Uw AOW had in 2026 zomaar 8% lager kunnen zijn: dit is waarom dat niet gebeurde

De AOW is de afgelopen tientallen jaren harder gestegen dan wanneer de uitkering uitsluitend de reguliere contractlonen had gevolgd. Het verschil is inmiddels aanzienlijk. Uit een analyse van het Centraal Planbureau blijkt dat de AOW-uitkering in 2026 ongeveer 8 procent lager zou zijn geweest als deze vanaf 1998 uitsluitend met de contractlonen was meegegroeid. Voor AOW’ers is dat een belangrijk verschil. Het laat bovendien zien hoe belangrijk de koppeling tussen het minimumloon en de AOW in de praktijk was en nog steeds is. Extra verhogingen van het minimumloon betekenden namelijk ook een verhoging van de AOW-uitkeringen. Bekijk hier de huidige AOW bedragen.

Dat klinkt positief, maar betekent wat AOW.nu betreft betekent dat niet dat de hoogte van de huidige AOW voldoende is. De kosten van wonen, boodschappen, energie en andere dagelijkse uitgaven zijn de afgelopen jaren eveneens flink gestegen. Wij vinden daarom dat vooral de netto AOW de komende jaren verder moet stijgen.

Snel naar

Hoe wordt de hoogte van uw AOW bepaald?

Iedereen die in Nederland AOW heeft opgebouwd, krijgt vanaf de AOW-leeftijd een basispensioen van de overheid. De hoogte van de uitkering hangt onder andere af van de woonsituatie. Een alleenstaande ontvangt een hoger bedrag dan iemand die getrouwd is of samenwoont. Bij de ontwikkeling van de AOW speelt het minimumloon een belangrijke rol. De AOW is namelijk gekoppeld aan het minimumloon. Daardoor hebben veranderingen van het minimumloon uiteindelijk ook gevolgen voor de AOW-uitkering.

Die koppeling is belangrijk voor de ontwikkeling van het inkomen van AOW’ers. Zonder deze koppeling zou een uitkering gedurende een lange periode steeds verder achter kunnen gaan lopen bij de inkomens van mensen die werken. Toch is de precieze ontwikkeling ingewikkelder dan simpelweg zeggen dat de AOW ieder jaar hetzelfde percentage stijgt als de lonen.

Bekijk hier de AOW-bedragen van 2026

Waarom is de AOW gekoppeld aan het minimumloon?

De koppeling zorgt ervoor dat de AOW meebeweegt wanneer het minimumloon verandert. Het minimumloon zelf volgt in belangrijke mate de ontwikkeling van de contractlonen. Contractlonen zijn de lonen die werknemers volgens hun cao of andere arbeidsafspraken ontvangen. De totale ontwikkeling van de brutolonen kan daarvan echter afwijken. Werknemers kunnen bijvoorbeeld extra verdienen door promoties, periodieken, bonussen of andere loonstijgingen die niet in de algemene contractloonstijging zijn opgenomen.

Dat onderscheid is belangrijk voor de analyse van het CPB. Er was namelijk discussie over de vraag of het CPB bij berekeningen over de toekomstige kosten van de AOW niet van een te sterke stijging van de AOW-uitkeringen uitgaat. Het CPB rekent op lange termijn met een ontwikkeling waarbij de AOW ongeveer met de brutolonen meegroeit. De gedachte daarachter wordt nu ondersteund met een terugblik op de daadwerkelijke ontwikkeling van de AOW.

Meer over de koppeling van de AOW en het minimumloon

Wat hebben de lonen met uw AOW te maken?

Wanneer uitsluitend naar de formele koppeling wordt gekeken, lijkt het logisch om te verwachten dat de AOW vooral de contractlonen volgt. Het minimumloon volgt immers de ontwikkeling van die contractlonen. De AOW is vervolgens gekoppeld aan het minimumloon. Wanneer het CPB echter naar de daadwerkelijke ontwikkeling sinds 1998 kijkt, ontstaat een ander beeld. De bruto AOW-uitkeringen zijn sinds 1998 duidelijk harder gestegen dan wanneer zij uitsluitend de contractlonen hadden gevolgd.

Over een periode van enkele jaren lijkt zo’n verschil misschien beperkt, maar over bijna dertig jaar kan het behoorlijk oplopen. Dat is precies wat er is gebeurd. De historische ontwikkeling van de AOW blijkt uiteindelijk dichter bij de ontwikkeling van de brutolonen te liggen dan bij een situatie waarin de AOW uitsluitend de contractlonen zou hebben gevolgd.

Hoe ontstaat het verschil van 8 procent?

Het CPB heeft berekend hoe hoog de AOW in 2026 zou zijn geweest als vanaf 1998 uitsluitend de contractlonen waren gevolgd. Die vergelijking levert een opvallende uitkomst op: in dat scenario zou de AOW-uitkering in 2026 ongeveer 8 procent lager zijn dan de daadwerkelijke AOW-uitkering.

Het gaat dus niét om een plotselinge verhoging van 8 procent voor AOW’ers pér 2026. Het is een vergelijking over een lange periode. Stel de daadwerkelijke AOW in 2026 voor het gemak op 100. Als vanaf 1998 uitsluitend de contractloonontwikkeling was gevolgd, zou de uitkering volgens deze berekening rond de 92 uitkomen. Het verschil dat gedurende al die jaren is ontstaan, bedraagt daarmee ongeveer 8 procent. Dat is een aanzienlijk verschil, zeker voor mensen die grotendeels of volledig afhankelijk zijn van een AOW-uitkering.

Bron: ESB

Waarom waren 2023 en 2024 belangrijk?

Een deel van de verklaring vinden we in de extra verhogingen van het minimumloon. Dat was vooral in 2023 en 2024 zichtbaar. In die jaren werd het minimumloon verhoogd. Die verhogingen werkten door in de hoogte van de AOW. Daardoor maakte de AOW als het ware een inhaalslag. Tot 2023 was de AOW sinds 1998 wel harder gestegen dan in het scenario waarin alleen de contractlonen werden gevolgd, maar minder hard dan de brutolonen. Door de ontwikkelingen in 2023 en 2024 werd een deel van dat verschil ingehaald.

Dat laat meteen zien waarom de koppeling met het minimumloon zo belangrijk kan zijn. Wanneer een kabinet besluit het minimumloon extra te verhogen, kan dat niet alleen gunstig uitpakken voor werknemers met een minimumloon. Door de koppeling kan zo’n besluit ook rechtstreeks gevolgen hebben voor AOW’ers.

Waarom stijgt de bruto AOW soms extra hard?

En dat is niet enige! Bij de AOW draait het uiteindelijk niet alleen om het bruto bedrag. De netto AOW is gekoppeld aan het netto minimumloon. Dat verschil is belangrijk omdat AOW’ers fiscaal anders worden behandeld dan mensen die nog werken. Daardoor kan een bepaalde stijging van het netto minimumloon betekenen dat de bruto AOW sterker moet worden verhoogd om uiteindelijk het gewenste netto bedrag te bereiken.

Dat ondersteunt volgens het CPB eveneens de verklaring waarom de bruto AOW-uitkering over een lange periode harder is gestegen dan alleen op basis van de contractlonen verwacht zou worden. De ontwikkeling van de AOW wordt dus door meerdere mechanismen bepaald. De koppeling met het minimumloon vormt de basis, maar wijzigingen van het minimumloon en fiscale veranderingen kunnen uiteindelijk eveneens invloed hebben op het bedrag dat AOW’ers ontvangen.

Wat betekent dit voor de toekomstige AOW?

De ontwikkeling uit het verleden biedt geen garantie voor de toekomst. Het CPB wijst erop dat toekomstige beleidsmakers andere keuzes kunnen maken. Een kabinet kan bijvoorbeeld besluiten het minimumloon extra te verhogen, maar kan ook veranderingen aanbrengen in de manier waarop de AOW aan het minimumloon is gekoppeld. Ook veranderingen in belastingen kunnen invloed hebben op het verschil tussen de bruto en netto AOW.

Juist daarom zijn discussies over het minimumloon en de koppeling met de AOW voor AOW’ers zo belangrijk. Een verandering die op het eerste gezicht alleen over lonen lijkt te gaan, kan uiteindelijk ook gevolgen hebben voor het inkomen van gepensioneerden. Het CPB concludeert op basis van de historische ontwikkeling dat het voor langetermijnberekeningen logisch is ervan uit te gaan dat de AOW ongeveer met de brutolonen meegroeit. Of dat de komende tientallen jaren daadwerkelijk gebeurt, blijft afhankelijk van economische ontwikkelingen én politieke keuzes.

Een verschil van 8 procent is aanzienlijk

De analyse maakt vooral duidelijk hoeveel verschil ontwikkelingen over een lange periode kunnen maken. Wanneer de AOW sinds 1998 uitsluitend de contractlonen had gevolgd, was de uitkering volgens de berekening van het CPB in 2026 ongeveer 8 procent lager geweest. Voor iemand die iedere maand zijn vaste lasten, boodschappen, energie en andere uitgaven van de AOW moet betalen, is 8 procent een aanzienlijk verschil.

De koppeling met het minimumloon en de extra verhogingen die in het verleden zijn doorgevoerd, hebben voor AOW’ers dus daadwerkelijk verschil gemaakt. Tegelijkertijd moeten we de conclusie niet omdraaien: dat de AOW hoger is dan in dit alternatieve scenario, betekent niet automatisch dat de huidige AOW-uitkering ruim is.

AOW.nu: netto AOW moet verder omhoog

AOW.nu vindt de uitkomst daarom positief, maar ziet deze zeker niet als bewijs dat de AOW inmiddels (ruim) genoeg of toereikend is. De AOW is voor veel ouderen het belangrijkste inkomen. Daarvan moeten iedere maand de huur- of woonlasten, energie, boodschappen, verzekeringen, vervoer en andere dagelijkse kosten worden betaald. Juist die uitgaven zijn bepalend voor wat iemand uiteindelijk daadwerkelijk met zijn AOW kan doen. Een stijgend bruto bedrag zegt daarom niet alles. Uiteindelijk telt wat er netto op de rekening binnenkomt en hoeveel daarvan na betaling van alle noodzakelijke uitgaven overblijft.

Daarom vinden wij dat de discussie niet alleen moet gaan over de vraag of de AOW voldoende met de lonen is meegegroeid. Wat AOW.nu betreft moet vooral de netto AOW de komende jaren aanzienlijk veder stijgen. Dat kan door de IOAOW die in 2023 weg is gevallen weer terug te brengen. De analyse van het CPB laat zien dat politieke keuzes over het minimumloon en de koppeling met de AOW een groot verschil kunnen maken. Zonder de ontwikkelingen sinds 1998 had de AOW in 2026 ongeveer 8 procent lager kunnen liggen.

Dat verschil mogen we positief noemen. Maar een basispensioen moet wat ons betreft meer doen dan voorkomen dat ouderen steeds verder achterop raken. De AOW moet voldoende financiële ruimte bieden om de noodzakelijke uitgaven te kunnen betalen en normaal van een welverdiende de oude dag te kunnen leven.

Lees meer over: