Erf- en schenkbelasting onder druk

Veel beslissingen over een nalatenschap worden vaak pas genomen als daar een directe aanleiding voor is. Maar door tijdig na te denken en mogelijkheden te vergelijken, kunnen er vaak betere en verstandigere keuzes gemaakt worden.

Zowel erven als schenken hebben financiële consequenties. Daarom is het raadzaam niet uitsluitend emotioneel met de situatie om te gaan, maar ook aandacht te besteden aan de financiële gevolgen daarvan. Anticiperen geeft overzicht voor allen die hierbij betrokken zijn. Het is belangrijk daarover te communiceren. Het geeft allen meer rust en duidelijkheid.

Bekijk hier de actuele erfbelasting tarieven van 2026

Klik snel door naar:

Verschil tussen erfbelasting en schenkbelasting

Erfbelasting is de belasting die men betaalt over de waarde van alles wat men erft en verkrijgt uit een nalatenschap. Dit gaat om geld, beleggingen, ondernemingsvermogen, maar ook om de waarde van een woning, inboedel, effecten en waardevolle bezittingen.

Indien de schenker tijdens diens leven iemand geld, een woning of ander vermogen geeft, dient daarover schenkbelasting te worden betaald.

De tarieven tussen erf- en schenkbelasting verschillen niet veel. Dat geldt niet voor de vrijstellingen. Daar zijn de verschillen groter.

Bij erfbelasting geldt de vrijstelling per nalatenschap, afhankelijk van de relatie tot de overledene.
Bij schenkbelasting gelden jaarlijkse vrijstellingen. Soms kan er sprake zijn van een verhoogde vrijstelling.

De belastingen vertonen wel een samenhang: schenken tijdens het leven kan de latere nalatenschap verkleinen. Dat betekent dat huidige of verwachte maatregelen rond papieren schenkingen en familieleningen zowel van invloed zijn op de schenkbelasting als de uiteindelijke erfbelasting.

Erfbelasting is afhankelijk van de waarde van erfenis en de relatie tot de overledene

In beginsel mogen schulden van de overledene van de bezittingen worden afgetrokken. Daarnaast zijn bepaalde uitvaartkosten aftrekbaar. Wat daarna nog resulteert, is de netto nalatenschap,

De erfbelasting wordt betaald door de erfgenaam, niet door de overledene. De hoogte van het bedrag hangt af van twee factoren:

De waarde van de erfenis: hoe meer iemand erft, hoe hoger het percentage.
De relatie tot de overledene: partners en kinderen betalen minder belasting dan bijvoorbeeld broers, zussen of vrienden.

Partners: erven ruim € 828.035
Kinderen: erven ruim € 26.230
Tarieven: meestal 10 procent (tot ca. € 158.000 boven het belastingvrije bedrag) of 20procent (daarboven).
Deadline: de aangifte moet binnen 20 maanden bij de Belastingdienst ingediend zijn.
Bespaartip: Met een slim testament of schenkingen kan de belastingdruk vaak flink verlaagd worden.

Wanneer moet erfbelasting worden betaald?

Erfbelasting moet worden betaald als de waarde van de erfenis hoger is dan de vrijstelling. De vrijstelling is afhankelijk van de relatie met de overledene.

Vrijstellingen erfbelasting 2026

Over de bedragen die de vrijstelling overschrijven, dient belasting te worden betaald.

Partner (gehuwd, geregistreerd samenwonend) € 828.035,00
Kind, pleegkind of stiefkind € 26.230,00
Kleinkind € 26.230,00
Kind met een beperking € 78.671,00
Ouder(s) € 62.110,00
Overig (broer, zus, vriend) € 2.769,00

Let op: Samenwoners hebben alleen recht op de grote partnervrijstelling als zij een notarieel samenlevingscontract hebben en/of minstens 6 maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven en voldoen aan fiscale eisen.

Wanneer hoeft er geen erfbelasting te worden betaald?

Indien het erfdeel gelijk is aan het bedrag van de vrijstelling of lager is, hoeft er geen erfbelasting te worden betaald. Uitsluitend over het meerdere van de vrijstelling wordt belasting geheven.

Tarieven erfbelasting 2026

Over de bedragen die de vrijstelling overschrijden, dient belasting te worden betaald. Tot € 158.669,00 dient 10 tot 30 procent belasting te worden betaald. De grens voor het hogere tarief ligt in 2026 op € 158.669,00.

Partner en kinderen: tot € 158.669,00 geldt een tarief van 10 procent, voor bedragen daarboven geldt een tarief van 20 procent.
Kleinkinderen: tot € 158.669,00 geldt een tarief van 18 procent, voor bedragen daarboven geldt een tarief van 36 procent.
Overigen (broer, zus, ouder, vriend): tot € 158.669,00 geldt een tarief van 30 procent, voor bedragen daarboven geldt een tarief van 40 procent.

Het CPB deed landelijk onderzoek en kwam tot de conclusie dat de Nederland een hogere erfbelasting niet bezwaarlijk vindt. Wij kwamen erachter dat AOW’ers daar heel anders over dachten.

Erfbelasting en de verwachtingen voor 2027

In 2027 worden wijzigingen aangaande de erfbelasting verwacht. Er is nog geen algemene tariefswijziging aangekondigd. In de regel worden de vrijstellingen en de schijfgrenzen jaarlijks aangepast. Voor 2027 zijn de bedragen nog niet definitief.

In de inventarisatie van accountancy en adviesorganisatie Ernst & Young (EY) aangaande de fiscale wijzigingen voor 2027 en de daarop volgende jaren, is geen algemene verhoging of verlaging van de percentages genoemd. De vrijstellingen en schijfgrenzen kunnen wél veranderen.

De erfbelasting zal volgens de berekening van EY naar verwachting in hoofdlijnen gelijk zijn. Nieuwe waarderingsregels kunnen wel van invloed worden op de waarde van de periodieke uitkeringen, vruchtgebruik, schulden en vorderingen.

Bekijk de uitslag van onze poll over de erfbelasting discussie in Nederland.

Hoe erfbelasting besparen?

Hieronder treft u drie mogelijkheden aan om op de erfbelasting te besparen.

Testament met opvullegaat

In deze situatie kan de langstlevende ouder voor een andere optie kiezen. Hij of zij kan de keuze maken de kinderen uitsluitend een bedrag ter hoogte van de vrijstelling te laten erven. De rest kan dan ondergebracht worden in de eigen vrijstelling. Dat levert een flinke besparing op. Bij overlijden van de langstlevende ouder, erven de kinderen dan de gehele erfenis. Dan kunnen ze gebruik maken van de vrijstelling. De erfbelasting wordt dus niet alleen uitgesteld, ook wordt er stevig op bespaard.

Schenken tijdens het leven

Alles wat tijdens het leven wordt geschonken, valt buiten de nalatenschap. De jaarlijkse schenkingsvrijstellingen (zie hierboven) verlagen het vermogen. Dat betekent dat de erfgenamen later minder belasting hoeven te betalen.

Een kleinkindlegaat

Net als kinderen, betalen kleinkinderen 10 of 20 procent erfbelasting over het bedrag dat de vrijstelling overstijgt. Ze hebben een vrijstelling van € 26.230,00. Indien in het testament een kleinkindlegaat wordt opgenomen, wordt een generatie overgeslagen voor dat deel van het geld. Dat betekent dat over het bedrag één keer erfbelasting in plaats van twee keer wordt geheven.

N.B.

Dit is complexe materie. Wij adviseren u dan ook, voordat u een keuze maakt, deskundig advies in te winnen.

Belastingvrij schenken in 2026

Ook voor schenken gelden tarieven. Deze zijn afhankelijk van de relatie tussen schenker en ontvanger én van het doel waarvoor het geld wordt gebruikt. De meest voorkomende schenkingsvrijstellingen 2026 treft u hieronder aan.

Jaarlijkse vrijstelling

Ouders mogen in 2026 een bedrag van maximaal € 6.908 schenken aan hun kind. Onder ‘kind’ wordt ook een pleegkind of een stiefkind verstaan.

De jaarlijkse vrijstelling voor alle andere personen in 2026 is € 2.769. Het maakt bij die schenking dus niet uit of de schenker een grootouder is, een oom of een tante, broer of zus of helemaal geen familie is.

De ontvanger betaalt bij schenkingen tot de jaarlijkse vrijstelling geen schenkbelasting, indien:

de schenking wordt gedaan door ouder(s) aan hun kind, bedraagt het belastingvrij bedrag € 6.908,00;
de schenking door iemand anders wordt gedaan, bedraagt het belastingvrij bedrag € 2.769,00.

Let op: de Belastingdienst ziet partners, zoals ouders of grootouders, als één schenker. Als partners allebei een schenking krijgen van dezelfde schenker, telt dit als één schenking. Op de website van de Belastingdienst vindt u meer informatie onder: wie zijn partners voor de schenkbelasting.

Eenmalig verhoogde vrijstelling

Deze vrijstelling geldt alleen als de ontvanger op het moment van de schenking tussen de 18 en 40 jaar is óf een partner heeft tussen de 18 en 40 jaar. De dag van de 40^e verjaardag telt nog mee.

De verhoogde vrijstelling is eenmalig en mag worden gebruikt voor een dure studie óf een bestedingsdoel waarover de ontvanger zelf beslist. Voor de eenmalig verhoogde vrijstelling gelden altijd voorwaarden. Het belastingvrije bedrag in 2026 hangt af van het bestedingsdoel.

Indien de schenking wordt gedaan door de ouder(s) aan hun kind voor een dure studie, dan bedraagt het belastingvrij bedrag € 69.009,00. Hieraan zijn echter condities verbonden. Via de website van de Belastingdienst zijn deze condities eenvoudig in te zien.
Indien de schenking wordt gedaan door de ouder(s) aan hun kind dat daarover zelf mag beslissen, dan bedraagt het belastingvrij bedrag € 33.129,00.
Een schenking aan een kind kán gevolgen hebben voor diens erfrecht. Het kind hoeft die schenking niet af te trekken van zijn of haar erfdeel. Echter, een schenking aan het kind wordt meestal als ‘voorschot’ op diens erfenis gezien. Dan moet de schenking wel verrekend worden met het erfdeel. Daarmee wordt de gelijkheid tussen de kinderen gegarandeerd. Als de schenker echter niets over inbreng heeft bepaald, dan hoeft het kind de schenking dus niet te verrekenen.

Voorwaarden eenmalig verhoogde vrijstelling voor een dure studie

De ontvanger is een kind van de schenker. Onder ‘kind’ verstaan wij ook een pleegkind of een stiefkind.
De studie of opleiding kost minstens € 20.000 per jaar, exclusief het levensonderhoud.
Het kind is op het moment van de schenking tussen de 18 en 40 jaar of heeft een partner tussen de 18 en 40 jaar. De dag van de 40^e verjaardag telt nog mee.
Het kind heeft niet eerder een verhoogde vrijstelling gebruikt voor een schenking van de ouder(s). Hiermee bedoelen we een belastingvrije schenking voor de eigen woning óf een belastingvrije schenking voor een dure studie of een belastingvrije schenking voor een vrij te besteden doel.
Een notaris heeft de schenking vastgelegd in een akte en daarin staat: voor welke studie de schenking is bedoeld, hoe hoog de verwachte kosten van de opleiding zijn, dat de vrijstelling vervalt als het kind het bedrag niet vóór 2029 besteed heeft aan de opleiding.
De ouder(s) en het kind kunnen aannemelijk maken dat de schenking is betaald en dat de schenking echt is gebruikt voor de studie. Het kind mag voor de eenmalig verhoogde vrijstelling dus geen gebruikmaken van een schenking op papier.
Het kind mag de schenking niet gebruiken om studieschulden af te lossen die zijn ontstaan voordat het de schenking van de ouder(s) kreeg.

N.B. De ontvanger van de schenking moet aangifte schenkbelasting doen. Vanaf 1 maart kan de aangifte schenkbelasting gedaan worden voor een schenking in 2026.

Schenken op papier

Een andere mogelijkheid om te erfenis kleiner te maken, is ‘schenken op papier’. U legt op papier vast dat u iemand een bedrag geeft over een bepaalde tijd. Dat doet u bijv. omdat u het geld nu niet kunt missen, of omdat uw geld ‘vastzit in uw huis’. Dit kan voordelig zijn. Ouders dragen dan hun vermogen over aan hun kinderen. Het op papier vastgelegde geschonken bedrag telt niet mee met de erfenis. Uw kinderen betalen daardoor minder erfbelasting. U dient de schenking echter wel bij de notaris vast te leggen én over het geschonken bedrag rente (doorgaans 6 procent) te betalen aan de ontvanger. De belastingdienst ziet de rente op papier namelijk als een schuld.

Schenker en ontvanger nemen beiden de schenking op papier op in hun aangifte inkomstenbelasting. Uw schenking is een schuld. U heeft immers (nog) niets betaald aan de ontvanger. Daardoor betaalt u minder inkomstenbelasting. De ontvanger vult het bedrag van de schenking op papier in bij ‘uitgeleend geld en andere vorderingen’.

Schenken op papier in 2027: mogelijke verandering

Omdat de schuld bij overlijden de waarde van de nalatenschap verlaagt, kan ook de erfbelasting lager uitvallen.

Het kabinet onderzoekt daarom een mogelijke aanpassing, bijv. door het aanpassen van het rentepercentage van 6 procent. Onderzocht wordt ook of aflossingen bij léven en betalingen ná overlijden misschien progressiever moeten worden belast. Een definitief wetsvoorstel is er echter nog niet. Maar let op: nieuwe regels kunnen bestaande constructies minder aantrekkelijk maken.

Kabinet onderzoekt de regels voor leningen binnen de familie

Een renteloze of laagrentende lening (aan bijv. een kind) kan een belastbaar voordeel opleveren. Bij natuurlijke personen wordt dit nu doorgaans berekend aan de hand van een forfaitaire rente van zes procent.

Het kabinet meent dat hierdoor een deel van de werkelijke bevoordeling búiten de schenkbelasting plaatsvindt. Dit geldt met name als een zakelijke rente vanwege het risico hoger zou zijn geweest. Daarom onderzoekt het nu een maatregel die beter aansluit op de wérkelijke bevoordeling. Dat dit gevolgen kan hebben voor familieleningen die bij leven zijn verstrekt en laler deel worden van een nalatenschap, is wel duidelijk.

Samenvatting

Het lijkt erop dat de regels omtrent de erfbelasting voorlopig ongewijzigd blijven. Uitsluitend over het deel van de erfenis dat het bedrag van de vrijstelling overstijgt, dient belasting te worden betaald. Het tarief is afhankelijk van de relatie met de overledene. De belangrijkste wijziging voor 2027 betreft de sámenhang tussen erf- en schenkbelasting.

Onderzocht worden nu strengere regels voor papieren schenkingen, familieleningen en de waarderingen van bepaalde rechten. Een deel van deze plannen gaan weliswaar formeel over schenkbelasting. Dit kan echter ook gevolgen hebben voor de omvang van de erfbelasting van de toekomstige nalatenschap. Wat de erfbelasting bij een geërfd huis betreft: in het fiscale overzicht zijn geen specifieke wijzigingen aangegeven wat de erfbelasting betreft. Daarnaast wil het kabinet de forfaits voor rente, levensverwachting en genotsrechten moderniseren.

Het is raadzaam bij grotere schenkingen, familieleningen of testamentaire constructies rekening te houden met zowel de huidige erfbelasting als mogelijke wijzigingen in de schenkbelasting. Een en ander is nog niet definitief en kan nog altijd worden aangepast of ingetrokken. Het pakket Belastingplan wordt op Prinsjesdag 15 september 2026 bekend gemaakt. Zo is de verwachting.

Ook wil het kabinet de regels voor periodieke uitkeringen en rechten (zoals vruchtgebruik) moderniseren. De Successiewet heeft hier vaste rekenregels voor. Deze regels zijn ondermeer gebaseerd op rente en levensverwachting. Het aanpassen hiervan kan invloed hebben op de waarde die voor de schenk- en erfbelasting wordt toegekend aan een recht, uitkering, schuld of vordering. In de loop van 2027 wordt een wetsvoorstel ingediend, zo is het plan van het kabinet. De wijziging zal niet op 1 januari 2027 in werking treden. De exacte gevolgen? Die zijn nog onzeker. Enerzijds vindt onderzoek plaats, anderzijds wordt het wetsvoorstel voor de nieuwe forfaits in de loop van 2027 verwacht.

(bronnen: aow.nu, ewmagazine.nl)

65plus-meevallers

Graag attenderen wij u op besparingen om meer van uw AOW over te houden. Met onze 65+-meevallers (acties en deals) kunt u uw besparing besteden aan dingen die ú leuk vindt, zoals:

Lees meer over: