Het belang van sociale interactie voor ouderen

Onderstaande tekst gaat over sociale interacties. Daarbij is de nadruk gelegd op sociale interacties voor ouderen. Met name bij het ouder worden, het vaker alleen zijn, zijn sociale interacties belangrijk voor de geestelijke en fysieke conditie. Ouderen met een goed sociaal netwerk zijn gelukkiger, vaker alerter, bewegen meer en letten vaak meer op hun gezondheid.

Klik snel door naar:

Het belang van sociale interactie voor ouderen

Veel ouderen brengen hun dagen grotendeels alleen door. De kinderen zijn aan het werk of wonen verder weg. Vrienden, veelal leeftijdsgenoten, overlijden of verhuizen. En dat heeft gevolgen. Er volgen stilte en weinig aanspraak. Geen afleiding meer. Dat werkt ook door het in het gevoel. Dan ligt een gevoel van leegte op de loer. Men merkt het meestal niet meteen, maar gaandeweg sijpelt dit het leven binnen. Slechter slapen, minder zin om iets te ondernemen en zich sneller somber voelen, zijn dan meestal de gevolgen.

Dan is sociale interactie gevraagd. Een praatje met de buren, een kopje koffie drinken in het buurthuis of met een familielid, of meedoen met een buurtactiviteit. Dat is goed voor het humeur en de gezondheid. Ouderen met regelmatige contacten voelen zich fitter en vrolijker. En dat is niet zo maar. Het lichaam en brein hebben behoefte aan verbinding. Het hoeven geen lange gesprekken te zijn om de dag aangenamer te maken. Het effect van zulke contacten is echter groot.

Sociale contacten kunnen bijdragen aan het behoud van mentale en fysieke gezondheid. Dat geldt zeker voor ouderen. Sociale contacten maken het mogelijk verbonden te blijven met andere mensen. Sociale contacten maken het mogelijk nieuwe mensen te ontmoeten. Dit kan leiden tot een groter gevoel van verbondenheid en een lager risico op eenzaamheid. Het is belangrijk om nieuwe vrienden te maken. Nieuwe dingen proberen, uit de comfortzone stappen of aansluiten bij groepen die aansluiten bij de interesses, kunnen leiden tot waardevolle vriendschappen. Dit is vooral relevant bij grote veranderingen in het leven, zoals met pensioen gaan of verhuizen.

Zinvolle activiteiten houden de hersenen actief en kunnen verslechtering voorkomen. Oudere volwassenen met een sterke sociale omgeving en een actief leven hebben minder kans op dementie of hersenverlies. Ouderen met sterke sociale contacten bewegen vaker en eten gezonder. Sociale activiteiten versterken het immuunsysteem, verminderen ontstekingen en helpen bij een sneller herstel van ziektes.

Sociale activiteiten zijn voor ouderen onontbeerlijk voor een gezond en gelukkig leven. Ze kunnen bijdragen aan het behoud van de mentale en fysieke gezondheid. Door fysieke beperkingen, pensionering of het wegvallen van dierbaren, kunnen sociale contacten met het ouder worden verminderen. In deze levensfase echter, is het belangrijk om verbonden te blijven met anderen. Sociale activiteiten zijn niet alleen gezellig, maar leveren ook een bijdrage aan het mentale en fysieke welzijn. Ze houden ouderen niet alleen mentaal scherp, maar geven ook een gevoel van eigenwaarde, zelfvertrouwen en zingeving. Een oudere met een actief sociaal leven werkt aan de cognitieve functies en draagt bij aan een langer en gelukkiger leven. Natuurlijk is het belangrijk dat een sociale activiteit gezocht wordt die als aangenaam wordt ervaren.

De psychologische kracht van contact

We noemden het al. Sociaal contact werkt verbindend. Het geeft meer zelfvertrouwen. Juist voor ouderen is dat belangrijk. Het is prettig met iemand informatie uit te wisselen. Er wordt geluisterd. Een gesprek kan troostend of afleidend werken of voor afwisseling zorgen.

Weinig tot geen sociale contacten daarentegen vergroten negatieve gedachten en leiden tot piekeren of zich terugtrekken uit sociale situaties. Dat veroorzaakt nog meer isolatie. Dat is te doorbreken, een praatje in de supermarkt of een gesprekje met de kapster. Ouderen die sociaal actief blijven, hebben minder last van sombere gevoelens. Ze ervaren vaker plezier en vinden het gemakkelijker om zingeving te behouden. Of u nu zelf ouder wordt of iemand kent in deze fase: aandacht geven loont altijd. Het is misschien simpel, maar nooit onbeduidend.

Ook voor het brein werkt sociaal contact als een soort training. Gesprekken prikkelen het geheugen, de concentratie en de creativiteit. Er moet geluisterd, gereageerd en nagedacht worden. Dat houdt mentaal scherp. Daarmee blijft het dagelijkse leven boeiend en vooral gevarieerd. Er is een betrokkenheid bij de wereld. Dat heeft positieve gevolgen voor de gezondheid. In omgevingen waar sociale betrokkenheid gestimuleerd wordt, zijn deze effecten vaker terug te zien. Denk aan woonplekken waar buren elkaar kennen en samen activiteiten oppakken.

Sociale bezigheden kunnen helpen om de mentale vaardigheden te behouden of zelfs te verbeteren. Denk bijv. aan het doen van puzzels of het lezen van een boek. Het gevolg kan een groter gevoel van zelfvertrouwen en een hogere emotionele intelligentie zijn.

Sociale isolatie en eenzaamheid op oudere leeftijd overwinnen, vraagt om een mix van oplossingen. Door fysieke barrières aan te pakken, sterke relaties op te bouwen en gemeenschapsbronnen te gebruiken, kunnen ouderen de sociale connecties opbouwen die ze nodig hebben voor een goed leven.

Ouderen die geen goede sociale relaties hebben en zich sociaal geïsoleerd voelen, lopen een groter risico op eenzaamheid. Het gevolg kunnen depressieve symptomen, angst of suïcidale gedachten zijn.

Samengevat:

Sterke sociale contacten zijn van cruciaal belang voor de fysieke, mentale en cognitieve gezondheid naarmate men ouder wordt.
Eenzaamheid en sociale isolatie kunnen desastreuze gevolgen hebben en het risico op vroegtijdig overlijden, dementie, hartziekten en beroertes vergroten.
Het werken aan nieuwe relaties en het onderhoud van de bestaande is van essentieel belang voor gezond ouder worden.
Er zijn mogelijkheden te over: adopteer een huisdier, zoek een mentor indien zich ingrijpende veranderingen in het leven voordoen. Praten met anderen kan de denkvaardigheden en de gezondheid van de hersenen verbeteren. Later in deze tekst volgen meer tips.

Gezondheid en beweging gaan samen met sociaal contact

:Onder sociale activiteiten resulteren ook fysieke activiteiten. Regelmatige contacten maken fysiek actiever. De wandeling of fietstocht naar het buurthuis. Alle bewegingen tellen mee. Daarmee verbetert de conditie, worden de spieren soepel gehouden en energie opgewekt.

Beweging is voor ouderen van groot belang. Stilzitten maakt sneller moe en kwetsbaar. Dat betekent dus als er een réden is om iets te ondernemen, komt men gemakkelijker in beweging. Naar dié reden moet men dan op zoek. Ouderen kunnen deelnemen aan aan sportieve bijeenkomsten, bijv. groepsfitness of wandelen met anderen. Dit leidt tot een betere fysieke conditie en een lager risico op chronische aandoeningen.

Hoe kunnen ouderen sociale netwerken opbouwen en onderhouden?

Opbouwen en onderhouden van een sociaal netwerk is een proces in verschillende stappen en begint met de volgende vragen:

Met welke belangrijke mensen in uw leven wil ik in contact blijven?
Heb ik mensen uit het oog verloren die ik best nog wel eens zou willen treffen?
Welke activiteiten of hobby’s maken me gelukkig en vervullend?
Zijn er nieuwe mensen of groepen die ik graag zou willen ontmoeten?

Er zijn vele mogelijkheden om sociaal actief te kunnen zijn. Dat is afhankelijk van de persoonlijke interesses en behoeften.

Enkele voorbeelden van sociale activiteiten voor ouderen

Koester de mensen met wie u in contact wilt blijven.
Heeft u iemand uit het oog verloren die u graag nog eens zou treffen? Neem eens contact met die ander op. Misschien heeft deze persoon wel dezelfde wens naar u toe.
Ga eropuit! Nieuwe contacten vindt u niet thuis, maar misschien wel in het buurthuis, het museum of de bibliotheek.
Misschien wordt er binnenkort in uw gemeente een activiteit georganiseerd die u aanspreekt. Door heel Nederland zijn organisaties die activiteiten opzetten voor mensen die andere mensen wensen te ontmoeten. Ga er eens naartoe! Misschien loopt daar een aardig iemand rond met wie u een mooi contact kunt opbouwen.
Word lid van een plaatselijk ouderencentrum. Ouderencentra bieden een scala aan programma’s en activiteiten, die zijn afgestemd op de behoeften en interesses van ouderen. Een ideale gelegenheid om gelijkstemden te ontmoeten en zinvolle gesprekken aan te gaan.
Zoek clubs, groepen, evenementen in uw buurt die uw interesse hebben, bijv. een boekenclub, handwerkclubs, ouderenvereniging, gezamenlijk muziek maken.
Blijf actief in uw buurt. Een lidmaatschap van een buurtvereniging bijv. maakt dat u bijdraagt aan het woon- en leefgenot in uw buurt. Bovendien legt u ook hier weer nieuwe contacten.
Schrijf u in voor cursussen die u interesseren, zoals bijv. koken, tuinieren, kunst of technologie.
Schrijf u in voor een fysieke activiteit. Dat is gezond voor lichaam en geest én brengt u in contact met anderen. Denk daarbij aan een wandelclub, zwemmen of yoga.
Groepswandelingen: samen bewegen, samen genieten van de buitenlucht en tegelijkertijd werken aan sociale contacten.
Groepsfitness(lessen): samen bewegen, bijv. yoga, taichi of krachttraining, afhankelijk van de persoonlijke interesses en fysieke mogelijkheden.
Sportlessen voor ouderen: ook hier weer samen bewegen. Samen werken aan het verbeteren van de fysieke conditie.
Zoek een hobby: dansen, zingen, tuinieren, schilderen een instrument bespelen. Die mee aan activiteiten die u vreugde brengen.
Organiseer sociale bijeenkomsten. Dat kan een spelletjesavond, een boekenclubbijeenkomst of een andere gezamenlijke activiteit zijn.
Samen koken: om beurten dat gerecht maken waarin één van de groepsleden goed is.
Elkaars kookkunst vergroten: de andere groepsleden gerechten leren maken.
Spellen doen, rummikub, memory, kaarten enz. Ze zijn goed voor het brein, gezellig en qua kosten laagdrempelig.
Handwerken, breien, bloemschikken: samen werken aan de fijne motoriek.
Boeken- of leesclub: met elkaar delen wat men las. Tegelijkertijd werken aan sociale contacten.
Vrijwilligerswerk: een mooie en dankbare manier om iets te doen voor de gemeenschap, nieuwe contacten te leggen en bestaande sociale contacten te houden. Vrijwilligerswerk omvat vaak teamwerk en samenwerking, waardoor u kunt communiceren met mensen met verschillende achtergronden en leeftijdsgroepen. Deze blootstelling aan verschillende perspectieven en ervaringen kan uw horizon verbreden en uw sociale interacties verrijken.
Vrienden bezoeken: samen een kopje koffie of iets anders nuttigen. Herinneringen ophalen, afspraken maken over gezamenlijke toekomstige plannen.
Nieuwe contacten zoeken: een nieuwe buur, maak eens een praatje. Het zou wel eens een heel mooi sociaal contact kunnen worden.
Familie bezoeken: blijf met hen verbonden. Deel gezamenlijke herinneringen, praat elkaar bij over hoe het gaat.
Denk eens na over een huisdier, mits uw gezondheid en uw woonomgeving het toelaten. Een huisdier kan gezelligheid, maar ook een gevoel van verantwoordelijkheid geven.
Online contact leggen kan ook, bijv. via SooS. Deze organisatie biedt speciale on- en offline programma’s aan voor 60-plussers.
Te denken valt bijv. ook aan Max Meetingpoint. Hier ontmoet u leeftijdsgenoten met wie u kunt mailen en chatten. Misschien leidt dit tot het ondernemen van gezamenlijke activiteiten. Hieraan zijn geen kosten verbonden.
Een andere online mogelijkheid is Klup. Dit is een app om online contact te leggen en offline leeftijdsgenoten tijdens gezellige activiteiten te ontmoeten. U kunt via de Klup-app connectie maken en contact onderhouden met andere ‘kluppers’. Hieraan zijn kosten verbonden.
Het platform Nieuwe Mensen Leren Kennen organiseert verschillende activiteiten en evenementen door geheel Nederland. Ze zijn altijd ingedeeld naar leeftijdsgroep. Het lidmaatschap is de eerste twee maanden gratis. Daarna kost het € 5,50 per maand.

Kortom: er zijn mogelijkheden te over! Maar, men moet er open tegenover staan!

Dit lijkt op papier eenvoudiger dan het in werkelijkheid is.

Barrières voor sociale contacten overwinnen

Naarmate ouderen ouder worden, kunnen ze te maken krijgen met bepaalde barrières die het een uitdaging maken om te socializen. Met de juiste strategieën kunnen deze barrières echter worden overwonnen, waardoor ouderen hun sociale connecties kunnen opbouwen en versterken.

Fysieke beperkingen

Die kunnen het moeilijk maken deel te nemen aan sociale activiteiten. Dan is het zaak activiteiten te verkennen die geschikt zijn voor de fysieke mogelijkheden (seniorvriendelijke fitnessles, zittende yoga, taichi, of sociale evenementen die accommodatie bieden aan personen met mobiliteitsproblemen).

Transportproblemen

Gebrek aan vervoer kan een belangrijke belemmering zijn indien men sociale contacten zoekt of wil behouden. Er bestaan gemeenschapsvervoersdiensten. Een andere mogelijkheid is carpoolen met vrienden of buren, of delen van ritten. Er bestaan organisaties die vervoershulp bieden voor sociale activiteiten. Hieronder enkele tips:

Openbaar vervoer: veel steden bieden seniorvriendelijke opties voor openbaar vervoer, zoals bussen, treinen en trams. Ouderen kunnen profiteren van gereduceerde tarieven of speciale diensten die zijn ontworpen om aan hun mobiliteitsbehoeften te voldoen. Het is raadzaam voor ouderen om vertrouwd te raken met de routes en dienstregelingen van het openbaar vervoer in hun omgeving.
Diensten voor het delen van ritten: diensten voor het delen van ritten zoals Uber en Lyft zijn steeds populairder en handiger geworden voor ouderen. Deze diensten bieden vervoer van deur tot deur en zijn gemakkelijk toegankelijk via smartphone-applicaties. Ouderen kunnen ritten van tevoren plannen of on-demand aanvragen, waardoor het voor hen gemakkelijker wordt om sociale evenementen en bijeenkomsten bij te wonen.
Gemeenschapstransportprogramma’s: veel gemeenschappen hebben transportprogramma’s die specifiek zijn afgestemd op de behoeften van ouderen. Deze programma’s bieden vaak deur-tot-deur transportdiensten voor medische afspraken, boodschappen doen en sociale uitjes. Ouderen kunnen naar dergelijke programma’s informeren bij plaatselijke ouderencentra, gemeenschapscentra of via hun zorgverleners.
Vrijwillige chauffeursprogramma’s: Sommige organisaties bieden vrijwillige chauffeursprogramma’s aan waarbij vrijwilligers vervoersdiensten verlenen aan ouderen in nood. Deze programma’s zijn vaak gratis of brengen een nominale vergoeding in rekening om de kosten te dekken. Ouderen kunnen contact opnemen met lokale non-profitorganisaties of ouderencentra om te informeren naar vrijwillige chauffeursprogramma’s in hun omgeving.
Mobiliteitshulpmiddelen: voor ouderen met mobiliteitsproblemen kan het gebruik van mobiliteitshulpmiddelen zoals rollators, wandelstokken of rolstoelen hun vermogen om zich te verplaatsen aanzienlijk verbeteren. Het is belangrijk voor ouderen om hun zorgverlener of fysiotherapeut te raadplegen om het meest geschikte mobiliteitshulpmiddel voor hun specifieke behoeften te bepalen.
Thuisbezorgdiensten: ouderen die problemen ondervinden met vervoer, kunnen profiteren van thuisbezorgdiensten voor boodschappen, medicijnen en andere essentiële artikelen. Veel supermarkten, apotheken en online platforms bieden handige opties voor thuisbezorging, zodat ouderen toegang hebben tot de nodige benodigdheden zonder hun huis te hoeven verlaten.

Angst of ongerustheid

Deze kunnen vooral bestaan als ouderen lange tijd geïsoleerd zijn geweest. Daarom is het verstandig te beginnen met kleine stappen (bijwonen van sociale bijeenkomsten met goede vrienden of familieleden). Belangrijk is deel te nemen aan activiteiten die als aangenaam worden ervaren. Gaandeweg kan dit helpen het zelfvertrouwen op te bouwen en geleidelijk de sociale kring uit te breiden.

Hieronder enkele tips:

Daag negatieve gedachten uit: vaak wordt onze angst voor afwijzing of oordeel gevoed door negatieve gedachten en twijfel aan onszelf. Begin met het identificeren van deze negatieve gedachten en het in twijfel trekken van hun geldigheid. Vraag uzelf af of er enig bewijs is om deze gedachten te ondersteunen of dat het gewoon aannames zijn. Vervang negatieve gedachten door positieve affirmaties om het zelfvertrouwen te vergroten.
Zelfacceptatie: omarm wie u bent en accepteer dat niet iedereen u leuk zal vinden of goedkeuren. Daar is niets mis mee. Concentreert u zich op het opbouwen van verbindingen met mensen die u waarderen en accepteren zoals u bent.
Wees ruimdenkend: benader sociale situaties met een open geest en de bereidheid om nieuwe mensen te ontmoeten. Vermijd het maken van aannames of oordelen over anderen voordat u ze leert kennen. Onthoud dat iedereen zijn eigen unieke verhaal en ervaringen heeft. U zult aangenaam verrast kunnen zijn door de verbanden die u kunt leggen.
Zoek steun: Als uw angst voor afwijzing of oordeel bijzonder uitdagend is, overweeg dan om steun te zoeken bij een therapeut of counselor. Deze kan begeleiding en technieken bieden om u te helpen deze angsten te overwinnen en sterkere sociale banden op te bouwen.

Gebrek aan sociale kansen

Wonen op het platteland of een beperkte toegang hebben tot gemeenschapsmiddelen bemoeilijken het opbouwen en onderhouden van een sociaal netwerk. Dan komen digitale mogelijkheden in beeld. Er bestaan online communities speciaal voor ouderen. Dat geldt ook voor netwerkplatforms. Van virtuele belangengroepen kan men lid worden en deelnemen aan online evenementen.

Communicatieproblemen

Gehoorverlies, slechtziendheid, ze kunnen communicatieproblemen in het zoeken en onderhouden van sociale contacten veroorzaken. Gebruik hulpmiddelen die dit probleem verkleinen. Ook het informeren van vrienden en kennissen over het communicatieprobleem is verstandig. Anderen kunnen dan ook aanpassingen doen.

Taal- en cultuurbarrierès

Ze kunnen een uitdaging zijn voor ouderen als het om het leggen van sociale contacten gaat. Een beetje moeite en ruimdenkendheid zijn vaak voldoende om deze uitdaging te overwinnen en zinvolle verbindingen op te bouwen.

Hieronder enkele tips:

Leer de lokale taal. Indien u in een nieuw land of een nieuwe gemeenschap woont waar de primaire taal afwijkt van de uwe, overweeg dan taalles te volgen. Dat helpt niet alleen om contacten te leggen, maar geeft ook een zelfverzekerder en onafhankelijker gevoel.
Neem deel aan culturele evenementen en activiteiten. Lokale festivals, kunsttentoonstellingen of gemeenschapsbijeenkomsten die uw cultuur of de cultuur van de gemeenschap waarin u zich bevindt, vieren. Daarmee worden niet alleen contacten gelegd, maar tevens de mogelijkheid geboden elkaars erfgoed te begrijpen en te waarderen.

Digitale contacten als vorm van sociaal contact

Niet iedereen ontvangt dagelijks visite. Dat hoeft geen belemmering voor sociale contacten te zijn. Digitale middelen maken sociale contacten steeds eenvoudiger. Videobellen met (klein)kinderen, appen met buren of deelnemen aan een online activiteit. Inmiddels zijn veel ouderen handig met digitale technologie. En bent u digitaal niet voldoende onderlegd? Cursussen (speciaal voor ouderen), hulp van familie of gewoon zelf proberen: het helpt om die drempel weg te nemen! En als het eenmaal lukt, opent dat een nieuwe wereld. Buitengesloten voelen is afgelopen. Even praten met een bekend gezicht via de tablet kan al troost geven.

Digitale verbinding is geen vervanging van fysiek contact, maar het biedt wel uitkomst op stille dagen. Bovendien houdt het betrokken bij het leven van anderen.

Tot slot

Sociale connecties zijn van grote invloed op onze mentale en fysieke gezondheid. Naarmate we ouder worden, zijn sociale connecties de sleutel tot een gelukkig, gezond en vervullend leven.

(bronnen: ouderenzorg.nl, editverse.nl, doenugezond.nl, degoudenherinnering.nl, darwynhealth.com)

Lees meer over: