduidingen;
vermijd langdurige blootstelling aan harde geluiden zoals concerten, klussen met machines (gehoorbescherming als oordopjes, koptelefoon).
denk na over apps, technologische hulpmiddelen, of stemgestuurde apparaten. Apps enz. kunnen teksten vergroten of gesproken woorden omzetten naar tekst;
draag een zonnebril met UV-bescherming;
draag beschermende brillen tijdens activiteiten waarbij oogletsel kan optreden;
eet voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten, vitamines en mineralen zoals vitamine A, C en E, omega-3 vetzuren en zink. Deze voedingsstoffen kunnen helpen bij het behoud van een gezond gezichtsvermogen;
houd diabetes en hoge bloeddruk onder controle, ze kunnen het risico op oogaandoeningen verhogen;
beperk schermtijd, neem regelmatig een pauze om vermoeidheid van de ogen te verminderen;
blijf actief: regelmatige lichaamsbeweging bevordert de bloedsomloop en kan de gezondheid van zowel de ogen als de oren goede komen;
voorkom overgewicht: dit kan het risico op diabetes en andere gezondheidsproblemen vergroten, die op hun beurt problemen met horen en zien kunnen verhogen;
vermijd te hoge waarden van suikers en koolhydraten;
stop met roken: roken beschadigt de bloedvaten en vergroot het risico op oogaandoeningen;
drink voldoende water;
zorg voor voldoende slaap: een goede nachtrust bevordert de algemene gezondheid en het welzijn van de ogen en de oren;
gaandeweg is er steeds meer bewijs van een verband tussen slechthorendheid en cognitieve achteruitgang. Lopend onderzoek moet daar meer duidelijkheid over geven;
stress heeft mogelijk een negatieve invloed op het gehoor en gezichtsvermogen.

N.B.

o Herkent u één of meerdere van bovenstaande situaties? Bezoek dan een audicien. Deze test uw gehoor en indien noodzakelijk wordt u geadviseerd uw huisarts te bezoeken. U kunt uw gehoor ook testen via telefoon of internet. Kijk daarvoor onder “hoortests”.

o Het is echter belangrijk om te onthouden dat genetica ook een rol kan spelen, dus regelmatige controle door medische professionals blijft van cruciaal belang.

Problemen met het reukvermogen kunnen zich op verschillende manieren uiten

Ruiken is een belangrijk zintuig. We kunnen lekkere geuren ruiken, maar ook gewaarschuwd worden voor gevaarlijke situaties. Ons reukvermogen verandert echter naarmate we ouder worden. Vanaf ongeveer het 60e levensjaar merken veel mensen dat geuren minder sterk worden of moeilijker te herkennen zijn.

Bovenin de neusholte bevindt zich een dunne laag weefsel met ongeveer 10 miljoen gespecialiseerde reukcellen. Zodra geurstoffen uw neus bereiken, vangen deze cellen de geuren op en zetten ze om in electrische signalen die naar de hersenen worden gestuurd. De hersenen verwerken en herkennen de signalen. Dat maakt dat bepaalde geuren ook herinneringen kunnen oproepen. Helaas, bij het ouder worden, verandert de werking van onze reukcellen en hersenen, waardoor geuren minder krachtig of minder goed herkenbaar kunnen worden.

Problemen kunnen zich op diverse manieren uiten:

soms is er geen reukvermogen meer;
soms ruikt men minder goed;
soms is men gevoeliger voor geuren;
soms is de reukvermogen verstoord.

De gevolgen van een verminderde reukvermogen zijn behoorlijk groot. Smaak is voor ongeveer 80 procent afhankelijk van reuk. Iemand met een verminderd reukvermogen proeft wel de basissmaken (zoet, zout, zuur, bitter), maar proeft niet de aroma’s die een gerecht echt lekker maken. Gevolgen kunnen minder eetlust en gewichtsverlies zijn. En, we meldden het hierboven al, een goed reukvermogen is ook belangrijk voor de veligheid. Te denken valt bijv. aan een brand. Iemand met een verminderd reukvermogen ruikt geen rook. En wat te denken van een gaslek of bedorven voedsel?

Oorzaken van een verminderd reukvermogen van ouderen

Dit kan verschillende oorzaken hebben

Normaliter vernieuwen de reukcellen zich elke 30 tot 60 dagen. Bij het ouder worden, neemt de frequentie af. Bovendien werken de nieuwe cellen minder goed. Daarnaast vermindert de doorbloeding van het reukepitheel. Dat maakt dat de cellen minder goed herstellen.
Eventuele gezondheidsproblemen en medicatie. Bij diabetespatiënten kunnen de betrokken zenuwen beschadigd raken. Bij patiënten met de ziekte van Parkinson of Alzheimer is een verminderd reukvermogen vaak één van de eerste symptomen. Medicijnen als bloeddrukverlagers, antibiotica en chemotherapie kunnen gevolgen hebben voor het reukvermogen.
Roken beschadigt de reukcellen en vermindert het vermogen ervan om te herstellen.
Langdurige blootstelling aan luchtvervuiling, chemische dampen of stof, kan de reukcellen beschadigen.
Herhaalde luchtweginfecties, chronische bijholteontstekking en allergieën kunnen leiden tot een verminderd reukvermogen.

Veel voorkomende problemen bij een verminderd reukvermogen

Bij een verminderd reukvermogen bij ouderen spreekt men van presbyosmie.

Reukstoornissen worden vaak gerangschikt naar kwalitatieve en kwantitatieve reukstoornissen.

Bij kwalitatieve reukstoornissen is de aard van de waarneming veranderd. Een kenmerk is dat geuren vervormd waargenomen worden. Bekende geuren ruiken anders, vaak vies, verbrand, chemisch of rot. Er kunnen geuren ingebeeld worden onder invloed van hevige emoties. Ook kan er sprake zijn van geurhallucinaties, alsmede het ontbreken van het vermogen om waargenomen geuren te benoemen. Naast geuren niet herkennen, kan ook de situatie bestaan van een overmatige waarneming van geuren.
Bij kwantitatieve reukstoornissen zijn er meetbare verminderingen of veranderingen in de intensiteit van het reukvermogen. Dat kan gaan om een volledig verlies, een verminderd reukvermogen of een overgevoeligheid.

Mogelijke behandelingen en hulpmiddelen bij een verminderd reukvermogen

De behandeling is volledig afhankelijk van de oorzaak:

reuktraining (Olfactory Training);
medicatie om de neusdoorgang te verbeteren, zoals neussprays, neusspoelingen, ontstekingsremmers);
in specifieke gevallen, een medische ingreep, zoals poliepverwijderen, correctie van het neustussenschot.

Preventieve maatregelen bij een verminderd reukvermogen

eet gezond, veel groenten en fruit;
drink voldoende water om de slijmvliezen gezond te houden;
behandel luchtweginfecties, allergieën en bijholteontsteking tijdig;
vermijd langdurige blootstelling aan schadelijke dampen en chemicaliën;
spoel uw neus regelmatig met zoutwater als u last heeft van verstoppingen;
stop met roken, vermijd meeroken;
beweeg regelmatig;
houd de reukcellen actief en stimuleer ze door bewust te oefenen met verschillende geuren;
besteed aandacht aan uw medicatie;
let op eventuele gezondheidsproblemen.

N.B.

Indien u bemerkt dat uw reukvermogen plotseling of sterk afneemt, neem dan contact op met uw huisarts.

Maak een vrijblijvende afspraak voor een gratis gehoortest en ontdek wat de 0-euro-actie* van Audika voor uw gehoor kan betekenen

Wist u dat 1 op de 6 Nederlanders met gehoorverlies te maken heeft? Bij 65-plussers zelfs 1 op de 3! Misschien herkent u dit: u vraagt vaker om herhaling, de televisie staat volgens anderen te hard of gesprekken in gezelschap worden lastiger. Dan is dit hét moment om uw gehoor vrijblijvend te laten testen. En het goede nieuws: dankzij onze 0-euro actie* hoeft één zorgtoestel u niets kosten. U kunt de hoortoestellen in uw eigen omgeving vrijblijvend uitproberen, zodat u zeker weet dat ze passen bij uw voorkeuren en levensstijl. Niet zeker of een hoortoestel iets voor u is? Ervaar het zelf en zet vandaag nog de eerste stap naar een beter gehoor.

Maak hier een afspraak

* Audika vergoedt voor één hoortoestel uit de zorgcategorieën die de zorgverzekeraar niet vergoedt, m.u.v. eigen risico en kosten oplaadbaar.

(bronnen: seniorennet.be, maxvandaag.nl, mtintegraal.nl, webwoordenboek.nl, hoorzaken.nl, visusoogkliniek.nl, panoramaexperts.be, specsavers.nl)

Lees meer over: